I SA/Gl 227/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Pismem procesowym z dnia 21 kwietnia 2008 r. J.M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W motywach wniosku odnotował, że w chwili obecnej jest zatrudniony w firmie, w której pobiera wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto. Na jego utrzymaniu pozostają dwie córki. Koszty edukacji jednej z nich oszacowano na kwotę [...] zł miesięcznie. Żona skarżącego jest nauczycielką i zarabia ok. [...] zł. W dalszej kolejności, odpowiadając na wezwanie referendarza, do Sądu wpłynął w dniu 20 maja 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) druk urzędowego formularza PPF. W tych ramach skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie doradcy podatkowego (pkt 4 druku PPF). W uzasadnieniu wniosku nawiązał tym razem do merytorycznych aspektów sprawy z jego skargi. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z żoną i dwiema córkami. Z posiadanych składników majątkowych wskazano na: dom o pow. 116 m² (własność córek), nieruchomość położoną w miejscowości "B." ("zajęta przez komornika") oraz "nieruchomość P. zajęta przez US". Dochody rzeczonego gospodarstwa oznaczono w kwocie [...] zł, w tym ok. [...] zł z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Dodatkowo J.M. podniósł, że jedna z córek studiuje w W. i miesięczny koszt jej utrzymania stanowi kwotę ok. [...]zł. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 29 maja 2008 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, tj.: 1) wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektr., telefon, czynsz, inne) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz firmowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2008 r., w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów, deklaracji VAT; w tych ramach należało nadto nadesłać ewidencję środków trwałych prowadzonej działalności; 4) wykazanie za pomocą stosownych dokumentów (np. zaświadczenia z uczelni, biletów, rachunków itp.) kosztów utrzymania studiującej córki; 5) nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń (kwoty netto) z okresu ostatnich trzech miesięcy (ten punkt wezwania dotyczy wnioskującego i jego żony oraz innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; zaświadczenia te winny uwzględniać premie oraz inne gratyfikacje otrzymywane poza wynagrodzeniem zasadniczym) wraz z informacją w jaki sposób środki te zostały wypłacone (przelew, wypłata w kasie, itp.), 6) nadesłanie aktualnych, tzn. wystawionych po dacie odbioru niniejszego wezwania, zaświadczeń komorników wskazujących na obecny stan prowadzonej wobec skarżącego egzekucji. W tych ramach należało wskazać zastosowane środki egzekucyjne, w tym w szczególności "zajęcie wynagrodzenia" (w jakiej wysokości), 7) nadesłanie kserokopii deklaracji podatkowej na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2007 (ten punkt wezwania dotyczy wnioskodawcy i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym). Wezwanie to doręczono stronie skarżącej w dniu 17 czerwca 2008 r. jednakowoż do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Wymaga podkreślenia w tym miejscu, że w wezwaniu pouczono skarżącego, że nie zastosowanie się do jego treści, bądź do wyznaczonego terminu, może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującego było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada nadto podkreślić, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Trzeba jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF – ref.], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Zastosowanie w tym przypadku tego przepisu znalazło uzasadnienie w wątpliwościach, jakie pojawiły się wskutek zestawienia okoliczności wskazanych przez skarżącego w jego piśmie procesowym z dnia 21 kwietnia 2008 r. i w druku PPF. Otóż w tym pierwszym skarżący oświadczył, że w chwili obecnej pobiera wynagrodzenie w firmie, w której pracuje. W druku formularza ujawnił dodatkowo, że uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Rozbieżności ujawniły się nadto w zestawieniu wysokości wynagrodzeń jego małżonki (odpowiednio – ok. [...] zł i [...] zł). Reasumując, skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ w ogóle nie zareagował na wezwanie do uzupełniania danych zawartych we wniosku. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.