I SA/Gl 319/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 27 maja 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) – w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym A.K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podkreśliła, że wydatek rzędu [...] zł, przy jej alimentach na dzieci, stanowi duże obciążenie dla całej rodziny. Skarżąca zaakcentowała, że nie pracuje na stałe i w związku z tym nie posiada dochodów poza świadczeniami alimentacyjnymi i zasiłkiem rodzinnym, w sumie [...] zł. Podkreśliła dalej, że w obecnym mieszkaniu ponosi duże wydatki z tytułu jego utrzymania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że A.K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie o pow. 39,9 m²) wraz z dwoma synami. Skarżąca dodała, iż jej trudna sytuacja finansowa jest wynikiem uzależnienia jej męża od alkoholu. W wyniku analizy druku formularza w zestawieniu z zawartością akt sądowych i administracyjnych, pismem z dnia 3 czerwca 2008 r. referendarz sądowy wezwał A.K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, woda, energia elektr., telefon itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) nadesłanie dokumentu,-ów potwierdzającego,-ych wysokość otrzymywanych przez wnioskującą i jej dzieci świadczeń alimentacyjnych w okresie ostatnich trzech miesięcy; w tych ramach można nadesłać kserokopię tytułu prawnego na podstawie którego ustalono m.in. wysokość alimentów, 4) przedłożenie aktualnego zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub spółdzielni wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącą, 5) nadesłanie odpisu bądź kserokopii tytułu prawnego do nieruchomości położonych w Z. przy ul. [...] i przy ul. [...]; w tych ramach należało nadesłać odpis lub kserokopię tytułu prawnego do tych lokali celem wykazania czy jest to własność, współwłasność, służebność itp. za pomocą np. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia itp.; w przypadku zniesienia własności drugiego ze wskazanych mieszkań należało nadesłać kserokopię tytułu prawnego, na którego podstawie dokonano tej czynności (np. umowy sprzedaży), 6) złożenie wyjaśnień dotyczących aktualnego stanu cywilnego skarżącej; w przypadku orzeczenia separacji lub rozwodu należało tę okoliczność wykazać za pomocą właściwego dokumentu, 7) wskazanie, czy skarżąca jako osoba bezrobotna jest zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać zaświadczenie tego urzędu, 8) złożenie wyjaśnień, czy oprócz zasiłku rodzinnego skarżąca otrzymuje jakąkolwiek inną formę pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać kserokopie stosownej decyzji bądź zaświadczenie właściwego organu o wysokości i okresach na jakie te świadczenia są/były udzielane. W cytowanym wyżej wezwaniu zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do zakresu w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Wezwaniu referendarza sądowego, pomimo iż zostało skutecznie doręczone stronie skarżącej w dniu 12 czerwca 2008 r., nie uczyniono zadość do dnia dzisiejszego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją A.K. było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje przede wszystkim w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Przyjąć zatem trzeba, że termin zakreślony dla uzupełnienia wniosku upłynął w tej sprawie bezskutecznie w dniu 19 czerwca 2008 r. Należało zatem stwierdzić, że taki stan rzeczy uniemożliwia kompleksową weryfikację oświadczeń skarżącej. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że zastosowanie w tej sprawie art. 255 P.p.s.a. było nieodzowne. Wymaga bowiem podkreślenia, że w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy bardzo istotną rolę odgrywają trzy wartości liczbowe, które określają: wysokość koszów sądowych, do których wnioskujący jest zobowiązany, jego możliwości zarobkowe oraz wysokość stałych niezbędnych kosztów utrzymania. Brak któregokolwiek z tych czynników może uniemożliwić dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przyszło zatem zauważyć, że sformułowanie skarżącej: "mieszkanie, w którym obecnie mieszkam też jest b. drogie w utrzymaniu" nie jest wystarczające nawet do oszacowania kosztów, jakie skarżąca ponosi z tego tytułu. Dodatkowo trzeba zauważyć, że skarżąca posiada rachunek bankowy, z którego wyciągi w dużej mierze mogłyby uprawdopodobnić wysokość dochodów A.K., tym bardziej, że nie nadesłano – pomimo wezwania referendarza sądowego – tytułu prawnego stanowiącego podstawę i określającego wysokość świadczeń alimentacyjnych na rzecz skarżącej i jej dzieci. W konsekwencji taki stan rzeczy nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.