I SA/Gl 293/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podkreślił, że stan zdrowia uniemożliwia mu udział w postępowaniu, zaś niskie dochody opłacenie adwokata. Te ostatnie określił na kwotę 1678,07 zł, stanowiącą sumę jego renty i zasiłku pielęgnacyjnego oraz emerytury jego małżonki. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, poza domem, w którym zamieszkuje, oraz niewielką nieruchomością rolną i we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z żoną. Referendarz sądowy pismem doręczonym w dniu 23 kwietnia 2014 r. do rąk małżonki skarżącego wezwał go do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii potwierdzeń wypłaty renty skarżącego i emerytury jego małżonki lub zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokości tych świadczeń wypłaconych w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a także zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, kopii zeznań podatkowych za rok 2013 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, kopii faktur lub rachunków wskazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym ewentualnych kosztów leczenia, np. zakupu leków, oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiedzią na to wezwanie było pismo małżonki skarżącego z dnia 28 kwietnia 2014 r., podpisane także przez niego, w którym wyjaśniła ona, że oprócz niej w miejscu zamieszkania wnioskodawcy zameldowane są jeszcze dwie pełnoletnie córki, które przebywają obecnie za granicą. Zaznaczyła zarazem, iż zaświadczenie w sprawie zameldowania wydawane jest odpłatnie. Wskazała też wysokość świadczeń wypłaconych jej i skarżącemu w okresie ostatnich sześciu miesięcy (według tych oświadczeń wysokość renty skarżącego była w tym czasie zmienna i wahała się od kwoty 901,83 zł do 1306,81 zł, jej emerytura natomiast wynosiła 599,07 zł, a po waloryzacji – 609,04 zł). Małżonka skarżącego stwierdziła, że zeznania podatkowe w imieniu jej i męża złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że nie posiadają oni rachunków bankowych oraz że "nie prowadzą księgowości". Wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wyliczyła na kwotę powyżej 1500 zł. Skarżący składał już wnioski o prawo pomocy w innych postępowaniach, które zostały oddalone z uwagi na fakt, że nie wykonał on wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wniosku (np. postanowienia Sądu z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 542/11, I SA/Gl 556/11 oraz I SA/Gl 596/11). Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata, której uiszczenie wchodzi w rachubę w postępowaniu, wynosi w sprawie 100 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. Tymczasem skarżący w niniejszej sprawie nie przedłożył żadnego z dokumentów wskazanych w wezwaniu, tak samo zresztą uczynił w przywołanych wyżej innych postępowaniach, w których odmówiono przyznania mu prawa pomocy z tego właśnie powodu. Miał zatem świadomość, jakie konsekwencje procesowe pociągnie za sobą niewykonanie wezwania, lecz mimo to ponownie poprzestał na oświadczeniach, chociaż był w stanie dostarczyć przynajmniej część żądanych dokumentów, i to bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Powinien wszak dysponować potwierdzeniami wypłaty świadczeń otrzymywanych przez niego i przez jego małżonkę, czyli dokumentami, które nadesłał we wspomnianych innych postępowaniach, czy decyzją w sprawie waloryzacji tych świadczeń oraz rocznym obliczeniem podatku przez organ rentowy bądź informacją o przychodach uzyskanych z tego tytułu, doręczanych przecież do rąk świadczeniobiorców. Podobnie niewiarygodne jest wyjaśnienie, zgodnie z którym wnioskodawca nie jest w stanie w ogóle udokumentować wydatków ponoszonych w swoim gospodarstwie domowym, tym bardziej że składając wniosek, musiał wiedzieć, iż będzie wzywany do nadesłania materiałów źródłowych i w związku z tym powinien je gromadzić, w szczególności zachowując wydawane mu rachunki. Ponadto w niniejszej sprawie zachodzi szczególna potrzeba dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zwłaszcza dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącego, ponieważ należne w niej koszty są niewielkie, najmniejsze spośród przewidzianych w procedurze sądowoadministracyjnej. Potrzebę tę wzmacnia przy tym fakt, że według wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 28 kwietnia 2014 r. wysokość dochodów osiąganych w tym gospodarstwie, skądinąd zmienna, jest zbliżona do jego wydatków, zakładając oczywiście, iż została ona podana w kwotach netto. Weryfikacja tych wyjaśnień i ich konfrontacja z dowodami jest zatem niezbędna, by precyzyjnie stwierdzić, jak przedstawia się relacja tych dwóch wartości. Nawet minimalna nadwyżka dochodów lub choćby niewielka możliwość redukcji wydatków czy też poczynienia nieznacznych oszczędności pozwoliłaby bowiem opłacić koszty w rozpatrywanej sprawie ze stałych dochodów, jakie pozostawać mają do dyspozycji wnioskodawcy i jego rodziny. W tym kontekście odnotować wypada, że skarżący nie przedstawił też jakiegokolwiek dowodu mogącego choćby uprawdopodobnić oświadczenia na temat jego sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej, w tym to, iż jego córki przebywają za granicą. Wątpliwości co do tego, z kim skarżący w rzeczywistości tworzy wspólne gospodarstwo domowe, były zaś podnoszone w uzasadnieniach postanowień z dnia 17 października 2011 r., toteż nadal domagają się wyjaśnienia. Reasumując, brak dokumentów objętych wezwaniem wyklucza uwzględnienie wniosku. Skarżący może jednak wciąż te dokumenty nadesłać, także jako załącznik do ewentualnego sprzeciwu od tego postanowienia. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.