I SA/Gl 290/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu, nawiązując do przedmiotu sporu, wyraził pogląd, że to druga strona powinna uiścić wpis i wniósł o zasądzenie od niej kosztów postępowania. Następnie podkreślił, że pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną i że dochody rodziny ograniczają się do emerytur w łącznej wysokości 2600 zł. Wnioskodawca stwierdził jednocześnie, iż "koszty związane z egzystencją życiową miesięcznie, tj. wydawanie na lekarstwa," wynoszą około 1200 zł. Według wniosku skarżący nie posiada majątku, poza nieruchomością, w której zamieszkuje. Referendarz sadowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez m.in. nadesłanie kopii zeznań podatkowych oraz dokumentów dotyczących stanu zdrowia jego i jego małżonki i wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków. Wykonując to wezwanie, wnioskodawca podniósł w szczególności, że nie przechowuje rachunków dotyczących zakupu lekarstw, zawracając jednak uwagę, że ludzie znajdujący się w wieku jego i jego małżonki ([...] i [...] lata) "mają skłonności do chorób". Zaznaczył, że w związku z tym nie opuszcza miejsca zamieszkania i kontakt ze światem utrzymuję dzięki cyfrowej telewizji. Wyeksponował również, iż jego dom jest w złym stanie i wymaga kosztownych remontów. Do wniosku dołączono kopie decyzji o waloryzacji emerytur skarżącego i jego małżonki (kwoty do wypłaty określono w nich odpowiednio na 1418,77 zł i 1067,70 zł – w przypadku małżonki decyzja pochodzi wszelako z dnia 1 marca 2008 r.) oraz kopie rachunków dotyczących utrzymania gospodarstwa domowego (m.in. składki na ubezpieczenie na życie skarżącego i jego małżonki w wysokości odpowiednio 51 i 98,40 zł oraz abonament wspomnianej telewizji cyfrowej w wysokości 178,99 zł). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: W pierwszej kolejności wypada zwrócić uwagę na zasady ogólne odnoszące się do kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie mianowicie z art. 199 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, a stosownie do art. 214 § 1 P.p.s.a. do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. W przypadku skargi chodzi o wpis (art. 230 P.p.s.a.), który powinien być zatem wpłacony przez skarżącego w chwili wniesienia skargi. Dalszą kwestią jest natomiast ewentualny zwrot poniesionych kosztów od strony przeciwnej, tj. organu administracji, którego to zwrotu domaga się wnioskodawca. W świetle art. 209 P.p.s.a. może on nastąpić dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie, w szczególności w wyroku, o ile uwzględni on skargę. Reguła, że strony ponoszą koszty łączące się z ich udziałem w sprawie, doznaje jedynie stosunkowo nielicznych wyjątków. Jeden z nich wiąże się z przyznaniem stronie prawa pomocy (art. 239 pkt 4 P.p.s.a.). Może to jednak nastąpić tylko w ściśle określonych okolicznościach, uzasadniających zastosowanie tej wyjątkowej przecież instytucji. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – ma miejsce, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że w sytuacji skarżącego powyższa przesłanka nie zachodzi. W świetle nadesłanych dokumentów w jego gospodarstwie domowym uzyskiwany jest bowiem stały dochód w postaci emerytur jego i jego małżonki, którego wysokość, choć z pewnością niewygórowana, wystarcza na pokrycie wszystkich wydatków życiowych. Odnotować wszak wypada, że koszty sądowe w sprawie – najniższe spośród przewidzianych w procedurze sądowoadministracyjnej – również nie mogą uchodzić za znaczne. Wpis od skargi – i każda inna opłata, której uiszczenie może wchodzi w rachubę w postępowaniu – nie przekracza przecież 5% wspomnianego dochodu. Skądinąd nie przewyższa także niektórych stałych wydatków ponoszonych przez skarżącego, w tym takich, które trudno uznać za koszty koniecznego utrzymania, np. kwoty uiszczanej przez niego tytułem abonamentu telewizji cyfrowej. Nie można także tracić z pola widzenia, że skarżący jest w stanie, niezależnie od zakresu, w jakim to czyni, finansować niezbędne remonty swojego domu, czego dowodzą choćby wydatki na cele budowlane, których zwrotu dotyczy spór w niniejszej sprawie. Z drugiej strony, nie wykazał on w najmniejszym stopniu, iż ponosi stałe wydatki w sferze utrzymania koniecznego, w tym związane z leczeniem, w wysokości odbiegającej od zwyczajowo przyjętej, która uniemożliwiałaby mu opłacenie kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.