I SA/Gl 256/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, która jest w postępowaniu reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że otrzymuje emeryturę w wysokości około 800 zł oraz że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, którego emerytura wynosi około 980 zł. Zaznaczyła, że ze względu na zły stan zdrowia ponosi wysokie koszty leczenia. We wniosku nie wskazano innych dochodów ani majątku, poza nieruchomością rolną o powierzchni 0.06 ha. Pismem doręczonym w dniu 4 maja 2015 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez w szczególności udokumentowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, a także tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania skarżącej, nadesłanie zeznań podatkowych za ubiegły rok oraz wyciągów z rachunków bankowych. Pismem z dnia 7 maja 2015 r. pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Podniósł, że skarżąca znajduje się w złym stanie zdrowia i nie może uzyskać od niej niezbędnych dokumentów. Zapowiedział wykonanie wezwania, jak stan ten ulegnie poprawie. Zarządzeniem z dnia 15 maja 2015 r. referendarz sądowy przedłużył termin do wykonania wezwania o dalsze 7 dni. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi dnia 25 maja 2015 r., a 3 czerwca 2015 r. wpłynął do Sądu jego kolejny wniosek o przedłużenie terminu z argumentacją identyczną jak poprzednio. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna zachować strona, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać w szczególności od stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Tymczasem pełnomocnik skarżącej nie nadesłał żadnego z dokumentów objętych wezwaniem, mimo że wskutek przedłużenia terminu dysponował w istocie czterokrotnie dłuższym czasem niż wynikający z wezwania, doręczonego przecież przed ponad miesiącem. W tym okresie poprzestał jedynie na złożeniu dwóch identycznych wniosków o przedłużenie terminu z przyczyn, których nawet nie udokumentował. Nie poczynił natomiast żadnych starań, by pozyskać choćby część żądanej dokumentacji, korzystając z uprawnień wynikających z udzielonego mu pełnomocnictwa. Profesjonalny pełnomocnik, przedstawiając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, powinien być zaś przygotowany na dalszy bieg postępowania w tym przedmiocie, zwłaszcza na to, że będzie musiał zgromadzić i dostarczyć niezbędną dokumentację źródłową mającą ten wniosek wspierać. Winien tak zorganizować relacje ze stroną, by należycie reprezentować jej interesy w tej materii, i być w stanie aktywnie i skutecznie uczestniczyć w tym postępowaniu, zwłaszcza gdy zdaje sobie sprawę z problemów zdrowotnych strony (na te skarżąca powołała się już we wniosku). Jeżeli kontynuacja postępowania nie wchodzi w rachubę z powodu nagłego i niespodziewanego pogorszenia zdrowia strony, której współdziałanie z pełnomocnikiem z jakiś powodów jest niezbędne, pełnomocnik może domagać się jego zawieszenia. Kolejne przedłużenie terminu wyznaczonego wezwaniem, na wniosek, który ponownie nie został udokumentowany, doprowadziłoby zatem jedynie do nieuzasadnionego, dalszego wydłużenia postępowania. W związku z tym trzeba skonstatować, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przedłużenie terminu i w efekcie wyciągnąć konsekwencje procesowe niewykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku Podkreślić wypada, że stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawczyni, w szczególności dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego, skoro skarżąca nie udokumentowała nawet dochodów deklarowanych we wniosku. W konsekwencji nie można zestawić ze sobą środków pozostających do jej dyspozycji z ponoszonymi przez nią kosztami, w tym na leczenie, i wyciągnąć na tej podstawie wniosków co do jej możliwości płatniczych. Wnioskodawczyni nie wykonała zarazem wezwania w zakresie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej jej miejsce zamieszkania, lecz niewymienionej we wniosku pośród składników jej majątku. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.