I SA/Gl 253/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że dochody uzyskiwane przez nią z tytułu wynagrodzeń za pracę oraz za prace zlecone, wynoszące łącznie 8300 zł brutto, przeznacza w całości na bieżące utrzymanie siebie oraz czwórki swoich dzieci. Ponadto podniosła, że dzieci te wychowuje samotnie, i zwróciła uwagę na ciążące na niej zaległości w spłacie kredytu w wysokości 50.000 zł. Według wniosku skarżąca nie posiada żadnego majątku. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym z okresu ostatnich sześciu miesięcy (wskazano, że należy w tym celu nadesłać w szczególności zaświadczenia pracodawcy oraz zleceniodawcy skarżącej o wysokości wynagrodzenia wypłaconego jej w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty oraz jaka część wynagrodzenia jest potrącana tytułem zajęcia egzekucyjnego), przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2010 złożonych przez skarżącą oraz inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ po dniu otrzymania niniejszego wezwania, że działalność gospodarcza skarżącej jest obecnie zawieszona lub zlikwidowana, przedstawienie zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącą w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub innego dokumentu, z którego wynikałyby te dane, np. harmonogramu spłaty należności kredytowych, wyjaśnienie, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości wskazanej jako jej adres zamieszkania oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Przesyłka zawierająca to wezwanie, wysłana na wskazany przez skarżącą adres, została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 17 czerwca 2011 r., i po raz drugi dnia 27 czerwca 2011 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. W konsekwencji Przewodniczący Wydziału I zarządzeniem z dnia 11 lipca 2011 r. uznał, że skutek doręczenia skarżącej ww. wezwania nastąpił w dniu 1 lipca 2011 r. Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane. Skarżąca kilkukrotnie składała już wnioski o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach przed Sądem – ostatnio jeden z takich wniosków został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 20 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 1043/10 z uwagi na fakt, iż strona w niepełny sposób wykonała wezwanie do nadesłania dokumentacji źródłowej. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – na wezwanie lub z własnej inicjatywy – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż w stosunku do jej osoby powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Przyjąć bowiem trzeba, że termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie, a co za tym idzie, że pociągnęło to za sobą konsekwencje tego stanu rzeczy. W świetle bowiem art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W konsekwencji uznać trzeba, że doręczenie wezwania skarżącej nastąpiło z dniem 1 lipca 2011 r., a co za tym idzie, że zakreślony w nim termin upłynął z dniem 8 lipca 2011 r. (piątek). Wymaga zaś podkreślenia, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 P.p.s.a – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Weryfikacja taka jest w niniejszej sprawie szczególnie niezbędna, jeżeli zważyć, że jeszcze przed przyjętą w niej datą doręczenia wezwania, Sąd postanowieniem z dnia 20 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 1043/10 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, podnosząc liczne wątpliwości związane właściwie z każdym aspektem jej sytuacji, tj. z wysokością dochodów i kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, z relacjami rodzinnymi oraz ze stanem prawnym zajmowanej przez nią nieruchomości. Rozwianiu tych wątpliwości służyło również wezwanie wystosowane do strony w niniejszej sprawie. Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05, LEX nr 164157). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.