I SA/Gl 230/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie, którym zresztą uwzględniono jej skargę. Podniosła, że otrzymuje emeryturę i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który jest rencistą. We wniosku nie wskazano żadnego majątku poza mieszkaniem. Pismem doręczonym w dniu 2 marca 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia oświadczenia, czy podtrzymuje wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego, czy też modyfikuje go, domagając się ustanowienia pełnomocnika, który – w przeciwieństwie do doradcy podatkowego – jest uprawniony do występowania w niniejszej sprawie, tj. adwokata lub radcy prawnego, w terminie 7 dni od daty doręczenia tego pisma pod rygorem przyjęcia, że strona podtrzymuje wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Tym samym pismem i w tym samym terminie wezwał również skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych obrazujących dochody i wydatki jej gospodarstwa domowego. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. Postanowieniem z dnia 14 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie, ponieważ nie wykonała ona wezwania do uzupełniania danych zawartych we wniosku, oraz umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, podkreślając, że strona jest od tych kosztów zwolniona z mocy ustawy. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie stwierdzić trzeba, zgodnie z rygorem, którym opatrzono wezwanie doręczone w dniu 2 marca 2015 r., że skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego. Żądanie to zostało zresztą jednoznacznie wyrażone przez nią w rubryce nr 4 urzędowego formularza PPF, która jest przeznaczona właśnie dla oznaczenia zakresu wniosku. Ten jednoznaczny przejaw woli wnioskodawczyni ma charakter wiążący i nie może być modyfikowany przez rozpoznającego wniosek. W art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) ustanowiono wszak zasadę, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, co wyklucza działanie z urzędu. Ewentualna zmiana wniosku należy wyłącznie do wnioskodawcy, dlatego referendarz sądowy wezwał skarżącą do rozważenia tej kwestii, zwracając jej uwagę, iż w przeciwnym razie jej wniosek nie będzie mógł być uwzględniony. Wnioskodawczyni domaga się bowiem ustanowienia doradcy podatkowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w sprawie skargi na decyzję w przedmiocie umorzenia składek ubezpieczeniowych. Tymczasem stosownie do art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. pełnomocnik taki może dokonać tej czynności jedynie w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Ten zakres jego uprawnień znajduje potwierdzenie w treści art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 213 ze zm.). Doradca podatkowy nie mógłby więc reprezentować strony jako pełnomocnik. Uniemożliwia to ustanowienie go jako pełnomocnika w ramach prawa pomocy i oznacza konieczność oddalenia wniosku, w którym strona się tego domaga. Na marginesie odnotować wypada, że skarżąca, analogicznie jak to było w przypadku wcześniej złożonego wniosku, nie udowodniła przesłanek przyznania prawa pomocy, nie wykonując także wezwania referendarza sądowego do nadesłanie dokumentacji źródłowej. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. ustanowienie pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powinna to uczynić bądź z własnej inicjatywy, bądź wykonując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W efekcie niewykonanie tego wezwania uniemożliwia ustalenie sytuacji skarżącej i również wyklucza uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takim stanie rzeczy wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i orzeczono jak w sentencji.