I SA/Gl 317/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg pieniężnych – odmowy umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej adwokata. W druku PPF z dnia 26 marca 2018 r. skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W motywach wniosku wskazała przede wszystkim na trudną sytuację zdrowotną i materialną jej rodziny. Odnotowała, że w gospodarstwie domowym ponosi wysokie koszty leczenia. Podniosła nadto, że świadczenia alimentacyjne na dziecko przeznaczyła na bieżące naprawy pieca c.o. i bojlera c.w.u. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zeznała, że we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa z dwójką synów. Mieszkają w domu dwurodzinnym o pow. 150 m2. Skarżąca posiada dziesięcioletni samochód. Oświadczyła dalej, że źródłem utrzymania w jej gospodarstwie domowym są: świadczenia z tytułu renty socjalnej (741 zł), świadczenia alimentacyjne (800 zł), zasiłek pielęgnacyjny (306 zł) oraz zasiłek rodzinny (329 zł). W dalszej części wniosku skarżąca wyszczególniła miesięczne obciążenia jej budżetu domowego, w tym: należności z tytułu mediów (łącznie 381 zł), koszty leczenia (około 950 zł), zobowiązanie kredytowe (500 zł, tj. 40% raty z tytułu kredytu hipotecznego; pozostałą część raty pokrywają rodzice skarżącej), "wydatki na dojazdy i obiady w szkole" (około 350 zł). Na gruncie akt administracyjnych sprawy ustalono nadto, że skarżąca otrzymuje świadczenie wychowawcze z Programu 500+ w łącznej kwocie 1000 zł. Wypada w tym miejsce podkreślić, że skarżąca, inicjując liczne postępowania przed tutejszym Sądem, zwracała się również o udzielenie jej wsparcia poprzez przyznanie prawa pomocy. Wnioski te w większości przypadków zostały uwzględnione. Stało się tak ostatnio w sprawach: IV SA/Gl 153/18 (postanowienie z dnia 27 marca 2018 r.), IV SA/Gl 372/17 (postanowienie z dnia 25 stycznia 2018 r.) oraz IV SA/Gl 218/17 (postanowienie z dnia 28 września 2017 r.). W treści tych orzeczeń w szczególności zwrócono uwagę na to, że skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a jej dzieci mają orzeczoną niepełnosprawność, w związku z czym obciążona jest ponadprzeciętnymi wysokimi kosztami utrzymania. Trzeba też zaakcentować, że już organ pierwszej instancji, orzekając w tej sprawie zauważył, iż w przypadku skarżącej została spełniona przesłanka "ważnego interesu podatnika" z uwagi na jej sytuację rodzinną i materialną. Co znamienne, przedmiotem postępowania administracyjnego w tej sprawie był wniosek skarżącej o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. w kwocie 308 zł. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu podmiotom, którym brak środków finansowych nie pozwala na prowadzenie postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przy czym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (zgodnie z zakresem wyznaczonym przez skarżącą, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W uznaniu rozpoznającego wniosek, skarżąca bezspornie wpisuje się w katalog odbiorców instytucji prawa pomocy. W toku rozpoznania wniosku, referendarz sądowy uznał nadto, że brak jest podstaw faktycznych do odstąpienia od konkluzji zaistniałych na gruncie poprzedniej analizy stanu majątkowego skarżącej, a dokonanej w szczególności w sprawie IV SA/Gl 153/18. Na bazie oświadczeń złożonych poprzez skarżącą w tamtej sprawie oraz w druku PPF zamieszczonym w aktach niniejszego postępowania, stwierdzono, że sytuacja skarżącej nie uległa poprawie od dnia wydania poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Taki stan rzeczy pozwolił na powielenie wniosków wyeksponowanych w postanowieniu z dnia 27 marca 2018 r. W ślad za tamtym orzeczeniem trzeba w szczególności podkreślić, że skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a jej dzieci mają orzeczoną niepełnosprawność, w związku z czym obciążona jest ponadprzeciętnymi wysokimi kosztami utrzymania. Rozpoznający obecnie wniosek zwrócił nadto uwagę, że znaczną część budżetu domowego skarżącej wypełniają świadczenia o charakterze pomocowym, wypłacane z budżetu Państwa. Realizacja zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości prowadziłaby w tym przypadku do sytuacji, w której rzeczone wcześniej świadczenia miałaby charakter iluzoryczny. Co więcej, trudna sytuacja materialna i rodzinna została dostrzeżona także przez organy podatkowe orzekające w tej sprawie, które zgodnie przyjęły, że w przypadku skarżącej spełniona została jedna z przesłanek warunkująca przyznanie ulgi podatkowej, tj. "ważny interes podatnika." W toku rozpoznania wniosku nie stracono nadto z pola widzenia przedmiotu postępowania administracyjnego. Skarżąca ubiegała się bowiem o otrzymanie wsparcia organu podatkowego poprzez umorzenie jednej z rat łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 308 r. Wypada zatem w tym miejscu podkreślić, że wpis sądowy od skargi w tego typu sprawach nie jest uzależniony od wysokości zaległego zobowiązania podatkowego i jest opłatą o charakterze stałym, i wynoszącą 500 zł. Taki stan rzeczy oznacza ni mniej ni więcej, że w przypadku odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w części dotyczącej kosztów sądowych, zostałaby zobowiązana do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie, która przekracza wysokość wnioskowanej ulgi podatkowej. Z punktu widzenia zasady realizacji prawa do Sądu taka sytuacja byłaby niekorzystna dla skarżącej, wszak poniesienie kosztów procesu przewyższałoby korzyści wynikające z wygrania sprawy przed Sądem. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.