I SA/Gl 25/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. A. - Firmy Handlowo-Usługowej A w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę wobec wniosku skarżącej z dnia 25 marca 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 marca 2015 r. skarżąca Z. A. zaznaczyła, że domaga się ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności zaakcentowała, że działalność organów władzy publicznej doprowadziła do unicestwienia jej zakładu (małej elektrowni wodnej), którego majątek został sprzedany. Dalej oznajmiła, że gospodarstwo domowe prowadzi sama. Wskazała, że jest współwłaścicielem nieukończonego domu i dwóch nieruchomości rolnych o powierzchni 2,17 ha i 2,29 ha, a ponadto posiada: pawilony do rozbiórki, wyżej wskazaną elektrownię i mieszkanie (pomieszczenie) w tym zakładzie nad halą maszyn. Podkreśliła, że nieruchomości gruntowe są objęte zajęciem egzekucyjnym tak samo jak świadczenia rentowe, rachunek bankowy przedsiębiorstwa, wynagrodzenia pracownicze i składki na ubezpieczenia społeczne. W dalszej kolejności jako jedyne źródło swego dochodu wymieniła świadczenie rentowe w wysokości 1.797 zł. Jednocześnie zwróciła uwagę na konieczność spłaty kredytu, którego miesięczna rata wynosi 400 zł. Podniosła też, że ponosi koszty utrzymania swego zakładu, wyjaśniając, że obiekt ten musi być chroniony przed dalszą dewastacją. Wraz z wnioskiem przedstawiła otrzymane od zakładu energetycznego dwie faktury (z lutego br.) oraz dwa wezwania (ze stycznia br.) do zapłaty zaległości w opłacie za dostawę energii elektrycznej. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia powyższych danych poprzez nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w miejscu, w którym ona mieszka, udokumentowanie wszelkich dochodów tych osób, przedłożenie kopii ich zeznań podatkowych za poprzedni rok oraz wyciągów z ich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, wykazanie wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego i obciążeń wynikających z prowadzonych postępowań egzekucyjnych oraz przedstawienie dokumentów wskazujących sytuację przedsiębiorstwa skarżącej, w tym jego stanu zatrudnienia i kondycji finansowej. W odpowiedzi w piśmie z dnia 24 lipca 2015 r. skarżąca wyjaśniła, że w miejscu, które wskazała jako swój adres do korespondencji, znajduje się biuro jej zakładu i nigdy tam nie mieszkała. Podkreśliła też, że podlega opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem od przychodów ewidencjonowanych i nie prowadzi ksiąg podatkowych ani nie sporządza raportów kasowych. Nadto zwróciła uwagę, że z renty otrzymywanej w wysokości 1.400 zł musi utrzymać zakład, siebie, swego syna (pracownika zakładu) i jego dziecko. Następnie skarżąca przedstawiła: kolejne (z sierpnia br.) wezwanie do zapłaty zaległości w opłacie za dostawę energii elektrycznej, dwa dokumenty (wezwanie i wyrok) dotyczące prowadzonych przeciwko niej postępowań karnoskarbowych oraz pismo organu egzekucyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r., skierowane na dotychczas nieznany Sądowi adres skarżącej a zawierające informacje o postępowaniach egzekucyjnych względem niej prowadzonych (wynika z niego, że co miesiąc na poczet egzekwowanych obowiązków organ rentowy przekazuje kwotę 807,12 zł z zajętego "świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej", natomiast na dwóch zajętych rachunkach bankowych brak środków pozwalających na realizację zajęcia). W dniu 8 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, podkreślając, że materiał źródłowy, jaki przedstawiła, jest niezupełny i w rezultacie niewystarczający do uwzględnienia jej żądania. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej w dniu 21 września 2014 r. We wniesionym w dniu 28 września 2015 r. sprzeciwie skarżąca wystąpiła o zmianę tego orzeczenia. Zarazem zażądała weryfikacji dowodów przesłanych do wszystkich jednocześnie trwających postępowań o przyznanie prawa pomocy oraz zaniechania podejrzewania jej o ukrywanie informacji istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Zaprezentowała obszerny wywód na temat prawa do sądu i zasadności wzywania strony do przedstawienia materiałów źródłowych. Następnie stwierdziła, że skierowanie do niej takiego wezwania w niniejszej sprawie było niesłuszne, ponieważ Sąd z urzędu posiada wiedzę, że skarżąca została zmuszona do przerwania ruchu ciągłego jej zakładu a z rachunku bankowego tego przedsiębiorstwa jest prowadzona egzekucja. Do sprzeciwu załączyła następne (datowane na 8 września 2015 r.) wezwanie zakładu energetycznego, z którego wynika, że łączne zadłużenie skarżącej w zapłacie opłaty za dostawę energii elektrycznej wynosi 2.212,18 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Rozpatrywany wniosek nie może zostać uwzględniony, gdyż skarżąca przedstawiła swą sytuację w sposób uniemożliwiający uznanie, by w jej przypadku zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy. Skądinąd w niniejszej sprawie uczyniła to po raz kolejny: wszak z tego samego powodu odmownie zostały załatwione żądania, które zgłosiła uprzednio. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że przedmiotem postępowania zainicjowanego wniesieniem sprzeciwu, który nie został odrzucony, jest kwestia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie prawidłowości postanowienia podjętego przez referendarza sądowego. Także więc na etapie wniesienia sprzeciwu skarżąca winna dążyć do wykazania, że w jej przypadku zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Jeśli zaś skarżąca ogranicza się do zakwestionowania słuszności kwalifikacji referendarza sądowego, z którą się nie zgadza, i jednocześnie nadal nie wykonuje znacznej części wezwania do uzupełnienia danych wniosku, to musi się liczyć z tym, że taka jej postawa będzie niewystarczająca do pozytywnego załatwienia jej żądania. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że domaganie się ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a zatem prawa pomocy w zakresie częściowym, podlega uwzględnieniu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 wyżej powołanej ustawy). Jak wynika z powyższego to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przekonania oceniającego do uwzględnienia zasadności zgłoszonego żądania. Zarazem nie ulega wątpliwości, że pozytywna weryfikacja tego wniosku nie jest możliwa bez uprzedniego poznania sytuacji, w jakiej wnioskodawca się znajduje, a w szczególności jego zdolności płatniczej. Do realizacji tego celu niezbędne jest więc zrekonstruowanie budżetu domowego wnioskodawcy, na który bez wątpienia wpływ mają także dochody i wydatki pozostałych osób z nim mieszkających. Istotne jest bowiem ustalenie, jakie środki wnioskodawca i jego rodzina łącznie posiadają, a także jakie wydatki ponoszą, prowadząc – wspólne wszak – gospodarstwo domowe. Dopiero wówczas, uwzględniając udział wnioskodawcy w kształtowaniu tego budżetu, można stwierdzić, jakimi środkami dysponuje i ocenić, czy pozwalają one na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Odniesienie powyższego do okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy nie pozwala na stwierdzenie, by skarżąca spełniała przesłanki przyznania prawa pomocy w omawianym zakresie. Zarazem wymaga podkreślenia, że decydujące znaczenie dla tej kwalifikacji ma właśnie postawa skarżącej, która swą sytuację przedstawiła w sposób uniemożliwiający wolną od wątpliwości ocenę swych możliwości płatniczych. W tym kontekście trudno nie zgodzić się z referendarzem sądowym, który ocenił, że przedstawiony przez skarżącą materiał zawiera ewidentne luki. Dość wspomnieć, że skarżąca w ogóle nie udokumentowała dochodów. Nie przedstawiła też jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na sytuację finansową prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Nadto nadal nieznane pozostają ilość, status i stan rachunków bankowych, jakie skarżąca posiada. Niewiadome jest również to, z kim skarżąca tworzy gospodarstwo domowe, gdyż oświadczenia w tym zakresie także nie zostały poparte materiałami źródłowymi. Co więcej, skarżąca oznajmiła, że adres, którym dotychczas posługiwała się na oznaczenie swego miejsca zamieszkania, to jest adres prowadzonej działalności gospodarczej, tym miejscem zamieszkania nie jest. Zarazem jednak nie wskazała, gdzie ono się znajduje, a ze złożonego przez nią pisma organu egzekucyjnego wynika, że posługuje się jeszcze jednym, dotychczas nieznanym Sądowi, adresem. Z drugiej strony tak samo selektywnie zaprezentowała wydatki: wszak ograniczyła się jedynie do wykazania swego zadłużenia względem zakładu energetycznego i wysokości kwoty potrącanej jej przez organ rentowy wskutek toczącej się egzekucji. Bierna postawa skarżącej w przedstawionym zakresie sprawiła, że poznanie rzeczywistej zdolności płatniczej, w jakiej się znajduje, jest wręcz niemożliwe, co stanowi przeszkodę do pozytywnej weryfikacji jej żądania. Mając na względzie powyższe, należało odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy, co uczyniono na podstawie powołanego art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.