I SA/Gl 262/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, uzyskującą wynagrodzenie w kwocie 1530 zł, i otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 886,40 zł. Wyliczył też stałe wydatki, uwzględniając m.in. koszt zakupu leków – około 150 zł miesięcznie, opłaty za telefony komórkowe – około 100 zł miesięcznie, kwotę przeznaczoną na zakup węgla – 3360 zł rocznie. We wniosku wskazano majątek nieruchomy: dwa domy, w tym jeden objęty zajęciem, i grunt rolny o powierzchni 1,52 ha. Pismem doręczonym dnia 22 marca 2018 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie w szczególności: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2017, a jeżeli zeznania te nie zostały jeszcze złożone – za rok 2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie likwidacji wymienionych w aktach administracyjnych rachunków "firmowych" skarżącego – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub odpis umowy o zamknięciu rachunku), a także odpisów faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, pełnomocnik przedstawił – w większości w formie kopii, które nie zostały przez niego potwierdzone za zgodność w przewidziany prawem sposób –: decyzję o waloryzacji świadczenia przedemerytalnego, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego, w świetle którego na rachunek ten wpływa jedynie wspomniane świadczenie, jeszcze tego samego dnia przelewane na rachunek osoby o nazwisku skarżącego, fragmenty wyciągów z tego ostatniego rachunku dokumentujące zapłatę niektórych kosztów utrzymania (wskazano w nich adres posiadacza rachunku będący zarazem miejscem zamieszkania skarżącego), zaświadczenia pracodawcy żony skarżącego (podano, że w okresie od 1 września 2017 r. do 28 lutego 2018 r. wynagrodzenie miesięcznie wynosiło 2290,77 zł oraz że jest ono obciążone z tytułu pożyczek na kwotę 391,45 zł), wyciągu z rachunku bankowego tej żony (dokumentuje on wpływy wynagrodzenia i wypłaty gotówkowe; saldo na rachunku na koniec lutego bieżącego roku wyniosło 2.124,10 zł), wspólne zeznanie podatkowe skarżącego i jego żony za 2016 r. (małżonkowie wykazali również przychody z działalności wykonywanej osobiście, w przypadku skarżącego w kwocie 13.935 zł), potwierdzenia zamknięcia "firmowych" rachunków bankowych skarżącego (kwota 9,61 zł pozostała po likwidacji jednego z tych rachunków została przelana na inny rachunek bankowy skarżącego, z którego wyciągu nie nadesłano) oraz dokumenty związane z postępowaniem zabezpieczającym i egzekucyjnym, m.in. liczne zajęcia (najwyższa wskazana w nich suma dochodzonych należności to 1.327.003,72 zł) Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postępowaniu, wyliczony z uwzględnieniem podanej przez stronę skarżącą wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi w sprawie 8330 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle jej art. 245 § 3 obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką winna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem przedstawiony w sprawie obszerny materiał źródłowy nie jest wolny od mankamentów. Przedstawiono wprawdzie dokumenty potwierdzające, że rachunki bankowe wykorzystywane niegdyś w działalności gospodarczej skarżącego zostały zlikwidowane, lecz w ich świetle środki, jakie pozostały na jednym z tych rachunków, przelane zostały na inny rachunek wnioskującego, z którego wyciągu nie dostarczono. Pełnomocnik nie wyjaśnił tej kwestii, mimo że wezwanie wyraźnie obejmowało wszelkie rachunki posiadane przez wnioskodawcę oraz przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W efekcie nie wiadomo, czy skarżący nadal ten "dodatkowy" rachunek posiada, a jeśli tak, to jaki jest jego stan i jakie operacje są dokonywane za jego pośrednictwem. W tym kontekście zauważyć wypada, że według przedłożonego wyciągu z innego rachunku bankowego skarżącego całość wpływów (czyli jego świadczenie przedemerytalne) jest niezwłocznie przekazywana na rachunek bankowy innej osoby noszącej to samo nazwisko jak on. Co więcej, nadesłano fragmenty z tego wyciągu bankowego obrazujące koszty utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wedle których posiadacz rachunku zamieszkuje wraz z nim. Niewątpliwie zatem wspomniana osoba pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a nawet w ścisłej więzi ekonomicznej, aktywnie uczestnicząc w pokrywaniu wydatków, toteż trzeba wytknąć, że pominięto ją we wniosku i nie udokumentowano jej sytuacji. W wezwaniu była wszak wprost mowa nie tylko o wnioskującym i jego żonie, ale o wszystkich tego rodzaju osobach. W związku z tym odnotowania wymaga, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż we wniosku zaniżono wynagrodzenie tej żony. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że osobiste dochody wnioskodawcy nie są wysokie oraz że ciążą na nim zobowiązania publicznoprawne w bardzo dużej wysokości, w związku z czym podjęto wobec niego czynności egzekucyjne i zabezpieczające, bezsprzecznie ograniczające jego możliwości finansowe. Ponadto kwota, jaką przekazano na rachunek bankowy skarżącego po likwidacji rachunku wskazanego wprost w wezwaniu byłą niewielka, zaś "pominięta" osoba pozostająca w jego gospodarstwie domowym – w przeciwieństwie do jego żony – nie ma obowiązku udzielenia mu wsparcia finansowego celem uiszczenia kosztów sądowych. Dlatego uznano, że stopień, w jakim można było ustalić jego sytuację, uzasadnia konkluzję, iż bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego jest on w stanie ponieść tylko część kosztów, o której mowa w sentencji, równą najniższej opłacie sądowej znanej procedurze sądowoadministracyjnej. Kwota ta jest nieporównanie wręcz niższa od należnego w sprawie wpisu od skargi i zarazem nie odbiega od stałych wydatków skarżącego, które są przecież opłacane, jest np. równa miesięcznym opłatom za telefony komórkowe. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.