I SA/Gl 269/15

PostanowienieWSA w Gliwicach2015-05-21

Skład orzekający: Łukasz Strzępek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, której łączny dochód netto rodziny wynosi około 4200 zł miesięcznie, a która ponosi znaczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i leczeniem, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu) może zostać uwzględniony jedynie wobec osoby fizycznej znajdującej się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, której dochody pozwalają jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb egzystencjalnych. Samo udokumentowanie trudnej sytuacji życiowej nie jest wystarczające; kluczowa jest weryfikacja poziomu dochodów w stosunku do wydatków. W sytuacji, gdy skarżący nie uprawdopodobnił, że znacząca część jego dochodów jest pochłaniana przez niezbędne wydatki, a dodatkowo uiścił wpis od skargi, nie można z całą pewnością przyjąć, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący J. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał na trudną sytuację życiową, chorobę, brak majątku i niskie dochody z emerytur. Referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do udokumentowania wysokości wydatków i aktualnych dochodów, jednak skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, uiścił jedynie wpis od skargi. Sąd rozpoznał wniosek, analizując przedstawione przez skarżącego dokumenty dotyczące dochodów z 2014 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy J. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W treści formularza podał, że wraz z małżonką zamieszkuje w lokalu o pow. 49 m2. Skarżący podkreślił, że jest osobą starszą, schorowaną, która przeżyła tragiczne wydarzenia w życiu (obóz koncentracyjny, śmierć jedynego dziecka). Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku, w tym innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Podał, że źródłem utrzymania się jego rodziny są dochody z emerytur. Skarżący uściślił, że co miesiąc na czynsz za mieszkanie przeznacza 550 zł, na energię około 120 zł, na usługi telekomunikacyjne (TV oraz telefon) – 200 zł, na utrzymanie samochodu (Peugeot 206 z 2003 r.) – 450 zł, a oprócz tego ponosi wydatki na jedzenie, środki higieniczne oraz lekarstwa. Do druku formularza dołączona dokumentacja medyczna małżonki strony oraz dokumenty potwierdzające wysokość dochodów osiąganych w 2014 r. (zeznanie podatkowe oraz kopie decyzji waloryzujących świadczenia emerytalne wnioskodawcy i jego małżonki). Pismem z dnia 17 kwietnia referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, czynsz, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość aktualnych dochodów osiąganych przez skarżącego oraz jego małżonkę z tytułu świadczeń emerytalnych. Na wezwanie to skarżący nie udzielił odpowiedzi, uiścił natomiast wymagany wpis od skargi Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z powyższego wynika więc, że w zakresie całkowitym prawo pomocy mogą otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów lub takie, których dochody pozwalają na zaspokojenie elementarnych potrzeb egzystencjalnych. Okoliczności powołane przez stronę wskazują na niewątpliwie trudną sytuację życiową (śmierć potomka, ciężka choroba żony). Okoliczności te nie mogą jednak stanowić samoistnej przyczyny uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem niebagatelny wpływ ma ocena, czy wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponieść koszty związane z postępowaniem sądowym oraz opłacić usługi fachowego pełnomocnika. Tego rodzaju ocena następuje zaś po weryfikacji poziomu uzyskiwanych dochodów z wydatkami. W realiach niniejszej sprawy skarżący poprzestał na dołączeniu kopii decyzji waloryzujących świadczenia emerytalne (jego i małżonki) w 2014 r. oraz kopie zeznań podatkowych za ten rok. Z dokumentów tych wynika, że łączny dochód w jego rodzinie kształtował się na poziomie 4200 zł netto miesięcznie, a więc była to niemała kwota. Jeżeli jednak wnioskodawca uprawdopodobnił by, że znaczącą część tej kwoty pochłaniają koszty utrzymania oraz wydatki niezbędne na leczenie, to wówczas możliwym byłoby ewentualne przychylenie się do złożonego przezeń wniosku. Skoro jednak tego nie uczynił, to nie można z całym przekonaniem przyjąć, że osoba osiągająca w/w dochód nie będzie wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czemu przeczy zarazem uiszczenie wpisu od skargi. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło