I SA/Gl 300/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1326 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie przynosi zysków pozwalających jej na samodzielne funkcjonowanie bez wsparcia finansowego rodziny i przyjaciół. Dochody z tej działalności określiła na kwotę 1600 zł. Zwróciła też uwagę na swoje problemy zdrowotne. We wniosku nie wskazano żadnego majątku, poza prawem do "nieruchomości użytkowej". Skarżąca, wykonując aż dwa wezwania referendarza sądowego, nadesłała – w formie kserokopii lub wydruków – w szczególności następującą dokumentację źródłową: zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za ubiegły rok (skarżąca wykazała w nim przychód z działalności gospodarczej w wysokości 105.094 zł, koszty jego uzyskania w wysokości 114.573,91 zł i stratę w wysokości 9.479,91 zł), dokumenty dotyczące stanu jej zdrowia i wydatków ponoszonych w tym zakresie (skarżąca udokumentowała zakup leków za kwotę 125,92 zł i należność za poradę lekarską w kwocie 150 zł, oba wydatki poniesiono w dniu 1 lipca 2013 r.), rachunków bankowych (według nich skarżąca bądź zamknęła posiadane przez siebie rachunki, bądź nie ma na nich jakichkolwiek środków; jeden z dokumentów wskazuje zajęcia egzekucyjne wynoszące łącznie 102.021,17 zł) oraz kosztów utrzymania (potwierdzają one wpłatę czynszu za mieszkanie i zapłatę zaległości w tym zakresie dokonane przez osobę trzecią w łącznej kwocie 1002,60 zł, uiszczenie opłaty za energię elektryczną w kwocie 100 zł oraz czynszu za dzierżawę garażu w kwocie 69,22 zł), deklaracje dla podatku od towarów i usług za okresy od listopada ubiegłego roku do kwietnia roku bieżącego (najwyższą podstawę opodatkowania, 27.227 zł, wykazano w grudniu, najniższą, w kwocie 6.013 zł, miesiąc wcześniej; grudniowa podstawa opodatkowania odbiega jednak zdecydowanie od wartości wykazanych w pozostałych miesiącach, bardziej zbliżonych do wspomnianej wysokości minimalnej), a nadto księgę przychodów i rozchodów. Z księgi tej wynika, że w ramach działalności gospodarczej wykonywanej osobiście skarżąca w okresie pierwszych czterech miesięcy bieżącego roku tylko w styczniu wykazała stratę. Wydatki powiększone o koszty zakupu towarów wyniosły wówczas 8.539,31 zł, zaś przychody 7.535,14 zł, co daje wartość ujemną w kwocie 1004,17 zł. W kolejnych miesiącach wartości te przedstawiają się jednak bardziej korzystnie: w lutym przychody wyniosły 6.314,88 zł, wydatki 2.960,91 zł, co daje nadwyżkę w kwocie 3.353,97 zł, w marcu przychody wyniosły 7.867,83 zł, wydatki 7.397,01 zł, nadwyżka 470,82 zł, z kolei w kwietniu przychody 6.807,42 zł, wydatki 5.091,15 zł, a nadwyżka 1716,27 zł. Zaznaczyć jednak również należy, że tylko w styczniu wykazano wydatki inne niż związane z bieżącymi kosztami funkcjonowania przedsiębiorstwa, w tym na zakup towarów oraz na opłacenie kosztów doradztwa prawnego w wysokości 1000 zł. Skarżąca złożyła także wyjaśnienia na temat swojej sytuacji osobistej i mieszkaniowej. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego wniosku, stwierdzić wypada, że skarżąca nie wykazała, że w jej sytuacji zachodzą podstawy do uwzględnienia jej wniosku w całości. Nie można w szczególności pominąć faktu, że wykazuje ona stabilne obroty z wykonywanej przez siebie działalności gospodarczej, czego dowodzi analiza deklaracji dla podatku od towarów i usług oraz księgi przychodów i rozchodów, obrazujących sytuację jej przedsiębiorstwa na przestrzeni kilku miesięcy. W świetle ostatnio wspomnianego dokumentu uznać można wręcz, że sytuacja ta uległa ostatnio poprawie, skoro skarżąca wykazuje nadwyżkę przychodów nad wydatkami. Z analizowanego punktu najistotniejsze są jednak wnioski, jakie wynikają z porównania tych wartości z wysokością kosztów sądowych należnych w sprawie. Dowodzi ono przecież w sposób oczywisty, że strona regularnie osiąga przychody i ponosi wydatki wielokrotnie przewyższające wpis od skargi, czyli najwyższą opłatę sądową, której uiszczenie może wchodzić w rachubę w postępowaniu. Spostrzeżenie to nie może pozostawać bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez przedsiębiorcę. Otóż przedsiębiorca powinien w pierwszej kolejności kalkulować koszty postępowania sądowego w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy znacznie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. Niemniej na gruncie niniejszej sprawy konstatacja taka nie może prowadzić do oddalenia wniosku w całości. W ocenie rozpoznającego wniosek wykazane zostały okoliczności, które mogą sprawić, że uiszczenie przez skarżącą kosztów sądowych w pełnej wysokości będzie się dla niej wiązać z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Niepodobna bowiem tracić z pola widzenia, że nadwyżka wykazywana z działalności gospodarczej jest niewielka i w dużej mierze warunkowana ograniczeniem wydatków do niezbędnych. Z pewnością zmniejsza to możliwość poczynienia dalszych oszczędności celem wygospodarowania środków na potrzeby postępowania. Skarżąca dowiodła też, że ma problemy zdrowotne i ponosi wydatki na leczenie. Wreszcie należy wziąć pod uwagę, iż toczą się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne, w toku którego zajęto jej rachunek. Mając na względzie wszystkie te rozważania, przyjęto, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego strona jest w stanie ponieść jedynie niewielką część kosztów, o której mowa w sentencji. Stanowi ona równowartość najniższego wpisu znanego procedurze sądowadministracyjnej i jednocześnie mniej niż 1/10 wpisu od skargi należnego w sprawie. Nie jest również znacząca, jeżeli porównać ją z wydatkami ponoszonymi przez skarżącą na bieżąco, w zakresie tak codziennego utrzymania, jak – zwłaszcza – w działalności gospodarczej. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.