I SA/Gl 264/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 123 § 1 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 18, art. 23 § 3, art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy N. z dnia [...], nr [...], którym organ ten uznał za nieuzasadniony zarzut A. M. dotyczący "niedopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego". W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za III i IV kwartał 2005 roku, I i II kwartał 2006 roku oraz nr [...] obejmującego zaległości podatkowe w podatku od środków transportowych za 2005 rok. W piśmie z dnia 27 listopada 2006 roku zobowiązany zgłosił zarzuty niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Pismem z dnia 11 grudnia 2006 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zwrócił się do Wójta Gminy N. o zajęcie stanowiska w sprawie (art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Wójt Gminy N. uznał zarzuty A. M. za nieuzasadnione. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany powtórzył zarzuty zawarte w wyżej wymienionym piśmie z dnia 27 listopada 2006 roku, powołując się w szczególności na trudną sytuację materialną jego rodziny. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1 – 7 i 9 – 10 ustawy egzekucyjnej. W świetle powołanego wyżej przepisu organ egzekucyjny nie musiał więc zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej). Natomiast zgodnie z art. 34 § 1 powołanej wyżej ustawy wierzyciel zajął stanowisko dotyczące zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej). Wójt Gminy N. stwierdził, że objęte tytułami wykonawczymi zaległości w podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych nie zostały uregulowane, a co za tym idzie nie występowała niedopuszczalność środka egzekucyjnego. W dalszej części uzasadnienia postanowienia organ odwoławczy podniósł, iż okoliczności dotyczące sytuacji majątkowo – rodzinnej zobowiązanego pozostają bez znaczenia dla oceny zasadności podniesionego przez niego zarzutu. Błędnie bowiem podatnik przyjął, iż niedopuszczalność środka egzekucyjnego zachodzi, gdy prowadzić on będzie do spowodowania uszczerbku w utrzymaniu zobowiązanego lub jego rodziny. Podkreślił, że prowadzenie przymusowego dochodzenia niewykonanych obowiązków pieniężnych odbywa się zawsze z uszczerbkiem dla majątku zobowiązanego, a ochronę środków niezbędnych dla zachowania egzystencji zapewniają stosowne przepisy wprowadzające ograniczenia w zakresie prowadzonej egzekucji (np. art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). W końcowej części uzasadnienia postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zastosowany wobec zobowiązanego środek egzekucyjny w postaci zajęcia renty wypłacanej przez ZUS stanowi przewidziany w art. 79 ustawy egzekucyjnej środek służący dochodzeniu obowiązków o charakterze pieniężnym, tj. między innymi zaległości podatkowych. Postanowienie to A. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi zarzucił, iż egzekwowane od niego należności są niemożliwe do zapłacenia oraz nierealne jest żądanie wierzyciela, który chce jeszcze bardziej ograniczyć środki zobowiązanego na utrzymanie rodziny. Podkreślił, że dla niego jako osoby niepełnosprawnej i jedynego żywiciela rodziny ważniejsze jest jej utrzymanie i "nie zagłodzenie", a nie płacenie zaległości podatkowych. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] omyłkowo wskazano, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego są oprócz zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006 również zaległości w podatku od środków transportowych za 2005 rok. Zaległości w podatku od środków transportowych dotyczyły 2006 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami). Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygają się na etapie postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jak stanowi o tym art. 29 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to przepis o kluczowym znaczeniu dla określenia uprawnień organu egzekucyjnego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia wykładni art. 33 tej ustawy, wymieniającego zarzuty, jakie zobowiązany może zgłosić w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7 , 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 – 5 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 146/02, P. Przybysz – Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2003, str. 136). W rozpatrywanej sprawie zobowiązany w piśmie z dnia 1 lutego 2006 roku podniósł zarzuty : - niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), - zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jak wskazano wyżej przepis art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Jeżeli wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego, że obowiązek podatkowy istnieje, to do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2001 roku, sygn. I SA/Gd 2167/00). W przepisie art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia się jako podstawę zarzutu "niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego", jednak tak sformułowanego przepisu nie można interpretować w oderwaniu od treści pozostałych przepisów. Powyższy zarzut winien być skierowany przeciw stosowaniu przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych nie przewidzianych przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do realizacji obowiązków pieniężnych i niepieniężnych. Jeśli zatem organ egzekucyjny zastosował wobec zobowiązanego środek egzekucyjny przeznaczony w przepisach prawa do egzekucji danego rodzaju należności, to brak jest podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności środka egzekucyjnego. Skarżący powyższy zarzut uzasadnił okolicznościami związanymi z jego sytuacją majątkowo – rodzinną, która – jak trafnie to wykazał organ odwoławczy – nie ma znaczenia przy rozpatrywaniu zasadności tego zarzutu. Decydujące jest to, czy organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w ustawie. W świetle powyższych wywodów odmowa uznania przez wierzyciela zarzutu niedopuszczalności środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej) jest zasadna. Jak wyżej wskazano, pierwszy z zarzutów dotyczący "niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego" (art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej) wymagał zajęcia stanowiska wierzyciela (Wójta Gminy N.) w tym zakresie, lecz stanowisko to nie było dla organu egzekucyjnego wiążące, co wynika wprost z powołanej wyżej art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy organ egzekucyjny (w rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w R.), po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, winien rozpoznać obydwa zarzuty zgłoszone przez skarżącego, tj. zarzut określony w pkt 6 art. 33 ustawy egzekucyjnej (niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego) oraz zarzut dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 tej ustawy), który nie wymagał zajęcia stanowiska wierzyciela, a następnie wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.