I SA/Gl 22/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka, która w postępowaniu jest reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że nie prowadzi działalności i nie posiada żadnego majątku, wobec czego toczące się przeciwko niej egzekucje są bezskuteczne, a przeprowadzenie postępowania upadłościowego nie wchodzi w rachubę z powodu braku środków. Według wniosku Spółka nie ma rachunków bankowych, wysokość jej kapitału zakładowego i wartość jej środków trwałych są zerowe, a strata za ostatni rok bilansowy wynosi 2.495.105.15 zł. Pismem doręczonym dnia 18 czerwca 2015 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika Spółki do uzupełniania w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: odpisu ostatniego sprawozdania finansowego Spółki (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej), odpisu zeznania podatkowego Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. (zastrzeżono, że jeżeli Spółka takiego zeznania nie złożyła, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego, które by to potwierdzało), odpisów deklaracji Spółki na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, odpisów raportów kasowych Spółki za trzy ostatnie miesiące oraz wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, zwłaszcza tych czterech wymienionych w postanowieniu Sądu z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1053/14, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (sprecyzowano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedłożyć zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi Spółka mogła dysponować, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku). Odpowiadając na wezwanie, pełnomocnik stwierdził, że Spółka jest w posiadaniu wyciągów z jednego rachunku bankowego, które załączył (odnotowuje on nieliczne operacje, ostatnie ujemne saldo dostępne wynosi 784.838,16 zł). Podniósł, że Spółka złożyła w dniu 25 marca 2014 r. wniosek o ogłoszenie upadłości, lecz został on zwrócony ze względu na niemożność uiszczenia wpisu. Zaakcentował, iż w powołanej sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1053/14 odmówiono Spółce przyznania prawa pomocy, co jeszcze pogorszyło jej sytuację, gdyż jest ona zobowiązana do opłacenia wpisu od skargi w wysokości 2000 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że zachodzi przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., czyli że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Powinna ona zatem udowodnić ten fakt w sposób niepozostawiający wątpliwości, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać zwłaszcza od strony, która, tak jak skarżąca Spółka, jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem pełnomocnik strony skarżącej wykonał wezwanie referendarza sądowego jedynie w niewielkiej części, nadsyłając tylko jeden z licznych dokumentów, o które wzywano, tj. wyciąg z rachunku bankowego. Wyciąg ten pozostaje zresztą w sprzeczności z oświadczeniem zawartym we wniosku, w świetle którego strona w ogóle rachunków nie posiada. Ponadto wzywano o wyciągi z jeszcze trzech innych rachunków bankowych, o których była mowa w postępowaniu w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1053/14, a także o raporty kasowe. Brak tych dokumentów uniemożliwia poczynienie ustaleń na temat aktualnych, bieżących możliwości płatniczych Spółki, wykluczając analizę operacji bezgotówkowych i gotówkowych, jakie może ona realizować. Podobnie wypada ocenić pominięcie deklaracji dla podatku od towarów i usług, odnotowujących obrót podlegający opodatkowaniu tym podatkiem. Nie dostarczono też dokumentów obrazujących sytuację Spółki bardziej wszechstronnie lub w szerzej perspektywie czasowej, jak dokumentacja księgowa i zeznanie podatkowe w podatku dochodowym. Podzielić więc trzeba pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Sądu z dnia 12 stycznia 2015 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1053/14, że wszystkie te dokumenty mogły wykazać rzeczywistą kondycję finansową Spółki i powinny być dostępne w każdym czasie dla podmiotu prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą. W tym kontekście stwierdzenie pełnomocnika Spółki, że dysponuje ona tylko jednym wyciągiem bankowym, może być uznane wręcz za nieporozumienie, zwłaszcza jeżeli zważyć, że w wezwaniu wystosowanym w niniejszej sprawie precyzyjnie wskazano sposób, w jaki należy udokumentować brak niektórych żądanych dokumentów, np. poprzez przedłożenie zaświadczenia organu podatkowego potwierdzającego niezłożenie zeznania podatkowego w podatku dochodowym. Dowodzi ono, że strona nie miała nawet zamiaru wykonać wezwania rzetelnie, powielając bierną postawę procesową prezentowaną w postępowaniu w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1053/14. Stąd odmowa przyznania prawa pomocy w tamtym postępowaniu nie może stanowić argumentu na rzecz wniosku rozpoznawanego w tej sprawie. Jest wprost przeciwnie, ponieważ niepodobna ocenić odmiennie faktu, że skarżąca także w niniejszym postępowaniu w przeważającej części zignorowała obowiązek wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.