I SA/Gl 261/15

Starszy Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać radcy prawnemu A. G. od Skarbu Państwa wynagrodzenie w kwocie 6642 zł (słownie: sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 1242 zł) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r. Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy, ustanawiając jej radcę prawnego, którym następnie wyznaczona została radca prawny A. G. Postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. przyznano z kolei pełnomocnikowi wynagrodzenie, uwzględniając czynności dokonane przez niego w postępowaniu w pierwszej instancji, i przyjmując, że opłata za tę instancję wynosi 7.200 zł. Następnie pełnomocnik złożył również skargę kasacyjną z dnia 23 kwietnia 2016 r. wraz z innymi wnioskami, m.in. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Stawił się też na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r., na której Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok oddalający skargę kasacyjną (sygn. akt II FSK 1516/16). Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W trakcie postępowania w niniejszej sprawie przepisy te ulegały zmianom, przy czym kolejne nowe akty prawne przewidywały rozwiązania intertemporalne, w myśl których do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem ich wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Zastosowano je również w § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z dnia 3 października 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r. Oznacza to, że w odniesieniu do postępowań toczących się wcześniej należy sięgnąć po przepisy obowiązujące w dniu, gdy zainicjowano postępowanie w instancji, za które ma być przyznane wynagrodzenie. Pełnomocnik w niniejszej sprawie otrzymał wynagrodzenie za instancję pierwszą i obecnie rozpoznawany jest jego wniosek o przyznanie wynagrodzenia za instancję drugą, wszczętą w czasie, gdy obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805, dalej powoływanego jako rozporządzenie). Stosownie do § 2 pkt 1 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmowały m.in. opłatę. Wedle § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę tę ustalało się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie mogła ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia wskazano taką stawkę w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynosiła ona – w przypadku, gdy sprawę prowadził ten sam radca prawny - 75% opłaty określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, czyli opłaty maksymalnej za instancję pierwszą. Opłatę tę w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, obliczało się na podstawie § 8 rozporządzenia wskazującego opłatę maksymalną w zależności od wysokości wspomnianego przedmiotu (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia). Opłata maksymalna dla wartości przedmiotu zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie wynosiła 14.400 zł (§ 8 pkt 7 rozporządzenia). 1/2 tej opłaty to 7.200 zł i tę wartość należy przyjąć jako opłatę maksymalną za pierwszą instancję, zwłaszcza że jest to ta sama kwota, na podstawie której – choć w oparciu o inne przepisy – wyliczono wynagrodzenie za instancję pierwszą w prawomocnym postanowieniu z dnia 3 marca 2016 r. 75 % tej kwoty to 5.400 zł. Nie zachodzą przy tym podstawy do zastosowania § 4 ust. 2 rozporządzenia Według jego treści ustalenie opłaty w wysokości wyższej, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następowało z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W ocenie rozpoznającego wniosek w szczególności udział pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym nie wymagał od niego wysiłku i zaangażowania wykraczającego poza standard czy poziom profesjonalizmu, jaki powinien wykazać radca prawny należycie wykonujący swoje obowiązki. Nie można przecież tracić z pola widzenia, że pełnomocnik w chwili sporządzenia skargi kasacyjnej znał już sprawę, skoro uczestniczył w postępowaniu w pierwszej instancji, za co otrzymał wysokie wynagrodzenie, oraz że skarga ta została oddalona. W takim stanie rzeczy co najmniej godziwym wynagrodzeniem jest to ustalone w wysokości połowy stawki maksymalnej, skądinąd najwyższej spośród przewidzianych rozporządzeniem. W świetle § 4 ust. 3 rozporządzenia przyznane wynagrodzenie (opłatę) trzeba natomiast podwyższyć o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, tj. o 23% (1.242 zł). Wobec powyższego na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z uwzględnieniem § 4 ust. 1, 2 i 3, § 8 pkt 7, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia oraz § 22 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu orzeczono jak w sentencji.