I SA/Gl 256/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2000 zł, skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, przedstawił argumenty mające przemawiać na rzecz jego skargi i oświadczył, że jest osobą bezrobotną, niepozostającą z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz zadłużoną z tytułu kredytów, zaległości podatkowych i opłat za nieruchomości. Nieruchomości te, tj. dom, nieruchomość rolną oraz dwie hale produkcyjno-magazynowe z budynkiem socjalnym, wymienił jako składniki swojego majątku, zastrzegając jednak, że są one zajęte m.in. przez organy podatkowe. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie dziesięciu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za lata 2015-2016, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (sprecyzowano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie likwidacji rachunków wymienionych w aktach notarialnych oraz protokole kontroli znajdujących się w aktach administracyjnych, których numery podano – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy o zamknięciu rachunku), zaświadczeń banków wskazujących wysokość miesięcznych rat kredytów spłacanych przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, zaświadczeń organów podatkowych dotyczących zaległości podatkowych skarżącego, wyszczególniających kwoty wpłacone lub wyegzekwowane od niego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę należności, jakie pozostają jeszcze do spłaty, lub innych dokumentów zawierających takie informacje, np. odpisów wezwań do zapłaty, potwierdzeń wpłat itp., dokumentów poświadczających, że majątek nieruchomy skarżącego został zajęty w sposób uniemożliwiający rozporządzanie nim, w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, odpisów postanowień i zawiadomień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym itp., a także faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Przesyłka zawierająca to wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 2 maja 2017 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718, dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką winna przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem w niniejszej sprawie przyjąć trzeba, że termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie. W świetle bowiem art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W konsekwencji uznać wypada, że doręczenie wezwania nastąpiło z dniem 16 maja 2017 r. oraz że zakreślony w nim termin upłynął bezskutecznie z dniem 26 maja 2017 r. W myśl art. 255 P.p.s.a wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wystosowuje się wtedy, gdy zawarte w nim oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację tych oświadczeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, gwarantując wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych wyłącza więc poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących każdego z powyższych aspektów sytuacji skarżącego, w szczególności dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego i sposobu ich opłacenia przy deklarowanym zerowym stanie środków mających pozostawać do jego dyspozycji. Nie można zbadać choćby tego, czy rzeczywiście jest on bezrobotny i nie może korzystać ze swojego znacznego przecież majątku oraz rachunków bankowych, które posiadał. Uniemożliwia to uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.