I SA/Gl 289/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie oznaczone w sentencji niniejszego postanowienia w kwocie 100 zł, skarżący wniósł o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia tej opłaty. Następnie skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), w ramach którego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący zwrócił uwagę na wysokie koszty utrzymania czteroosobowej rodziny z dziećmi w wieku szkolnym oraz na problemy zdrowotne jego i żony. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci. Na ich majątek składa się mieszkanie, nieruchomość rolna, samochód osobowy oraz oszczędności w kwocie 135.000 zł. Skarżący i jego żona otrzymują wynagrodzenie za pracę w łącznej wysokości 7.387 zł. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, którego nie uzasadnił. Ponadto odnotować należy, że skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł także w drugiej sprawie, która toczy się przed Sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto podkreślić należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Ewentualne przyznanie prawa pomocy stronie w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od przywołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Powyższe oznacza, iż w ramach planowania wydatków strona skarżąca, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 września 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 296/04, publ. LEX nr 203311). Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie jest najmniejsza spośród przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Poniesienie wydatku w kwocie 100 zł nie powinno wiązać się z reguły ze znacznym obciążeniem budżetu domowego. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, dla których w pierwszej kolejności przeznaczona została instytucja prawa pomocy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy przyjdzie stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania. Konkluzja ta wynika z analizy samego wniosku o przyznanie prawa pomocy, bez potrzeby wzywania o dodatkowe materiały źródłowe. Zgodnie zatem z oświadczeniem złożonym w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w którym uzyskiwany jest stały, regularny dochód. Dochód ten wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi. Nadto skarżący posiada oszczędności w kwocie znacznie przewyższającej koszty sądowe w niniejszej sprawie. Posiadanie oszczędności w kwocie 135.000 zł stanowi okoliczność, która wyklucza stwierdzenie, że strona nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania lub że ich uiszczenie spowodowałoby uszczerbek dla utrzymania rodziny skarżącego, co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy. Sąd nie może przecież tracić z pola widzenia, że wpis od skargi wynosi niewielki ułamek tych oszczędności. Nawet, gdyby zatem wpis od skargi w niniejszej sprawie oraz w drugiej sprawie prowadzonej z udziałem skarżącego został opłacony z tych środków, a nie z dochodów bieżących, to mogłoby to nastąpić bez ich odczuwalnego uszczerbku. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, nie jest dopuszczalna sytuacja, w której strona postępowania posiada znaczne środki finansowe, zaś koszty postępowania przez nią przed sądem finansowane są z budżetu państwa. Odnosząc się natomiast do wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, należy przede wszystkim odnotować, że skarżący nie zasygnalizował żadnych zaległości w tym zakresie, czego również nie można tracić z pola widzenia. Zaznaczyć należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 870/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy. Skarżący posiada środki pochodzące z wynagrodzenia lub oszczędności, umożliwiające mu zapłatę kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji.