I SA/Gl 26/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że dochody jego i jego żony ograniczają się do wynagrodzeń za pracę w wysokości odpowiednio 1459,48 zł i 1506,38 zł, choć zastrzegł, iż każde z małżonków ma swój dochód. Nie wskazał ani innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, ani majątku, a swoje zobowiązania i stałe wydatki określił na kwotę odpowiadającą jego wynagrodzeniu. Pismem doręczonym dnia 15 marca 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii umów o pracę skarżącego i jego żony oraz zaświadczeń ich pracodawców o wysokości wynagrodzenia wypłaconego w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) oraz jaka część wynagrodzenia jest potrącana tytułem zajęcia egzekucyjnego, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za lata 2015-2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentu wskazującego tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z nieruchomości stanowiącej jego miejsce zamieszkania, np. odpisów z ksiąg wieczystych, umów najmu itp., dokumentów potwierdzających wyzbycie się składników majątku oznaczonych wskazanych w innym postępowaniu przed Sądem, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Ustosunkowując się do tego wezwania skarżący oświadczyła, że "żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty" oraz że "jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia, aby ochronić naruszający prawo organ administracji". Stwierdził, iż w fikcji tej nie będzi brać udziału i dlatego dokumentów nie wyśle. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką skarżący powinien przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Tymczasem skarżący odmówił wykonania tego rodzaju wezwania. Uczynił to przy tym z niezrozumiałych powodów, przyznając jednak zarazem, że w rzeczywistości dokumenty źródłowe, które miałby na wezwanie nadesłać, nie przemawiałyby na rzecz zwolnienia go od wpisu od skargi. Wpis ten jest zresztą nieznaczny, najmniejszy spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Należy zatem poczynić bardzo precyzyjne, wieloaspektowe ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawcy, aby stwierdzić, że istotnie jest ona aż tak zła, iż wyklucza poniesienie tak niewielkiego ciężaru finansowego. Jest to niemożliwe bez podstawowych dokumentów w tym zakresie, od których udostępnienia skarżący się uchylił. Brak dokumentów źródłowych wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, stanu rodzinnego i majątku. Taki stan rzeczy uniemożliwia więc uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.