I SA/Gl 269/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-06-06
Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Paweł Kornacki, Katarzyna Stuła-Marcela
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, nie badając kwestii przedawnienia tych należności?Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył prawo, odmawiając umorzenia zaległych składek bez uprzedniego zbadania, czy należności te nie uległy przedawnieniu. Kwestia przedawnienia jest kluczowa dla ustalenia, które składki są wymagalne i mogą być przedmiotem postępowania o umorzenie. Ponadto, organ wadliwie rozdzielił postępowanie dotyczące tych samych należności na dwie odrębne sprawy, wydając sprzeczne decyzje formalne.Stan faktyczny
Skarżąca I. M. wniosła o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, argumentując, że nigdy z nich nie korzystała i nie otrzymała świadczeń. Organ rentowy (ZUS) odmówił umorzenia, nie badając kwestii przedawnienia należności. Dodatkowo, ZUS wydał decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w części tych składek, co zostało uznane przez sąd za wadliwe rozdzielenie postępowania. Skarżąca podniosła również kwestię swojej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz punkt 2 decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...].Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Paweł Kornacki, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant starszy referent Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) uchyla punkt 2 decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] .
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej – ZUS, organ) decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie:
1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm. - dalej u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 24.711,16 zł, w tym:
a) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 20.642,59 zł, w tym z tytułu:
– składek za okres: 07.1999, 06.2000 - 06.2002, 11.2010 - 08.2011, 10.2011 - 08.2012, 10.2012 - 11.2013 - 10.567,64 zł;
– odsetek liczonych na dzień 19 listopada 2018 r. przypadających od tych składek – 9.547 zł;
– odsetek liczonych na dzień 19 listopada 2018 r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 11.2001 - 04.2002, 11-12.2010 - 220 zł;
– kosztów upomnienia - 307,95 zł,
b) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 4.068,57 zł w tym z tytułu:
– składek za okres: 07.1999, 07 - 08.2000, 10.2000 - 06.2002, 07.2010 -12.2010, 06 - 07.2012, 09.2012 - 11.2013 - 1.733,57 zł;
– odsetek liczonych na dzień 19 listopada 2018 r. przypadających od tych składek – 2.071 zł;
– kosztów upomnienia - 264 zł;
2) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 - dalej rozporządzenie) odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 24.137,77 zł, w tym:
a) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 20.422,59 zł, w tym z tytułu:
– składek za okres: 07.1999, 06.2000 - 06.2002, 11.2010 - 08.2011, 10.2011 - 08.2012, 10.2012 - 11.2013 – 10.567,64 zł;
– odsetek liczonych na dzień 19 listopada 2018 r. przypadających od tych składek – 9.547 zł;
– kosztów upomnienia - 307,95 zł;
b) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 3.715,18 zł w tym z tytułu:
– składek za okres 07.1999, 07 - 08.2000, 10.2000 - 06.2002, 06 - 07.2012, 09.2012 - 11.2013 – 1.565,18 zł;
– odsetek liczonych na dzień 19 listopada 2018 r. przypadających od tych składek – 1.886 zł;
– kosztów upomnienia - 264 zł.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 12 listopada 2018 r. I. M. (dalej – skarżąca, zobowiązana) zwróciła się o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz należnych z tego tytułu odsetek za zwłokę, a także składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W piśmie tym zawarto również żądanie udzielenia odpowiedzi w kwestii decyzji nr [...].
W motywach wniosku odnośnie umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia zdrowotne zobowiązana podniosła, że przez okres prowadzenia działalności gospodarczej nigdy nie korzystała z powyższego ubezpieczenia. Otóż jak wskazała, już w chwili rozpoczęcia działalności [...], lecz z uwagi na to, że nie uiściła jeszcze trzech składek na wspomniane ubezpieczenie to nie mogła uzyskać świadczenia z tytułu niezdolności do pracy. W dalszym okresie niemożność korzystania z uprawnień przez skarżącą wynikała z opóźnień w opłacaniu tych składek. Z tych samych względów nie otrzymała świadczenia chorobowego w związku ze [...] w lipcu 2012 r. Jedynie ze względu na to, że podlegała ubezpieczeniu w zakładzie pracy męża to uprawniona była do uzyskania opieki medycznej. Skarżącą podniosła, że nie korzystała również z Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Tym samym, w ocenie skarżącej, żądanie uiszczenia tych składek, jak i składek na ubezpieczenie zdrowotne jest pozbawione podstaw prawnych.
Wnioskiem tym skarżąca wystąpiła również o rozłożenia na raty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, proponując wysokość miesięcznej raty na kwotę 400 zł. Wskazała przy tym, że 25 % renty jest jej zabierana na skutek
czynionych z niej potraceń. Pozostałe w tej sytuacji do jej dyspozycji środki pieniężne nie pozwalają na regulowania należności wobec komorników. Dlatego też wniosła o to, aby zwolnić z potrąceń kwotę 240 zł, co pozwoli jej na realizację powyższego obowiązku.
Skarżąca oświadczyła, że nie korzysta z pomocy społecznej, gdyż uzyskiwany dochód nie pozwala na jej otrzymanie. W dalszej części przedstawiła swoją sytuację materialną w jakiej się znalazła po zakończeniu działalności gospodarczej. W tym zakresie stwierdziła, że jej miesięczne wydatki wynoszą 1.430 zł (czynsz – 480 zł, antena – 32 zł, energia elektryczna – 60 zł, gaz – 53 zł, telefon - 35 zł, ubezpieczenie na życie – 69 zł, wyżywienie i leki – 700 zł). Zauważyła, że dodatkowo obciążana jest obowiązkiem dopłat za wodę (38 zł za rok) i za ogrzewanie (567,15 zł za rok). Ponadto skarżąca stwierdziła, iż ponosi stałe wydatki związane z jej złym stanem zdrowia (choruje m.in. na [...], [...], [...]), na które składają koszty zakupu leków oraz koszty dojazdów na zabiegi zdrowotne. W tej części wniosku skarżąca również zasygnalizowała, że opisany stan zdrowia wyklucza podjęcie jakichkolwiek dodatkowych zajęć zarobkowych.
Następnie ZUS decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie:
1) art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 30, art. 83b ust. 1 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej o umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2001 r. do kwietnia 2002 r., listopad 2010 r.; grudzień 2010 r. w wysokości 138,94 zł za osoby zgłoszone do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych;
2) art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a, art. 83b ust. 1 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2001 r. do kwietnia 2002 r., od lipca 2010 r. do grudnia 2010 r. w wysokości 168,39 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 185 zł naliczonych na 19 listopada 2018 r. za pracowników w części finansowanej przez płatnika.
W uzasadnieniu wskazano, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ma zastosowanie wyłącznie do składek należnych za ubezpieczenie płatnika. Dlatego też organ zobligowany był do odmowy wszczęcia postępowania w powyższym zakresie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W końcowej części ZUS poinformował, że prowadzi postępowanie wyjaśniające w zakresie pozostałych kwestii poruszonych przez skarżącą we wniosku Po jego zakończeniu, jak zauważył organ, wydana zostanie decyzja rozstrzygającą kwestię dotyczącą umorzenia wnioskowanych zaległości.
Skarżąca pismem z dnia 11 grudnia 2018 r. ponownie wystąpiła o umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Powtórzyła w nim argumentację zaprezentowaną we wniosku z dnia 12 listopada 2018 r. Mianowicie podkreśliła, że nigdy nie korzystała z powyższych ubezpieczeń i Funduszy. W czasie choroby ([...] w 2010 r., [...] w 2012 r.) uzyskała bezpłatną pomoc medyczną, gdyż została zgłoszona do ubezpieczenia w miejscu pracy męża. Z tych też względów, w opinii skarżącej, bezpodstawnie naliczane są składki na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
We wspomnianym piśmie skarżąca wyraziła także gotowość do spłaty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 3 lat. Z racji na ograniczone środki finansowe zobowiązana zaproponowała przekazywanie na ten cel 400 zł miesięcznie. Zasygnalizowała jednocześnie, aby pozostawić z jej renty kwotę 240 zł na potrącenia komornicze. Przedstawiła także strukturę miesięcznych wydatków, które różnią się od tych zawartych we wniosku z dnia 12 listopada 2018 r. jedynie wysokością opłaty za telefon, co jak wyjaśniła skarżąca spowodowane było potrzebą wymiany aparatu telefonicznego. Końcowo zauważyła, że po zapłaceniu wszystkich powyższych należności nie wystarczy jej środków na zakup odzieży i obuwia.
Do pisma załączono:
– "Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej". Wynika z niego, że zobowiązana jest wdową prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Jej dochód to renta rodzinna w wysokości 2.116,22 zł (netto), z której dokonywane są potrącenia egzekucyjne w kwocie 640 zł. Nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej. Nie posiada majątku ruchomego, nieruchomego, a także praw majątkowych i wierzytelności. Nie posiada zobowiązań. W rubryce "Sytuacja zdrowotna" skarżąca zawarła informację, iż doznała [...]. Ponadto choruje na [...] i [...], ma [...], posiada [...], a także [...];
– Umowę z dnia 16 listopada 2018 r. o świadczenie usług telekomunikacyjnych;
– Zaświadczenie lekarskie z dnia 7 grudnia 2018 r. potwierdzające zdiagnozowaną [...].
Kolejną decyzją wydaną w sprawie, tj. z dnia [...] r. ZUS odmówił zobowiązanej umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W uzasadnieniu ZUS przedstawił przebieg postępowania oraz sytuację materialno – osobistą skarżącej. W tym zakresie organ zauważył, że w przedłożonym "Oświadczeniu" nie wykazała ona ciążących na niej zobowiązań. Natomiast, jak stwierdził organ, wiadomym jest mu z urzędu, że w "Oświadczeniu" z dnia 13 września 2018 r. skarżąca wskazała zobowiązania pieniężne z tytułu:
- zaciągniętych kredytów - w kwocie 6.787,15 zł + odsetki (za okres 2013),
- w bankach - w kwocie 24.146,30 zł + odsetki (za okres 2013).
Organ zauważył także, że skarżąca oznajmiła, iż zobowiązania te dochodzone są egzekucyjnie przez Komorników w Z. i M.. Jednocześnie określiła wysokość dobrowolnych wpłat na poczet zobowiązań w łącznej kwocie 170 zł miesięcznie.
ZUS stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło fakt, że zobowiązana nie dysponuje jakimkolwiek majątkiem. Zauważył również, że wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w S., a w odniesieniu do składników majątkowych, do których nie jest uprawniony Dyrektor ZUS - przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Jak wskazał ZUS, w dniu [...] r. wyegzekwowano kwotę 196,25 zł.
Następnie organ zajął się badaniem wystąpienia całkowitej nieściągalności należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W tym zakresie przyjął, że oczywistym jest, że w sprawie nie występują okoliczności określone we wspomnianym przepisie w pkt 1, 2, 4 i 4b. W zakresie natomiast przesłanek zawartych w pkt 3, 5 i 6 organ stwierdził, że wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże w stosunku do zadłużenia z tytułu składek toczy się postępowanie egzekucyjne, które nie zostało zakończone. Podkreślono w tym miejscu, że skarżąca otrzymuje świadczenie rentowe, z którego możliwa jest skuteczna egzekucja. Ponadto ZUS z tych samych względów uznał, że nie można również stwierdzić, że w ramach egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W jego ocenie, nie znajduje zastosowania także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., gdyż odnosi się ona do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł), co nie ma miejsca w sprawie. W tym kontekście ZUS stanął na stanowisku, że nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Ponieważ skarżąca była także płatnikiem składek, organ przeprowadził rozważania w przedmiocie przesłanek umorzeniowych zawartych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, finalnie stwierdzając ich brak.
