I SA/Gl 284/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi T. G. i K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. w kwestii wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżących od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pełnomocnicy skarżących, będący adwokatami, przedstawili ich wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, że uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, które jednak podlega w połowie zmniejszeniu w wyniku egzekucji i wypłacane jest w kwocie 2600 zł. Dodała, że nie zamieszkuje z mężem, czyli ze skarżącym, lecz z dwoma pełnoletnimi synami. Jeden z synów rozpoczął właśnie pierwszą pracę za wynagrodzeniem w kwocie 1900 zł netto, drugi syn natomiast jeszcze studiuje i otrzymuje stypendium w wysokości 500 zł. Skarżąca wyliczyła swoje stałe wydatki, uwzględniając kolejno: raty spłacanych kredytów zaciągniętych wraz z mężem, ale spłacanych tylko przez nią (łącznie 1620 zł miesięcznie), stałe koszty utrzymania (łącznie 2700 zł miesięcznie) i średnią miesięczną wydatków ponoszonych za okresy dłuższe niż miesiąc, np. opłaty za jej studia podyplomowe wynoszące po 1500 zł za semestr (500 zł miesięcznie). Stwierdziła, że w konsekwencji na inne potrzeby rodziny pozostaje kwota 1800 zł, czyli po 600 zł na osobę miesięcznie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że zaległości podatkowe, których dotyczy sprawa, powstały w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego, bez jej udziału i wiedzy. Cały majątek wskazany we wniosku należy do synów skarżącej. Z kolei skarżący oświadczył, że od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną, obecnie niemającą już prawa do zasiłku i że po rozstaniu z żoną, zamieszkuje z matką, która jest niepełnosprawna i otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 1967 zł brutto. Wyliczył wydatki ponoszone przez siebie i przez matkę na kwotę 1028 zł, uwzględniając m.in. sumę 270 zł na leki oraz 175 zł tytułem abonamentów za telefony firmowe, które zgodnie z umową nadal zobowiązany jest spłacać, chociaż nie prowadzi już działalności gospodarczej. Zauważył, że po poniesieniu tych wydatków do dyspozycji jego i matki pozostaje kwota 607 zł miesięcznie, tj. niewiele ponad 300 zł na osobę. Skarżący zaakcentował, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i niesprawiedliwa. Strona skarżąca, z własnej inicjatywy i na wezwanie, przedstawiła, nierzadko w kilku egzemplarzach, liczne dokumenty źródłowe potwierdzające powyższe okoliczności, m.in. odpisy: zaświadczenia w sprawie bezrobocia skarżącego (według niego był on zarejestrowany jako bezrobotny do dnia 15 kwietnia 2013 r.), zaświadczeń, że skarżący nie figuruje jako ubezpieczony z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, pisma z dnia 25 marca 2014 r. skierowanego do skarżącego w sprawie zatrudnienia (poinformowano w nim skarżącego o niemożliwości zatrudnienia, z uwagi na jego wysokie kwalifikacje wyrażając zarazem zainteresowanie jego ofertą w razie poprawy koniunktury), zeznania podatkowego skarżącego za ubiegły rok (nie wykazano w nim żadnych dochodów do opodatkowania) i rocznego obliczenia podatku skarżącej, karty płac skarżącej, wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i matki skarżącego (ten ostatni obejmuje przelewy kwot będących, wg wyjaśnienia posiadaczki rachunku, pomocą dla wnuczki, m.in. kwoty 500 zł przelanej w dniu 29 listopada 2013 r.), trzech umów darowizny, na podstawie których skarżący przenieśli na rzecz dzieci prawa do nieruchomości, orzeczenia w sprawie niepełnosprawności matki skarżącego oraz dokumentacji dotyczącej postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, kosztów utrzymania, w tym związanego ze spłatą kredytów, z leczeniem i z opłatami za telefony "firmowe". Skarżący zostali zwolnieni częściowo od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 504/12 (postanowienie z dnia 30 sierpnia 2012 r.), zaś sam skarżący w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 125/14. W obu przypadkach zwolnienie obejmowało część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 500 zł. Na dzisiejszym posiedzeniu rozpoznawany jest również wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 285/14, w której skarżący występuje samodzielnie. Wpis od skargi, wyliczony na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w odpowiedzi na skargę, wynosi 26.144 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy istotne są