I SA/Gl 317/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jest osobą długotrwale bezrobotną, nie posiadającą ani majątku, ani dochodów lub oszczędności, i utrzymującą się dzięki pomocy najbliższej rodziny. We wniosku jako osoby pozostające ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym wymieniono jego małżonkę oraz pełnoletniego syna, jednak nie wskazano jakichkolwiek dochodów, które mogłyby być uzyskiwane przez te osoby; zastrzeżono tylko, iż wspomniany syn jest uczniem. Do wniosku dołączono kopie zaświadczeń w sprawie bezrobocia skarżącego. Referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2009 złożonych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie pisemnych wyjaśnień członków najbliższej rodziny skarżącego wskazujących wysokość pomocy materialnej udzielonej mu w ciągu ostatnich trzech miesięcy, nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię poświadczającego, że syn skarżącego uczy się w tej placówce oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Ustosunkowując się do wezwania, skarżący w piśmie z dnia 21 kwietnia 2010 r. oświadczył, że wszelka dokumentacja źródłowa została już przesłana do Sądu, w tym zaświadczenia w sprawie bezrobocia jego i jego małżonki. Wyjaśnił również, iż przedłożenie innych materiałów nie wchodzi w rachubę, gdyż "rodzina negatywnie reaguje na przedstawienie zaświadczeń i udzielana kolejnych wyjaśnień". W tym samym dniu skarżący uiścił wpis od skargi w wymaganej wysokości Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – ma miejsce, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc tę regulację do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji powyższa przesłanka została spełniona, gdyż nie nadesłał żadnego spośród licznych dokumentów, o które go wzywano. Zaznaczyć zaś wypada, że w myśl art. 255 P.p.s.a., który zresztą został wskazany w skierowanym do skarżącego wezwaniu o przedłożenie dokumentów źródłowych, wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy, jeżeli jego oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości; wówczas strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie może przy tym odnosić się do osób trzecich pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem pozostaje on we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Jeśli natomiast osoba trzecia odmówi współpracy z wnioskodawcą, to powinna się liczyć, iż swoją postawą naraża go na negatywne konsekwencje w postaci odmówienia przyznania prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie zachodziły podstawy do wystosowania wezwania o nadesłanie dokumentów źródłowych, ponieważ treść wniosku i załączonych doń dokumentów nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę najogólniej rozumianej sytuacji materialnej skarżącego. Wynikała z nich przecież tylko jedna informacja, mianowicie, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jest ona zaś niewątpliwie istotna, lecz nie przesądza niejako sama przez się, że zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy, zwłaszcza jeżeli zważyć, że wysokość kosztów sądowych w sprawie jest nieznaczna, najmniejsza spośród przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wnioskodawca nie przedstawił wszak, wbrew swoim twierdzeniom, żadnego dokumentu dotyczącego jego małżonki oraz pełnoletniego syna, które mogłyby potwierdzić jego oświadczenia zawarte we wniosku. W konsekwencji sytuacja jego rodziny, zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do dochodów pozostających do dyspozycji w ramach gospodarstwa domowego, nie została wyjaśniona i budzi wątpliwości. Wzmacnia je dodatkowo fakt, że skarżący uiścił wymagany w sprawie wpis od skargi, mimo iż we wniosku wskazywał na brak środków umożliwiających mu dokonanie tej czynności. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.