I SA/Gl 289/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Skarżąca w skardze wniosła o "nieobciążanie [jej] kosztami sądowymi" oraz o przyznanie pełnomocnika z urzędu, z kolei w ramach rubryki nr 4 urzędowego formularza PPF, nadesłanego na wezwanie do usunięcia braków formalnych tego wniosku, domagała się jedynie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że dysponuje bardzo skromnym dochodem w postaci renty, który przeznacza w większości na utrzymanie mieszkania oraz spłatę zobowiązań kredytowych, zaś niewielką nadwyżkę wydaje na zakup żywności i lekarstw. Według wniosku strona nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nadesłano kserokopie: dokumentów obrazujących niektóre wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, decyzji w sprawie waloryzacji reny z dnia 9 marca 2016 r. (kwotę do wypłaty określono w niej na 1321,18 zł miesięcznie), roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za ubiegły rok oraz wyciąg z rachunku bankowego za pierwszy kwartał roku bieżącego (saldo na tym rachunku przeważnie było ujemne, tak jak saldo końcowe, które wyniosło 1388,34 zł; wyciąg dokumentuje wpływy z renty oraz świadczenia rodzinnego w kwocie 153 zł, a pośród wydatków spłatę różnych zobowiązań kredytowych – w marcu uiszczono z tego tytułu łącznie kwotę 447,43 zł). Skarżąca nie ustosunkowała się natomiast do wezwania o przedłożenie zaświadczenia w sprawie zameldowania oraz dokumentów dotyczących osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wynika to wprost z rubryki nr 4 urzędowego formularza, która służy właśnie do sprecyzowania wniosku. Ponadto formularz ten został złożony celem uzupełnienia braku formalnego wniosku zawartego skardze, i także z tego powodu stanowi najbardziej miarodajny dokument dla oceny woli strony. Przyjąć więc wypada, że w tym późniejszym piśmie zmodyfikowała ona swoje pierwotne stanowisko, zawężając żądanie wyrażone w skardze. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm. ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona tę okoliczność udowodnić, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W tym kontekście wytknąć należy skarżącej, że całkowicie zignorowała wezwanie o nadesłanie zaświadczenia w sprawie zameldowania oraz dokumentów odnoszących się do osób mogących pozostawać z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Tymczasem w świetle akt administracyjnych korespondencja kierowana do niej w toku postępowania administracyjnego była doręczana do rąk jej dorosłego domownika. Co więcej, wyciąg z jej rachunku bankowego odnotowuje wpływ świadczenia rodzinnego, które zostało całkowicie przemilczane we wniosku. W konsekwencji wskutek postawy skarżącej nie można w sposób jednoznaczny ustalić składu i dochodów jej gospodarstwa domowego. Niemniej materiał dowodowy sprawy pozwala rozstrzygnąć powyższe wątpliwości na korzyść strony, zgodnie z dyrektywami wynikającymi z prawa do sądu, którego realizacji służy przecież m.in. instytucja prawa pomocy. Bezsprzecznie świadczenie rodzinne przyznawane są bowiem osobom uzyskującym niskie dochody, takim jak skarżąca, która ubiega się o umorzenie niewielkiej należności z tytułu mandatu karnego, nie mogąc w całości go spłacić, pomimo rozłożenia go na raty. Te nieznaczne środki nie poprawiły zresztą jej sytuacji, skoro saldo jej rachunku bankowego jest niemal stale ujemne, a według ostatniego stanu przekroczyło kwotę otrzymywanej przez nią renty. Nie można także tracić z pola widzenia zadłużenia skarżącej, które jest jeszcze wyższe niż wskazała ona we wniosku i w efekcie stanowi poważne obciążenie dla jej budżetu domowego. W świetle zeznania podatkowego oraz wyciągu z rachunku bankowego jej własne dochody, poza wspomnianym niewielkim świadczeniem rodzinnym, ograniczają się wszak bezsprzecznie do renty. W takim stanie rzeczy można uznać, że każdy dodatkowy wydatek może wiązać się dla niej z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Z drugiej strony zaznaczyć trzeba, że stosownie do art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.