I SA/Gl 229/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. C. (C.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W treści uzasadnienia wnioskodawca wskazał, że otrzymuje emeryturę w wysokości 1400 zł netto oraz że ma na utrzymaniu żonę i jej syna. Poinformował również o stanie swojego zdrowia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem, a ich dochód stanowi kwota 1700 zł brutto (emerytura skarżącego). Skarżący zwrócił przy tym uwagę, że syn od 28 lutego 2009 r. podjął pracę na ¼ etatu. Według wniosku strona nie posiada majątku, poza prawem do garażu i lokalu, w którym zamieszkuje. Pismem z dnia referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na powyższe wezwanie, wnioskodawca złożył pismo z dnia 11 kwietnia 2009 r., do którego załączył wszystkie żądane dokumenty, w szczególności: wyciąg z rachunku bankowego skarżącego (w marcu 2009 r. na rachunek przelano świadczenie z ubezpieczenia społecznego w wysokości 1503,99 zł, a saldo po tej operacji wyniosło 8792,77 zł), kilka faktur za leki wystawionych w bieżącym miesiącu na kwotę łącznie 239,78 zł), odpisy zaświadczeń w sprawie bezrobocia małżonki skarżącego oraz wynagrodzenia jej syna (w marcu 2009 r. przelano na jego rachunek bankowy 1203,08 zł). Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 11 maja 2009 r. W dniu 15 maja 2009 r. (data nadania) skarżący złożył sprzeciw na wskazane wyżej postanowienie referendarza. W jego treści wyjaśnił, że stan jego konta wzrósł "z powodu zwrotu [jego] środków pieniężnych, które bezprawnie przetrzymał Sąd Okręgowy (...) plus (...) za przewlekłość postępowania". Z tego powodu, jak wskazał, "musiał[em] się zadłużyć w Banku A na sumę 4000 zł". Jednocześnie nadesłał wyciąg z konta bankowego syna żony, wskazując przy tym, że nie uczynił tego wcześniej, gdyż na koncie tym nie było środków. Z wyciągu tego wynika, że w okresie od 31 marca do 30 kwietnia na rachunek wpłynęła kwota 1203,08 zł z tytułu wynagrodzenia, dokonano wypłat w łącznej kwocie 1204,18 zł, saldo końcowe na dzień 30 kwietnia 2009 r. stanowiła kwota 0,48 zł, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli stosownie do art. 245 § 2 ppsa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto podkreślić należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Ewentualne przyznanie prawa pomocy stronie w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od przywołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał że w stosunku do jego osoby zachodzi przesłanka przemawiająca za uwzględnieniem wniosku. Przede wszystkim skarżący otrzymuje regularnie dochód w postaci emerytury. Nie można przy tym stracić z pola wiedzenia, że syn żony skarżącego również otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1203,08 zł, która pozwala na pokrycie części kosztów utrzymania. Sumując zaś kwoty dochodów można stwierdzić, że ich łączny dochód stanowi kwota, która przewyższa wysokość wpisu. Zaakcentować należy w tym miejscu, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana jedynie do osób pozostających w ubóstwie. Należy także mieć na uwadze, że rozpoznając wniosek o prawo pomocy trzeba uwzględnić z jednej strony poziom dochodów skarżącego i jego rodziny, a z drugiej wysokość wymagalnych kosztów. W ocenie Sądu, skarżący winien zgromadzić kwotę potrzebną na uiszczenie wpisu od skargi, a także na inne opłaty, mogące powstać w toku postępowania. Nie można przy tym tracić z pola widzenia również okoliczności, że na rachunek bankowy strony, poza emeryturą, wpłynęły środki w łącznej wysokości 12000 zł. Podczas oceny przesłanek prawa pomocy istotne jest, czy skarżący posiada środki, które pozwalają mu na opłacenie kosztów sądowych, bez znaczenia pozostaje natomiast źródło tych środków, w tym przyczyna, dla której skarżącemu te środki wypłacono. Wskazać nadto należy, iż w myśl art. 6 ppsa osobie działającej bez wykwalifikowanego pełnomocnika Sąd powinien udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Należy mieć również na uwadze, że udział fachowego pełnomocnika w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wymagany w zasadzie w dwóch przypadkach, tj. przy wnoszeniu skargi kasacyjnej (art. 175 ppsa) oraz w przypadku składania zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej (art. 194 § 4 ppsa). Te okoliczności także przemawiają zatem przeciwko uwzględnieniu wniosku. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji.