I SA/Gl 281/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia umorzyć postępowanie. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...], nr [...] o uznaniu za bezzasadne zarzutów z dnia 28 listopada 2014 r. zgłoszonych przez skarżącą A. S. jako zobowiązaną w sprawie egzekucji administracyjnej, która dotyczyła zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2009 r. i była prowadzona przez wskazanego Naczelnika na podstawie wystawionego przezeń tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...]. W skardze wniesionej w dniu 5 lutego 2015 r. skarżąca sformułowała żądanie stwierdzenia nielegalności postępowania egzekucyjnego i jego umorzenia ze wszystkimi skutkami mającymi na celu przywrócenie stanu sprzed egzekucji. Jak podniosła, tytuł wykonawczy nie zawiera wzmianki o tym, że obowiązek jest wymagalny, ponieważ jako podstawę prawną podano decyzję nieostateczną bez wskazania, że został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W toku postępowania sądowoadministracyjnego w piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r. skarżąca poinformowała, że otrzymała postanowienie organu egzekucyjnego o zwróceniu jej pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami. Wyraziła przy tym przekonanie, że przed wydaniem tego aktu powinno dojść do podjęcia rozstrzygnięcia o niezgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, gdyż tylko wówczas nastąpi unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Zaakcentowała, że oczekuje wydania takiego orzeczenia sądowego w niniejszej sprawie i dlatego podtrzymuje wniesioną skargę. Powołała się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym na uchwałę podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 28 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I FPS 8/13. Mając to na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobowiązał organ nadzoru do przedstawienia m. in. powołanego przez skarżącą postanowienia, jak również do ustosunkowania się do stanowiska przez nią zaprezentowanego. Dokumenty te wpłynęły w dniu 4 września 2015 r. W piśmie przewodnim organ nadzoru zaznaczył, że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, albowiem po jego wszczęciu organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia [...], nr [...] o zwróceniu skarżącej pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. - Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), a do jego podjęcia doszło wskutek uchylenia przez organ odwoławczy decyzji określającej egzekwowany obowiązek i dokonanego następnie zwrócenia skarżącej środków pobranych na poczet tej należności. W rezultacie został przywrócony stan sprzed egzekucji, a zatem osiągnięto cel, jakiemu służyło zgłoszenie zarzutów. W piśmie z dnia 26 października 2015 r. skarżąca oznajmiła, że mimo zaistnienia tych okoliczności nadal podtrzymuje swą skargę z powodów wcześniej wyłożonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Postępowanie w niniejszej sprawie wymaga umorzenia. Należy bowiem mieć na względzie, że stosownie do art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2), a także gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Oznacza to, że dopuszczalność takiej kwalifikacji jest uzależniona od zaistnienia w toku postępowania okoliczności powodującej jego bezprzedmiotowość. Analiza zaprezentowanego stanu faktycznego prowadzi do wniosku, że warunek ten został spełniony w rozpatrywanym przypadku. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego była kwestia zgodności z prawem postanowienia wyrażającego negatywne ustosunkowanie się do zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Istota sporu sprowadzała się zatem do oceny, czy organ nie naruszył prawa, kwestionując zasadność zarzutów, których wniesienie miało wszak na celu wykazanie wadliwości egzekucji. Po wniesieniu skargi na ten akt okazało się, że z obrotu prawnego została wyeliminowana podstawa prawna wyegzekwowanego obowiązku, a skarżącej zwrócono wszystkie pobrane w toku egzekucji środki. Jest zatem oczywiste, że w ten sposób doszło do zrealizowania celu dalej idącego, aniżeli ten któremu służyło wniesienie zarzutów, gdyż uwzględnienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przesądzałoby co najwyżej o dopuszczalności umorzenia postępowania egzekucyjnego i samo w sobie nie gwarantowałoby przywrócenia stanu sprzed egzekucji, tymczasem skutek ten został osiągnięty w analizowanym przypadku. Zarazem podkreślenia wymaga, że dla oceny bezprzedmiotowości niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego kluczowe znaczenie miało wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zwróceniu skarżącej kosztów egzekucyjnych z odsetkami. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z nim jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Nie ulega zatem wątpliwości, że do wydania postanowienia w tym przedmiocie niezbędne jest uprzednie stwierdzenie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, a organ egzekucyjny, który takie rozstrzygnięcie podejmuje, daje wyraz temu, że w jego ocenie przesłanka ta została spełniona. Skoro tak, to rozstrzyganie w kwestii wcześniej zajętego przezeń stanowiska odnośnie zgłoszonych zarzutów uznać należy za bezprzedmiotowe. Z powyższych względów postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie należało umorzyć, a uczyniono stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto, zważywszy na żądania skarżącej formułowane w toku tego postępowania, wyjaśnić trzeba, że kwestia skutków zastosowania środka egzekucyjnego znajduje się poza granicami tej sprawy. Ocena ta dotyczy bowiem powstania, zmiany lub unicestwienia obowiązków, a nie ich egzekwowania, i stąd może zostać dokonana w sprawie ze skargi zmierzającej do weryfikacji legalności merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania podatkowego a nie postępowania egzekucyjnego.