I SA/Gl 272/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.) Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ Asesor WSA Teresa Randak Protokolant: Magdalena Nowacka po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Odział w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w M., odmówił przyjęcia do egzekucji i zwrócił tytuły wykonawcze wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia [...] r. o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], sporządzone przeciwko Spółce z o.o. "A" z siedzibą w M. za okres od [...] do [...] 2004 r., którymi objęto obowiązek pieniężny z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracowniczy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pieniężnych – z uwagi na wady formalne tj. brak dołączenia do tytułów wykonawczych dowodów doręczenia upomnienia. Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art. 17 w zw. z art. 15 § 1 oraz art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.). W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał przede wszystkim, iż tytuł wykonawczy na podstawie którego dochodzi do wszczęcia egzekucji w myśl przepisu art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, musi posiadać elementy określone w art. 27 tej ustawy. Następnie powołał się na treść art. 27 § 3 cyt. ustawy, który stanowi, iż do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagalne, podaje w tytule wykonawczym podstawę prawną braku tego obowiązku. Mając powyższe na uwadze, Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że zgodnie z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej, aby wszczęcie egzekucji mogło nastąpić zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, każdy tytuł wykonawczy powinien zawierać dowód doręczenia zobowiązanemu upomnienia, którym objęto należność wskazaną w przedmiotowym tytule wykonawczym. Zatem, organ egzekucyjny zwrócił wierzycielowi przedmiotowe tytuły wykonawcze wraz z wezwaniem do usunięcia braków formalnych tj. dołączenia do tytułów wykonawczych dowodów doręczenia upomnienia. W zażaleniu na to postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w C. wskazał przede wszystkim, że prawidłowo doręczył dłużnikowi upomnienie i zaopatrzył każdy tytuł wykonawczy w adnotację, w którym tytule wykonawczym odpowiednie upomnienie się znajduje. Powołując się na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie określenia wzorów upomnień przedegzekucyjnych (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z 2001 r.) podniósł, iż "ustawodawca dopuścił możliwość obejmowania na jednym upomnieniu całości zadłużenia zobowiązanego za okres objęty egzekucją". Zwrócił też uwagę na brak ekonomicznego uzasadnienia dla procedury wskazanej przez orga egzekucyjny. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Organ zażaleniowy podniósł dodatkowo, iż zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym). Natomiast § 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wierzycielowi. Kontynuując te rozważania Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż skoro z brzmienia art. 27 § 3 ustawy egzekucyjnej wynika jednoznacznie, że "do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia (...) – to nie ma żadnych wątpliwości, że przepisy rangi ustawowej zobowiązały organ egzekucyjny do przestrzegania tej procedury. Odnosząc się do argumentów odwołania organ wyjaśnił nadto, że aspekt ekonomiczny nie może stanowić podstawy do omijania uregulowań prawnych dotyczących sposobu wszczynania i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, organ zażaleniowy nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M... Postanowienie to Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumenty odwołania i dodała, że w 2004 r. przesłała [...] tytułów wykonawczych, celem wdrożenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym, koniecznym byłoby wydanie [...] kserokopii upomnień, co unaocznia aspekt ekonomiczny i pracochłonność takiego działania. Końcowo podkreślono, iż stosowana przez Odział procedura tj. dołączania jednego upomnienia i dokonywania adnotacji na każdym tytule wykonawczym – w którym tytule wykonawczym przedmiotowe upomnienie się znajduje – jest respektowana przez inne urzędy skarbowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić przede wszystkim należy, przepis art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 36, poz. 161 z 1991 r. ze zm.) wymienia elementy, które powinien zawierać tytuł wykonawczy. Podane tam elementy w zasadzie nie wymagają bliższego wyjaśnienia, gdyż są oczywiste. Ponadto, zgodnie z art. 27 § 3 tej ustawy, do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia (a jeśli upomnienie nie było wymagalne, podaje w tytule wykonawczym podstawę braku tego obowiązku). Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, podstawą zarzutu (art. 33 pkt 6 ustawy) może być między innymi brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wymaganego w myśl art. 15 tej ustawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.02.1996 r., sygn. akt SA/Lu 481/95 – wyd. LEX Temida CD). Czynność ta ma istotne znaczenia z uwagi na możliwość skłonienia zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku, a tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji (zresztą postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia). Reasumując, organ egzekucyjny nie może prowadzić egzekucji, jeżeli w niektórych wypadkach zobowiązanemu (pomimo takiego wymogu) nie doręczono upomnienia, wskazanego w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dowodem doręczenia zobowiązanemu upomnienia przedegzekucyjnego, który wierzyciel powinien dołączyć do tytułu wykonawczego jest – co do zasady – oryginał pokwitowania odbioru przesyłki zawierającej upomnienie (przez pokwitowanie odbioru rozumie się pisemne potwierdzenie przez odbiorcę wykonania przez podmiot zleconej mu usługi pocztowej o charakterze powszechnym). Dopuszczalne jest jednak – z punktu widzenia kompletowania materiału dowodowego – dołączenie przez wierzyciela do tytułu wykonawczego kserokopii (potwierdzonej przez upoważnionego pracownika) pokwitowania odbioru przesyłki zawierającej to upomnienie, ale również i przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego w jednostce organizacyjnej Poczty Polskiej. Zatem, za uprawnione należy uznać twierdzenie, że zarówno organy egzekucyjne, jak i wierzyciele powinni dążyć do zapewnienia sobie jak najlepszej współpracy przy wykonywaniu obowiązków z zakresu administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Dołączanie bowiem do akt sprawy odpowiednich dowodów doręczenia przesyłek (zawierających między innymi upomnienia przedegzekucyjne) leży zarówno w interesie wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego, a –przede wszystkim rzutuje na całe postępowanie egzekucyjne (D. Jankowski: Komentarz do ustawy... Unimex 2005 str.272-273). Tymczasem, strona skarżąca dołączała tylko jedno upomnienie (do wybranego tytułu wykonawczego) i dokonywała adnotacji na każdym tytule wykonawczym, w którym tytule wykonawczym przedmiotowe upomnienie się znajduje. Taka praktyka nie zasługuje na aprobatę Sądu. Nie może być wątpliwości co do tego, iż "aspekt ekonomiczny" sporu jaki zaistniał w niniejszej sprawie nie może zmieniać wymogu zawartego w art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odmiennej regulacji nie zawiera przy tym (wbrew twierdzeniu strony) rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r., dotyczące określenia wzorów upomnień przedegzekucyjnych (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z 2001 r.). Nie może bowiem dojść do takiej sytuacji, kiedy (np. w przypadku wycofania jednego tytułu wykonawczego) pozostałe tytuły wykonawcze pozostają bez dowodu doręczenia upomnienia. Jak już wcześniej podniesiono, jakiekolwiek uchybienia w omawianym zakresie, dają zobowiązanemu możliwość skutecznego wniesienia zarzutu z art. 33 pkt 7 cyt. ustawy, co w konsekwencji prowadzi do konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego. W sumie więc, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko organu egzekucyjnego drugiej instancji zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).