ZUS uznał, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie zachodzi w sprawie, ponieważ obowiązana nie prowadzi działalności gospodarczej.
Odnośnie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ przyjął, że skarżąca wprawdzie wskazała na liczne dolegliwości zdrowotne, to jednak nie wykazała, aby uniemożliwiało jej to uzyskiwanie dochodów. Podkreślił, iż niewystarczającym dla wystąpienia omawianej przesłanki umorzeniowej jest stwierdzenie złego stanu zdrowia zobowiązanego, gdyż konicznym jest dodatkowo, aby stanowił on przeszkodę w pozyskiwaniu dochodu. Tymczasem, jak zauważył organ, skarżąca dysponuje dochodem w postaci renty, która została jest przyznana bezterminowo. Dodał także, że skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o stałej lub czasowej niezdolności do pracy. Z powyższych względów ZUS przyjął, że w sprawie nie zaistniały okoliczności określone w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
Rozpatrując wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ przede wszystkim zwrócił uwagę, że zobowiązana nie pracuje, natomiast pobiera rentę, której wysokość po potrąceniach komorniczych wynosi 1.475,50 zł. Zauważył przy tym, że dochód ten jest wyższy od minimum socjalnego dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego określonego na kwotę 1.151,57 zł. Ponadto, w ocenie ZUS-u, sytuacja materialno - bytowa skarżącej nie uzasadnia stwierdzenia, że jej trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający się, ponieważ pozostaje ona na rynku pracy i nie udowodniła, aby istniały jakiekolwiek przeciwskazania zdrowotne znacznie ograniczające lub wykluczające możliwość zarobkowania.
Organ zauważył także, że aktualnie ze świadczenia rentowego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne na należności z tytułu składek (potrącenia dotyczą postępowań prowadzonych przez komornika sądowego), ale istnieje możliwość skierowania do tego środka postępowania na zaległości składkowe. Podkreślił jednocześnie, że dołączenie się do egzekucji ze świadczenia nie spowoduje pogorszenia dotychczasowej sytuacji finansowej skarżącej, gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zgodnie z zasadą poszanowania egzystencji, która ma na celu ochronę dłużnika w procesie dochodzenia zaległości. Zasada ta dopuszcza prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanego tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone minimum utrzymania, a kwoty wolne od zajęć są ustalone przepisami prawa.
W swych rozważaniach ZUS podkreślił, że skarżąca regulowała zadłużenie wobec innych podmiotów wpłacając comiesięcznie u komornika sądowego kwotę 170 zł. Tym samym regulowała inne zobowiązania cywilnoprawne, nie wywiązując się przy tym ze swoich zobowiązań publicznoprawnych.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, płatnik bierze na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa, a niekorzystne skutki finansowe prowadzonej przez skarżącą działalności nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli.
Podkreślono również, że deklarując chęć spłaty należności głównej w układzie ratalnym w kwotach po 400 zł miesięcznie, zobowiązana sama określiła, że posiada możliwość regulowania zadłużenia, zatem może sukcesywnie zmniejszać swoje zadłużenie dokonując wpłat na jego pokrycie w dobrowolnie ustalonych przez siebie kwotach.
Konkludując ZUS uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzeniowe określone w art. 28 ust. 3 i ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia.
