I SA/Gl 226/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że przebywa w areszcie śledczym, wobec czego nie pracuje i nie ma żadnych dochodów. Jako osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wymienił żonę, osiągającą dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości 650 zł miesięcznie, oraz małoletniego syna. Według wniosku skarżący nie posiada majątku poza domem i niewielkim gospodarstwem rolnym. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, lecz przesyłka z tym wezwaniem została zwrócona z adnotacją, że został on zwolniony z dniem 28 marca 2014 r. W związku z tym kolejne wezwanie, o zmienionej treści, skierowano na wskazany przez wnioskodawcę adres zamieszkania. W dniu 28 maja 2014 r. wezwanie to doręczono dorosłemu domownikowi skarżącego. Referendarz sądowy wezwał w nim do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej skarżącego, o której mowa w aktach administracyjnych (zastrzeżono, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej, a nadto kopiami: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, a także ewidencji środków trwałych), przedstawienie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego posiadanego przez skarżącego oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy skarżący lub któraś z osób pozostających w jego gospodarstwie domowym otrzymuje dopłaty związane z posiadanym gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, wyjaśnienie rozbieżności w oświadczeniach dotyczących majątku (wskazano, że we wniosku skarżący oświadczył, że posiada dom o powierzchni 120 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 1,76 ha, podczas gdy z akt administracyjnych wynika, że powierzchnia domu wynosi 150 m2, a powierzchnia nieruchomości rolnej 2,17 ha) oraz nadesłanie kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący w ogóle nie wykonał takiego wezwania. Nie ulega zaś wątpliwości, że zostało ono skutecznie doręczone w trybie określonym w art. 72 § 1 P.p.s.a, czyli do rąk dorosłego domownika wnioskodawcy, który podjął się oddania pisma adresatowi. W związku z informacją, że opuścił on areszt wezwanie wysłano na podany przez niego we wniosku adres zamieszkania. W tym kontekście zaznaczyć wypada, że skarżący, który w chwili zwolnienia go z aresztu miał pełną świadomość, iż toczy się postępowanie w przedmiocie tego wniosku, był wcześniej pouczony o wynikających z art. 70 § 1 P.p.s.a. obowiązku powiadomienia o każdej zmianie adresu zamieszkania i o konsekwencjach niedopełnienia tego obowiązku. Dla wnioskującego musiało być przy tym oczywiste, że w rozpatrywanym momencie jego wniosek nie może być uwzględniony ze względu na przywołane w nim okoliczności, odwołujące się przecież właśnie do ograniczenia jego możliwości zarobkowych w związku z aresztowaniem. Jego sytuacja z tym dniem uległa zasadniczej zmianie, co oznacza konieczność poczynienia ustaleń faktycznych celem stwierdzenia, czy w dniu rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku zachodzi wymieniona wyżej przesłanka przyznania prawa pomocy. Celowi temu służyło drugie wezwanie skierowane do skarżącego, o treści zmodyfikowanej w sposób uwzględniający wspomnianą zmianę jego położenia. Podstawę prawną wezwania stanowił art. 255 P.p.s.a., w myśl którego wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Jak wyjaśniono, oświadczenia zawarte we wniosku są już nieaktualne i muszą być uzupełnione w sposób udokumentowany, umożliwiający niezbędną weryfikację poprzez konfrontację nowych twierdzeń z materiałem dowodowym. Jest tak tym bardziej dlatego, że wnioskodawca już w skardze zapowiadał, że po zwolnieniu z aresztu podejmie zawieszoną działalność gospodarczą i spłaci ciążące na nim zaległości. Trzeba więc zbadać, czy tę zapowiedź zrealizował, tym bardziej że przebywa on na wolności już od ponad trzech miesięcy, a koszty postępowania w niniejszej sprawie nie mogą być uznane za znaczne, skoro są najniższe spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Brak dokumentów źródłowych objętych wezwaniem wyklucza dokonanie ustaleń faktycznych w tym zakresie. Tylko one mogą pozwolić sformułować wnioski na temat działalności gospodarczej skarżącego, dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego oraz stanu jego gospodarstwa domowego. Wezwanie miało też na celu rozstrzygnięcie rozbieżności pomiędzy oświadczeniami dotyczącymi jego majątku. Niewykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie pozwala więc uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.