I SA/Gl 245/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w K. na decyzję [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A S.A. w K. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") na oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Wraz ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej oświadczył, że Spółka nie dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych bez narażenia się na utratę płynności finansowej, albowiem ponosi stratę z działalności gospodarczej, która za ostatni rok obrotowy wyniosła 1.005.941.812,80 zł, co potwierdza brak środków na spłatę zobowiązań. Pełnomocnik wskazał również, że według bilansu za 2014 r. wartość zobowiązań wyniosła 5.251.096.337,40 zł i wielokrotnie przewyższa środki znajdujące się na jej rachunkach bankowych w wysokości 238.884.059,96 zł, obejmujących również środki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych i Funduszu Likwidacji Zakładu [...]. Stwierdził, że Spółka musi koncentrować się na bieżącej spłacie swoich zobowiązań, w tym na wypłacie wynagrodzeń, przeznaczając na nie przeciętnie kwotę 262.300.000 zł. W ocenie pełnomocnika skarżącej Spółka nie może być stawiana przed wyborem, czy posiadane środki przeznaczyć na powyższe cele, czy na koszty sądowe, a przyznanie pierwszeństwa tym ostatnim w opisanym stanie rzeczy oznaczałoby ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu. Pełnomocnik Spółki zaakcentował, że kwota środków na rachunkach bankowych skarżącej jest kilkakrotnie niższa od kwoty ciążących na Spółce zobowiązań publicznoprawnych, które również powinny być traktowane priorytetowo. Zgodnie ze złożonym wnioskiem wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 2.333.140.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok stanowi kwotę 5.605.996.743,48 zł. Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie, złożonym w terminie do dokonania tej czynności, pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Biorąc powyższe pod uwagę wniósł o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko, iż Spółka ponosi stratę z wykonywanej działalności gospodarczej, co powoduje brak środków na bieżące regulowanie zobowiązań. Kwota środków znajdujących się na rachunkach bankowych skarżącej jest wielokrotnie niższa od samej kwoty zobowiązań krótkoterminowych. Skarżąca w celu umożliwienia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej musi zatem koncentrować się na zapłacie tych zobowiązań, w szczególności na terminowej zapłacie wynagrodzeń pracowników, biorąc pod uwagę, iż ma to znaczenie dla tysięcy rodzin na [...]. Tymczasem nie kwestionując powyższych okoliczności referendarz sądowy odmawiając przyznania prawa pomocy skoncentrował się na okoliczności, iż koszty sądowe są w niniejszej sprawie tak znikome, że nie mogą wpłynąć na sytuację finansową skarżącej oraz na fakt uiszczenia w innych sprawach kosztów sądowych. Tymczasem okoliczności te wiążą się ze sobą. Skarżąca jest bowiem stroną bardzo licznych postępowań sądowoadministracyjnych, dotyczących m.in. sporu prawnego w zakresie podatku od nieruchomości za wiele lat naliczonego przez kilkanaście gmin. Wniesienie skargi w każdej z tych spraw wiąże się z koniecznością uiszczenia wpisu od skargi w stosunkowej wysokości w zależności od wartości przedmiotu zaskarżenia i waha się od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Tym samym nie można zgodzić się z zarzutem "znikomości" kosztów sądowych, o zwolnienie z których wnosi skarżąca. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że referendarz sądowy rozpoznając wniosek winien był uwzględnić nie tylko fakt zapłaty w innych sprawach kosztów sądowych, ale również okoliczność złożenia wniosków o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od nich w innych postępowaniach zgodnie z załączonym wykazem. Jednocześnie podkreślił, że wiele postępowań administracyjnych nadal jest w toku, a co za tym idzie należy spodziewać się kolejnych skarg i wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy winien był brać pod uwagę całokształt kosztów sądowych, jakie skarżąca będzie musiała ponieść, w tym porównać łączną kwotę kosztów sądowych z innymi zobowiązaniami skarżącej. Pełnomocnik skarżącej podniósł przy tym, że każdorazowe uiszczenie kosztów sądowych odbywa się kosztem wierzycieli, w tym organów podatkowych i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem pełnomocnika skarżącej nie ma ona obowiązku przeznaczania środków pieniężnych w pierwszej kolejności na zapłatę kosztów sądowych i narażenia tym samym na niewykonanie obowiązku zapłaty zobowiązań niezbędnych do dalszego jej funkcjonowania, w tym zobowiązań publicznoprawnych i z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, czy na wynagrodzenia pracowników – a takie stanowisko, w ocenie pełnomocnika skarżącej, wynika z treści zaskarżonego postanowienia. Tymczasem uwzględniając sytuację skarżącej przed takim wyborem jest stawiana w niniejszej sprawie, jak i w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Przepis ten stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPPr" uzupełnione ewentualnie w trybie art. 255 ppsa. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie skarżącej prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że złożony przez pełnomocnika skarżącej urzędowy formularz datowany na dzień 21 marca 2016 r. stanowi wystarczającą podstawę do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej. Z treści złożonego przez pełnomocnika skarżącej wniosku wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych skarżącej (pkt 6 formularza) wynosi 2.333.140.000 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 5.605.996.743,48 zł (pkt 7), wysokość straty zaś 1.005.941.812,80 zł. Jednocześnie skarżąca deklaruje, iż posiada na rachunku bankowym w banku B środki w wysokości 238.884.059,96 zł obejmujące również Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych i Fundusz Likwidacji Zakładu [...], zaś jej zobowiązania krótkoterminowe wynoszą 5.251.096.337,40 zł, z czego na wypłaty wynagrodzeń przeznacza kwotę ok. 262,3 mln (za 11 miesięcy). Zestawienie tych kwot wskazuje zatem, że skarżąca posiada środki pozwalające na zapłatę wpisu w niniejszej sprawie. Po pierwsze bowiem zobowiązania krótkoterminowe obejmują zobowiązania wymagalne w okresie 12 miesięcy od dnia bilansowego (art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.). Oznacza to, że kwota 5.251.096.337,40 zł winna zostać uregulowana w okresie roku, co daje średniomiesięcznie kwotę 437.591.361,45 zł, w której to kwocie znajdują się środki przeznaczone na wypłatę wynagrodzeń (262,3 mln zł. / 11 miesięcy = 23,9 mln). Zestawienie tej kwoty ze środkami zgromadzonymi na koncie wskazuje, że skarżącej po zapłacie miesięcznych zobowiązań pozostałaby kwota ok. 190 mln zł, przy braku wpływu środków na jej konto. Ponadto pełnomocnik skarżącej skoncentrował się na wyeksponowaniu negatywnej sytuacji skarżącej pomijając zupełnie fakt, iż skarżąca zajmuje się nie tylko wydobyciem węgla kamiennego, co w istocie byłoby działalnością związaną jedynie z ponoszeniem kosztów prowadzonej działalności, ale - co wynika z odpisu KRS - sprzedażą hurtową paliw i produktów ropopochodnych, w wyniku której to działalności powstają należności krótko i długookresowe, a które zostały pominięte w złożonym formularzu mimo istnienia rubryki 10 dotyczącej m.in. dochodów. To właśnie te należności względem skarżącej pozwalają regulować jej na bieżąco zobowiązania, w tym tak eksponowane przez pełnomocnika skarżącej wynagrodzenia dla jej pracowników oraz składki na ubezpieczenia społeczne. Gdyby bowiem było inaczej, skarżąca na przestrzeni kilku miesięcy nie tylko nie miałaby środków finansowych na rachunkach bankowych, ale również musiałaby wyzbywać się majątku na zapłatę tych zobowiązań. Zważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się formularz "PPPr" datowany na dzień 26 lutego 2016 r. podpisany przez pełnomocnika skarżącej. Porównanie danych zawartych w tym formularzu z danymi wynikającymi z formularza z dnia 21 marca 2016 r. wskazuje, że pomimo upływu dwóch miesięcy wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych skarżącej (pkt 6 formularza) pozostaje bez zmian. Jednocześnie środki zgromadzone na rachunku bankowym w banku B. uległy zmniejszeniu, jednakże nie o kwotę dwumiesięcznych kosztów wypłaty wynagrodzeń czy wręcz o wysokość wskazywanych w oświadczeniu zobowiązań krótkoterminowych, a o kwotę 139.837.409 zł (378.721.468,88-238.884.059,96). Taka zmiana wysokości środków pieniężnych na rachunku bankowym skarżącej potwierdza, że zobowiązania krótkoterminowe, jakie wskazuje pełnomocnik skarżącej są zobowiązaniami wymagalnymi w okresie 12 miesięcy od dnia bilansowego, jak również, iż skarżąca otrzymuje środki finansowe będącymi należnościami względem niej. Zatem, w ocenie Sądu, skarżąca posiada środki wystarczające na zapłatę wpisu w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla jej płynności finansowej. Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w sprzeciwie, dotyczącej konieczności uwzględnienia kosztów sądowych we wszystkich sprawach zarówno zawisłych przed tut. Sądem, jak i przyszłych należy wskazać, że argumentacja ta, w świetle powyższego, nie jest trafiona. Również z tego powodu, że w odniesieniu do ewentualnych przyszłych skarg nie można ustalić zarówno ich ilości, jak i ewentualnej kwoty wpisu. Skarżąca nie musi przy tym dokonywać wyboru pomiędzy zapłatą swoich zobowiązań a uiszczeniem wpisu, co wynika z danych przedstawionych przez pełnomocnika skarżącej. Podsumowując, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 i art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.