W skardze z dnia 27 maja 2018 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązana na wstępie zaznaczyła, iż nie zwracała się o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 501,80 zł, gdyż zamierza je zapłacić w niskich ratach. Następnie skarżąca stwierdziła, że dochodzone składki są nienależne organowi, gdyż nie będzie w przyszłości korzystała z własnej emerytury, ponieważ pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu. Argumentując niezasadność naliczania składek na ubezpieczenie zdrowotne zobowiązana oznajmiła, że w okresie prowadzenia działalności gospodarczej pomimo wystąpienia niezdolności do pracy ([...] w 2010 r., [...] w 2012 r.) organ nie wypłacił jej świadczenia chorobowego. W tym czasie korzystała z opieki zdrowotnej świadczonej w związku ze zgłoszeniem jej do ubezpieczenia w miejscu pracy jej męża. Zatem, zdaniem skarżącej, skoro ZUS nie poniósł żadnych kosztów jej leczenia, to nienależne są mu składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z tych samych względów, w ocenie skarżącej, nienależne są organowi składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W dalszej części skargi zobowiązana przedstawiła swoją sytuację informując, że jest 58-letnią samotną wdową, która choruje na [...], [...], [...], [...], a także ma [...], [...] oraz [...]. Zaznaczyła, że [...] doznała opiekując się chorym mężem. Następnie zobowiązana oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Ponosi koszty utrzymania siebie i mieszkania. Działalność gospodarcza nie przyniosła korzyści, a wygenerowała jedynie zadłużenie kredytowe. Po śmierci męża uzyskała prawo do wypracowanej przez niego renty rodzinnej, z której komornicy comiesięcznie potrącają tytułem wspomnianego zadłużenia kwotę 640,72 zł. W związku z tym otrzymuje rentę w wysokości jedynie 1.475,50 zł. Jak wskazała skarżąca, na jej wydatki składają się: czynsz – 480 zł, antena TV – 32 zł, energia elektryczna – 61,93 zł (przewiduje wzrost opłaty z tego tytułu w związku z użytkowaniem oczyszczacza powietrza), telefon – 49 zł (od następnego miesiąca opłata ta wynosić będzie 59 zł), podatek – 50 zł (płatny do końca roku), gaz – 53,16 zł, leki – 120 zł (wydatek nie uwzględnia zakupu leków związanych z występującymi przeziębieniami). Zaznaczyła również, że zalega z płatnością dopłaty za ogrzewanie centralne w wysokości 567,15 zł. Zamierza podjąć jej spłatę w ratach miesięcznych po 50 zł. Ponadto nie uiściła dopłaty (nie określiła rodzaju opłaty, której dopłata dotyczy) za I i II półrocze, która wynosi odpowiednio 38,97 zł i 207,84 zł. Chce dokonać jej uregulowania poprzez comiesięczne wpłaty po 30 zł. Skarżąca dodała, że w listopadzie i grudniu ponosi także koszty pielęgnacji grobów męża i rodziców. Doliczyć do tego należy, jak wskazała zobowiązana, zakup odzieży i obuwia. Także trzy razy w roku udaje się do Z. celem poddania się zabiegom leczniczym związanym z rehabilitacją [...], ponosząc z tego tytułu koszty dojazdu autobusem. Ponadto raz w tygodniu dojeżdża do Z. na kurs j. angielskiego, którego koszt za jeden semestr to 65 zł + koszt dojazdu (kurs trwa dwa lata).
Potwierdziła także wolę spłaty zadłużenia w ratach po 400 zł przez okres 3 lat z przeznaczeniem spłaty na cele społeczne. W pozostałym zakresie wniosła o umorzenie zaległych składek. Zaznaczyła także, że zwróci się do Ministerstwa o zmianę prawa dotyczącą ludzi pobierających rentę rodzinną. W jej ocenie, niesprawiedliwym jest żądanie składek od osób, które nie będą mogły z nich korzystać, gdyż uzyskały uprawnienie do świadczenia emerytalnego z innego tytułu, np. w postaci praw nabytych przez zmarłych małżonków.
Do skargi załączono:
– pokwitowania przyjęcia zlecenia dokonania przelewu/wpłaty gotówki z dnia 15 i 18 lutego 2019 r., A,
– paragony fiskalne (4 szt.) zakupu leków z dnia 18 i 19 lutego 2019 r.,
– opis badania, B Sp. z o.o. Sp. Komandytowa, z dnia 7 lutego 2018 r.,
– informacja o skanie – Szpital [...] w Z. z dnia 25 kwietnia 2018 r.,
– rozliczenie zużytej wody i odprowadzanych ścieków [...], Spółdzielnia Mieszkaniowa C z dnia 27 grudnia 2018 r.,
– rozliczenie kosztów ogrzewania z dnia 5 września 2018 r.
– zawiadomienie ze Spółdzielni Mieszkaniowej C - październik 2018 r.,
– pismo skarżącej: z dnia 11 grudnia 2018 r., z dnia 18 lutego 2019 r., z dnia 25 lutego 2019 r.
– pismo ZUS-u Oddział w S. z dnia [...] r. nr [...],
– pismo ZUS-u Oddział w Z. z dnia [...] r. nr [...].
Pismem z dnia 4 marca 2019 r. zobowiązana nadesłała dodatkowo:
– potwierdzenia wpłaty (10 szt.) na rzecz D Sp. z o.o.,
– umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę na instytucję przedawnienia należności z tytułu składek, ponieważ zaległości skarżącej sięgają składek za lipiec 1999 r. Organ w zaskarżonej decyzji tego zagadnienia nie poruszył. Stanowi to błąd organu, ponieważ zasadniczo należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po 5 latach, a w poprzednim stanie prawnym po 10 latach, o czym jeszcze poniżej. Wyjściowym obowiązkiem organu w sprawie umorzenia należności składkowych jest zaś wskazanie, które niezapłacone przez stronę postępowania składki nie uległy przedawnieniu i jeszcze są wymagalne. Przedawnienie należności z tytułu składek wyklucza ich dochodzenie, a tym samym co do składek przedawnionych, na stronie postępowania nie ciąży obowiązek ich uregulowania. Finalnie oznacza to, że co do składek przedawnionych orzeczenie ZUS-u o ich umorzeniu jest bezprzedmiotowe.
Komplementarnie Sąd podnosi, że tego zagadnienia nie porusza również skarżąca, ale zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną tam podstawą prawną.
Problem przedawnienia należności z tytułu składek reguluje art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s., który ulegał wielokrotnej nowelizacji.
Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.
Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas przedawnieniu 5-letniemu. Taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 (Lex nr 396253) i z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 (Lex nr 396249) oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1102/08, Lex nr 552737).
Przyjmuje się, że do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (zob. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II GSK 72/09, Lex nr 597062).
Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia."
Dodano także ust. 5a-5d w brzmieniu:
"5a. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty.
5b. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.
5c. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu.
5d. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana".
Natomiast art. 24 ust. 6 otrzymał brzmienie: "bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy".
Przepis art. 24 ust. 5b – z dniem 1 lipca 2004 r. – uległ dalszej nowelizacji na postawie art. 10 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264) i otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego".
Na podstawie tejże nowelizacji po ust. 5d dodano także ust. 5e w brzmieniu: "bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata".
Z kolei w oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f ("w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna"), zaś ust. 6 otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy".
Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232 poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).
Wracając na grunt niniejszej sprawy, zauważyć więc należy, że jeśli nie doszło do przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, to przynajmniej część należności z tytułu składek mogło ulec przedawnieniu.
Tymczasem organ w uzasadnieniu decyzji problematyki przedawnienia w ogóle nie porusza. Jedynie pojawia się w niej informacja o tym, że wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w S., a w odniesieniu do składników majątkowych, do których nie jest uprawniony Dyrektor ZUS - przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Ponadto wskazano w decyzji, że w dniu [...] r. wyegzekwowano kwotę 196,25 zł.
Do akt nie załączono jednak dokumentów, które potwierdziłyby te okoliczności, a ponadto które dostarczyłyby informacji, które konkretnie składki (za jaki okres) tym postępowaniem zostały objęte, ani jakie, kiedy i wobec kogo podejmowano w związku z tym czynności. Zatem należy stwierdzić, że informacja zawarta w uzasadnieniu decyzji jest stanowczo zbyt skąpa, aby pozwoliła na ustalenia dotyczące przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległych składek.
Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji problematyki przedawnienia należności składkowych stanowi naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 140 i art. 127 § 3 k.p.a. w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Nienależyte uzasadnienie decyzji, w tym brak wyczerpującego wyjaśnienia jej podstawy prawnej, jest dowodem na nieprawidłowy proces stosowania prawa, poprzedzający samo wydanie decyzji. W tym przypadku stanowi o nierozważeniu przez ZUS zagadnienia przedawnienia należności składkowych.
Z powyższym wnioskiem wiąże się kwestia zaniechania przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia przedawnienia należności składkowych. Chodzi o fakty wynikające z regulacji art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. (z uwzględnieniem wersji mającej lub mających zastosowanie w sprawie). Organ nie dołączając do akt dokumentów obrazujących przebieg postępowania egzekucyjnego oraz zdarzeń prawnych przerywających lub zawieszających bieg terminu przedawnienia należności składkowych dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. także w znaczeniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Niezależnie od powyższego Sąd dostrzegł, że w sprawie wydano również decyzję z dnia [...] r. nr [...], którą odmówiono wszczęcia postępowania odnośnie: 1) składek w części finansowanych przez ubezpieczonych (art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s.), 2) składek za pracowników w części finansowanych przez płatnika (art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).
Bezsprzecznie organ, tak jak wskazano w pkt 1 decyzji z dnia [...] r., nie jest uprawniony do procedowania w przedmiocie stosowania ulgi płatniczej w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami (art. 30 u.s.u.s.).
Zestawiając pkt 2 decyzji z dnia [...] r. nr [...] z pkt 1 lit. b decyzji z dnia [...] r. nr [...] stwierdzić należy, iż organ rozdzielił orzekanie w sprawie należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika na dwie odrębne sprawy administracyjne. Jak wyżej podniesiono w aktach administracyjnych znajduje się decyzja z dnia [...] r. nr [...], którą ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu wskazanych składek na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku art. 28 ust. ust. 3a u.s.u.s. (z akt wynika, iż w stosunku do tej decyzji nie został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub skarga do sądu administracyjnego).
Natomiast w decyzji podlegającej ocenie Sądu w tym postępowaniu, organ w stosunku do tych samych składek odmówił ich umorzenia orzekając na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Takim zabiegiem procesowym ZUS naruszył art. 104 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ w tej samej sprawie administracyjnej, co do tego samego jej przedmiotu, w jednej decyzji rozstrzygnął sprawę co do istoty, a w drugiej decyzji rozstrzygnął w inny sposób kończący sprawę w danej instancji (odmówił wszczęcia postępowania).
Podkreślenia wymaga, że przepisy znajdujące w sprawie zastosowanie nie dają podstaw do wydawania odrębnych orzeczeń co do poszczególnych przesłanek umorzenia tych samych należności składkowych, a wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniosek uprawnionego podmiotu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne skierowany do właściwego organu wszczyna postępowanie w jednej sprawie administracyjnej. Przedmiotem postępowania (procesu administracyjnego) są wszystkie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, których umorzenia żąda strona. Bezprzedmiotowe jest postępowanie w stosunku do należności, które wygasły (wskutek przedawnienia) oraz w stosunku do należności, co do których ustawodawca nie przewidział w żadnym zakresie możliwości ich umarzania. Pozostałe należności stanowią przedmiot postępowania, co do którego należy orzec załatwiając sprawę co do istoty (umarzając należności albo odmawiając ich umorzenia). Jeżeli w sprawie występują roszczenia, co do których organ jest obowiązany orzec merytorycznie oraz roszczenia, co do których powinien orzec formalnie (odmawiając wszczęcia postępowania, bądź umarzając postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość), dopuszczalne jest wydanie dwóch odrębnych decyzji w sensie formalnym: decyzji orzekającej co do istoty sprawy i decyzji umarzającej postępowanie. W przypadku roszczeń podzielnych (takim roszczeniem jest każda składka za konkretny miesiąc) nie będzie naruszeniem prawa, jeżeli organ rozstrzygnie w stosunku do każdej ze składek w odrębnej decyzji.
