I SA/Gl 304/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 644 zł, M. W. nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie do kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotował, że obecnie nie posiada żadnych źródeł dochodu, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje i nie ma w kraju żadnego majątku. Oświadczył dalej, że jest w trakcie rozwodu z żoną, z którą już wspólnie nie mieszka. Skarżący zeznał, iż w chwili obecnej jest na utrzymaniu siostry M. W. W świetle tych oświadczeń podkreślił, że nie ma możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na uiszczenie wpisu sądowego. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawarte w druku PPF z dnia 4 kwietnia 2012 r., powiela przybliżone wyżej okoliczności. Pismem z dnia 12 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: 1) wykazanie tytułów prawnych do nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] i [...] oraz nadesłanie zaświadczenia o wszystkich osobach zamieszkałych/zameldowanych w tych nieruchomościach; 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości; kopie umów dokumentujących kredyty konsumpcyjne, itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; dodatkowo należy przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; ten punkt wezwania dotyczy obu nieruchomości wskazanych w pkt 1; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich pięciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po grudniu 2011 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; w tych ramach należało uwzględnić m.in. rachunek nr [...]; 4) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich pięciu miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym; w przypadku skarżącego należało nadesłać stosowne zaświadczenie z firmy A Sp. z o.o. (z informacji zawartych w KRS, ze stanem na dzień 10 kwietnia 2012 r., wynika, że skarżący nadal pełni funkcję członka zarządu tejże Spółki); dla udokumentowania ewentualnych dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich pięciu miesięcy, w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; z wykonania tego punktu jest zwolniona żona skarżącego w przypadku, gdy orzeczony został rozwód bądź separacja; 5) przedłożenie kopii zeznań podatkowych za lata 2010-2011, złożonych przez skarżącego oraz pozostałe osoby przebywające w gospodarstwie domowym; 6) udokumentowanie okoliczności zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej w formie Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego B w L.; w tych ramach należało nadesłać: kopię wniosku o wykreślenie działalności z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; kopię wykazu składników majątku na dzień likwidacji działalności gospodarczej itp.; 7) nadesłanie kopii dokumentów bądź zaświadczenia wskazujące na etap postępowania w sprawie rozwodowej. W wezwaniu, doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 kwietnia 2012 r., pouczono, że niezastosowanie do wezwania w ww. terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; obecnie t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej w skrócie: P.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o kolejne 21 dni. W motywach wniosku odnotował, że M.W. przebywa obecnie czasowo w N. i nie posiada przy sobie dokumentów, które dotyczą osób i majątku osób trzecich znajdujących się w Polsce. Z tych względów na zgromadzenie wszystkich dokumentów wymagany jest dłuższy okres czasu. Zarządzeniem z dnia 2 maja 2012 r., uwzględniając ww. wniosek, referendarz sądowy przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o kolejne 21 dni. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 10 maja 2012 r. W piśmie procesowym z dnia 16 maja 2012 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że M.W. nie składał zeznań podatkowych za lata 2010-2011. Skarżący nie partycypuje w kosztach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego w L. przy u. [...] – wszystkie koszty z tym związane ponosi siostra skarżącego M.P. Przy piśmie tym nadesłano plik dokumentów źródłowych, w tym: akt notarialny dokumentujący umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. [...] (mieszkanie należało do rodziców skarżącego; w świetle oświadczenia pełnomocnika skarżącego, M.W. jest w tym lokalu w dalszym ciągu zameldowany); zaświadczenie Urzędu Gminy H. z dnia 5 grudnia 2007 r., z którego wynika, że właścicielką nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] jest M. P.; zaświadczenia o zameldowaniu w ostatnio wymienionej nieruchomości (wynika z nich, że wspólnie z siostrą skarżącego zameldowani są tam: jej mąż, rodzice skarżącego i jego brat); umowę kredytu mieszkaniowego (kredytobiorcami są siostra skarżącego wraz z mężem); dokumenty obrazujące wysokość opłat związanych z utrzymaniem domu należącego do siostry skarżącego. Dodatkowo skarżący nadesłał oświadczenie z dnia 9 maja 2012 r., z którego wynika, że pełni on funkcję członka zarządu w spółce A Sp. z o.o. z siedzibą w L. . W tych ramach skarżący zeznał, że Spółka do dnia dzisiejszego nie podjęła działalności gospodarczej, a on z tego tytułu nie osiągnął żadnego dochodu. Z bilansu oraz rachunku zysków i strat, dołączonego do ww. oświadczenia, wynika, że Spółka w 2011 r. nie prowadziła działalności. Z nadesłanych dokumentów źródłowych wynika nadto, że z dniem 14 sierpnia 2009 r. wykreślona została z ewidencji działalność prowadzona przez skarżącego pod firmą P.P.H.U. "B" M.W. . Z wezwania Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że przed tamtejszym Sądem toczy się sprawa z powództwa B. W. przeciwko M.W. o rozwód. Pismem z dnia 25 maja 2012 r. referendarz sądowy wezwał ponownie skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) nadesłanie zaświadczenia właściwego organu podatkowego potwierdzającego okoliczność nie składania przez skarżącego zeznań podatkowych za lata 2010-2011; 2) nadesłanie oświadczenia M. P. potwierdzającego, iż skarżący pozostaje na jej utrzymaniu. Oświadczenie winno zawierać adnotację o znajomości treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. W tych ramach należało nadto oszacować wysokość niesionej pomocy finansowej; 3) wykonanie pkt 3 wezwania referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2012 r., w szczególności poprzez udzielenie informacji na temat wskazanego tam rachunku bankowego, prowadzonego na potrzebę firmy skarżącego. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że siostra skarżącego, działając w imieniu M.W. a, złożyła wniosek do właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wydanie zaświadczenia, o którym wyżej mowa. Zaświadczenie to ma być wydane w terminie 7 dni, a po jego otrzymaniu pełnomocnik niezwłocznie prześle je do Sądu. "Odnośnie natomiast rachunku bankowego, to na chwilę obecną skarżący nie ma możliwości przedstawienia pisemnych dokumentów dotyczących tego rachunku." Z nadesłanego oświadczenia M. P. z dnia 8 czerwca 2012 r. wynika, że skarżący pozostaje na jej utrzymaniu w czasie pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W tych ramach zapewnia mu nocleg oraz wyżywienie. Oświadczyła przy tym, że nie utrzymuje brata podczas jego pobytów za granicą. Jednocześnie wskazała, iż orientacyjna miesięczna wysokość niesionej pomocy finansowej dla brata wynosi około 400 zł. Wypada w tym miejscu odnotować, że równolegle z niniejszą sprawą toczy się postępowanie ze skargi M.W. a (sygn. akt I SA/Gl 305/12), w której skarżący uiścił należny wpis sądowy w kwocie 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając, z własnej inicjatywy lub na wezwanie, stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji powyższa przesłanka została spełniona. Stanowi to przede wszystkim konsekwencję tego, że nie wykonał on w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, co uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji. Nie ustosunkował się bowiem do wezwania w części odnoszącej się do posiadanych przez niego rachunków bankowych. Z kolei ze zgromadzonej dokumentacji źródłowej oraz oświadczeń strony nie wynikają jakiekolwiek racjonalne przyczyny, dla jakich przedłożenie stosownych wyciągów bankowych okazało się niemożliwe. Bezsprzecznie zaś tego rodzaju dokumenty mają doniosłe znaczenie dla ustalenia przesłanek prawa pomocy, dając wgląd w operacje finansowe dokonywane przez stronę oraz pozwalają ustalić wysokość środków pieniężnych pozostających do jej dyspozycji w czasie, gdy powinna się ona liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Podniesiona wyżej okoliczność wyklucza zbadanie rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, a nadesłane dokumenty źródłowe jedynie pogłębiły wątpliwości, które zrodziły się tutaj w toku analizy oświadczenia skarżącego. Wypada wszak zaznaczyć, że w druku PPF skarżący zeznał, że pozostaje na utrzymaniu jego siostry. Tymczasem z oświadczenia M.P. wynika, że utrzymuje ona brata tylko i wyłącznie podczas jego pobytu na terenie Polski. Zestawienie tych oświadczeń pozwala z dużą dozą pewności przyjąć, że skarżący posiada źródło finansowania, które nie zostało zdeklarowane w toku niniejszego wpadkowego postępowania i które pozwala mu na pobyt oraz wyjazdy za granicę. Oznacza to, że skarżący w pewnym zakresie posiada samodzielność finansową, która na potrzebę rozpoznania tego wniosku nie została przez niego ujawniona. Równie enigmatycznie przedstawia się stan posiadania wnioskodawcy. W formularzu wszak zeznał, że nie "ma[m] w kraju żadnego majątku." Oświadczenie tej treści pozwala przyjąć, iż skarżący posiada majątek ulokowany poza granicami Polski, który jednakże na potrzebę tego postępowania nie został ujawniony. Sygnalizowane wyżej nieścisłości czynią w zasadzie zbędnym zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o odprowadzanych przez skarżącego na terenie Polski zaliczkach na podatek dochodowy. Nie bez znaczenia dla przyjętego tutaj rozstrzygnięcia pozostaje nadto okoliczność uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 305/12. Okoliczność ta zaprzecza twierdzeniu o braku środków na pokrycie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.