więc wyłącznie okoliczności związane z sytuacją materialną strony, nie ma natomiast znaczenia to, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż to może podlegać ocenie dopiero w wyroku kończącym postępowanie. Podobnie dalszą kwestią pozostawać musi to, że zobowiązanie podatkowe, którego ta decyzja dotyczy, stanowi konsekwencję działalności prowadzonej tylko przez skarżącego, bez udziału, a nawet wiedzy skarżącej. Sytuacja materialna skarżących powinna być w niniejszym postępowaniu badania łącznie, chociaż oświadczyli oni, iż zamieszkują osobno. Pozostają oni wszak małżeństwem i nie mogą czuć się zwolnieni ze związanych z tym powinności, polegających m.in. na wspólnym ponoszeniu ciężarów finansowych i wzajemnej pomocy materialnej. Skądinąd nadal łączą ich realne więzi majątkowe. Dowodzi tego m.in. to, że pełnomocnik skarżącego przedstawił dokumenty, które dotyczą wyłącznie skarżącej (wyciąg z jej rachunku bankowego, potwierdzenia wypłaty jej wynagrodzenia). Małżonkowie dokonują wspólnie niektórych czynności (darowizny na rzecz dzieci), są też zobowiązani solidarnie do spłaty kredytów, a także do uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Analiza sytuacji skarżących, przeprowadzona według tych założeń, prowadzi do wniosku, że nie zachodzą podstawy do uwzględniania ich wniosków w całości. W ich gospodarstwach domowych uzyskiwany jest bowiem stały dochód, który pozwala na opłacenie wszystkich wydatków, nie tylko tych niezbędnych związanych z bieżącym utrzymaniem i ze spłatą kredytów. Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie, które mimo zajęć egzekucyjnych, umożliwia jej np. opłacenie kosztów studiów podyplomowych. Jest ono zresztą uzupełniane przez dochody jej synów. W tym kontekście zaznaczyć trzeba, że dzieci skarżących są w szczególny sposób zobowiązane do finansowego wspierania rodziców jako obdarowani, na co trafnie zwrócił uwagę referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 125/14. Sytuacja skarżącego jest niewątpliwie trudniejsza, skoro od dłuższego czasu nie może on znaleźć zajęcia zarobkowego. Niemniej także dochody uzyskiwane w jego gospodarstwie domowym (renta jego matki) nie wykluczają wygospodarowania pewnych środków celem pokrycia wydatków innych niż wydatki konieczne wyliczone w jego wniosku (pomoc dla wnuczki matki skarżącego). Dotychczasowe spostrzeżenia nie uzasadniają wszak poglądu, że skarżący bez uszczerbku utrzymania koniecznego mogą uiścić koszty sądowe w każdej wysokości. Niewątpliwie występuje bowiem limit dodatkowych wydatków, którego przekroczenie mogłoby spowodować taki skutek. Granicę tę można przyjąć w tej samej kwocie jak w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 504/12 i III SA/Gl 125/14, odpowiadającej 20% wynagrodzenia wypłacanego skarżącej, a zarazem sumie przekazanej wnuczce przez matkę skarżącego. Nie uległy przecież istotnej zmianie czynniki, które tę granicę wyznaczają, zwłaszcza poziom dochodów i obciążeń kredytowych. Jednocześnie jednak odnotowania wymaga, że na dzisiejszym posiedzeniu rozpatrywany jest także inny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sprawie, w której skarżący występuje samodzielnie. Przemawia to za zmniejszeniem wspomnianego limitu o połowę w obu tych sprawach, w których koszty sądowe trzeba opłacić równocześnie. W ten sposób łącznie zostanie uiszczona kwota zgodna z zastosowanym limitem. Stanowi ona niewielki ułamek kosztów należnych w sprawie. Wypada też mieć na względzie, że bieg postępowań w obu sprawach nie musi już być równoległy na dalszych etapach. Dlatego uznano za zasadne zwolnienie skarżących tylko od tej części kosztów sądowych, które trzeba uiścić obecnie, tj. od wpisu od skarg, tak aby o ewentualnym zwolnieniu od pozostałej części kosztów orzekać z uwzględnieniem sytuacji procesowej aktualnej w momencie, kiedy powstanie obowiązek w tym zakresie. Przemawia za tym także możliwość zmiany w najbliższym czasie okoliczności faktycznych stanowiących przesłanki przyznania prawa pomocy. Jest ona prawdopodobna, ponieważ skarżący nie jest już zarejestrowany jako osoba bezrobotna i intensywnie poszukuje pracy, co przy jego wysokich kwalifikacjach zawodowych może przynieść pozytywny skutek. Podobnie należy ocenić fakt, że skarżąca podnosi swoje kwalifikacje, co może pociągać za sobą wzrost wynagrodzenia, a także to, że syn skarżących jest dopiero na początku swojej kariery zawodowej. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.