Natomiast niedopuszczalne jest orzekanie odrębnie co do każdej z przesłanek umorzenia, ale w odniesieniu do tych samych składek. Orzekając w stosunku do każdej z należności organ jest obowiązany rozpoznać żądanie wniosku w oparciu o wszystkie znajdujące zastosowanie do tej należności przesłanki umorzenia (art. 28 ust. 2, ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s.). Oznacza to, że w stosunku do części należności należy ustalić wyłącznie, czy zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, natomiast co do innych należności należy zbadać, czy zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności oraz przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Rodzaj należności decyduje o tym, ile przesłanek należy zbadać w postępowaniu w sprawie ich umorzenia. Organ powinien orzec w przedmiocie umorzenia należności, a nie w przedmiocie umorzenia w oparciu tylko o jedną z przesłanek, ponieważ nie ma sprawy administracyjnej, której załatwienie ogranicza się do orzekania w oparciu o jedną przesłankę umorzenia w przypadku, gdy do rozpatrywanej należności należy rozpoznać istnienie więcej niż jednej takiej przesłanki. W sytuacjach, gdy mają zastosowanie dwie przesłanki umorzenia, brak podstaw prawnych do wydawania dwóch orzeczeń w stosunku do tej samej należności (każdego odrębnie co do każdej z przesłanek umorzenia). W przypadku, gdy przesłanka ważnego interesu zobowiązanego nie może być stosowana odnośnie do konkretnej należności, nie występuje bezprzedmiotowość postępowania, lecz ustawowy zakaz stosowania tej przesłanki. Postępowanie jest przedmiotowe, a jedynie zakres postępowania wyjaśniającego jest węższy, tj. ograniczony do badania jednej, a nie dwu przesłanek umorzenia należności.
Nieprawidłowe rozstrzygnięcie zawarte zostało w pkt 2 decyzji z dnia [...] r. nr [...], która nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Sąd stwierdza jednak, że pomimo tego, uprawniony był do zbadania jej legalności.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie ma zastosowania). Wyjście poza granice określone tym przepisem umożliwia art. 135 p.p.s.a. Stanowi on, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W niniejszej sprawie uchylenie oprócz zaskarżonej decyzji ZUS-u z dnia [...] r., także wspomnianego pkt 2 decyzji ZUS-u z dnia [...] r. było konieczne do końcowego załatwienia sprawy. Otóż wobec tego, że decyzja z dnia [...] r. nie została poddana kontroli instancyjnej (w formie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – art. 127 § 3 k.p.a.) lub kontroli sądu administracyjnego w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. (w formie skargi do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji), to zyskała przymiot ostateczności (art. 16 § 1 k.p.a.). Powaga rzeczy osądzonej - w tym przypadku odnosząca się do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2001 r. do kwietnia 2002 r., od lipca 2010 r. do grudnia 2010 r. - wykluczałaby możliwość ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie żądania zobowiązanej, gdzie jak wykazano wcześniej nie można wykluczyć, że przynajmniej część zaległych składek uległo przedawnieniu. Wyeliminowanie więc z obrotu prawnego wadliwej części decyzji z dnia [...] r., tj. pkt 2 pozwoli na pełne rozpoznanie wniosku zobowiązanej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że decyzja z dnia [...] r. została wydana w granicach sprawy, które wyznaczone zostały wnioskiem skarżącej. Przypomnieć należy, że zwróciła się ona o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne, a także składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Oznacza to, że decyzja z dnia [...] r. nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...] zostały wydane w ramach jednej sprawy zainicjowanej tym samym wnioskiem skarżącej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ponownie rozstrzygając sprawę, powinien przede wszystkim wyjaśnić i wykazać w decyzji to, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu, czy też nie, a w konsekwencji co w istocie jest przedmiotem sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł:
- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji,
- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu pkt 2 decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...].
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Skarżący nie był również reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Z tego też względu Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło