I SA/Gl 324/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [....] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać radcy prawnemu P.C. ze środków Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 221,40 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden 40/100 złotych), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 41,40 zł (słownie: czterdzieści jeden 40/100 złotych). Wyrokiem z dnia 6 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia. Orzeczenie kończące postępowanie przed sądem pierwszej instancji zyskało przymiot prawomocnego z dniem 24 grudnia 2015 r. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. referendarz sądowy orzekł między innymi o ustanowieniu dla skarżącej radcy prawnego. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła pełnomocnika w osobie r. pr. J. K. Pismem z dnia 3 lutego 2016 r. pełnomocnik zwróciła się do Dziekana ww. korporacji prawniczej o zwolnienie jej z obowiązku reprezentacji skarżącej w tej sprawie, wskazując na obiektywne przyczyny. Pismem z dnia 29 lutego 2016 r. ww. Dziekan poinformował tutejszy Sąd o uwzględnieniu wniosku pełnomocnika. Pismem z tej samej daty wskazał, że na nowego pełnomocnika H. N. został wyznaczony r.pr. P. C. W dniu 4 kwietnia 2016 r., zapoznawszy się uprzednio z aktami sprawy w dniu 23 marca 2016 r., pełnomocnik skarżącej wniósł do Sądu pierwszej instancji opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego na wstępie wyroku. W tych ramach oświadczył między innymi, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem procesowym w tej sprawie dowiedział się z pisma korporacji z dnia 29 lutego 2016 r., które doręczono mu w dniu 7 marca 2016 r. W treść opinii został wpleciony między innymi wniosek o "zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu". Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że koszty te ani w całości ani w części nie zostały pokryte przez skarżącą. Z pisma przewodniego, przy której nadesłano ww. opinię, wynika, że jej odpisy doręczono ww. korporacji oraz skarżącej. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy zaznaczyć, że z uwagi na datę zainicjowania postępowania sądowego w tej sprawie przed Sądem pierwszej instancji, do rozpoznania wniosku nie mają zastosowania przepisy art. 177 § 3 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. W myśl art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady przyznania tego wynagrodzenia w niniejszej sprawie reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805), które ma tutaj zastosowanie w myśl § 23 tego rozporządzenia. Zgodnie bowiem z jego brzmieniem: "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia [1 stycznia 2016 r. – uwaga własna] stosuje się przepisy dotychczasowe [rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – Dz. U. z 2013 r., poz. 490 – uwaga własna] do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Konstrukcja przepisów obu ww. rozporządzeń, w szczególności tych, które grupują czynności podejmowane w pierwszej instancji (§ 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2015 r. i § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r.) oraz drugiej (odpowiednio - § 21 ust. 1 pkt 2 i § 14 ust. pkt 2), pozwala stwierdzić, że granicą wyznaczającą zakończenie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji jest wydanie przez ten Sąd orzeczenia kończącego postępowanie. Przenosząc to na grunt przywołanego wyżej stanu faktycznego stwierdzono, że postępowanie w pierwszej instancji zakończyło się przed wejściem w życie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Z kolei postępowanie w drugiej instancji, zainicjowane wniesieniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, miało miejsce w dniu 4 kwietnia 2016 r., czyli już po wejściu w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Zgodnie więc z § 2 tego ostatniego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Z kolei w myśl § 4 ust. 1 tego aktu, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2). Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Stosownie zatem do § 21 ust. 1 rozporządzenia, opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji (pkt 1): w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8 (lit. a), za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 1200 zł (lit. b) oraz w innej sprawie – 480 zł (lit. c). Niniejsze postępowanie – w którym skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wysokości zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., a następnie objęta wpisem stałym w kwocie 200 zł - należy do tej trzeciej kategorii spraw, o której mowa w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Z kolei opłata maksymalna w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wynosi 75 % opłaty określonej w pkt 1 (w sytuacji, gdy nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji), nie mniej jednak niż 240 zł. Na gruncie ww. przepisów, mając na uwadze stan faktyczny tej sprawy, należy stwierdzić, że wynagrodzenie pełnomocnika z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej stanowi w tej sprawie kwotę 180 zł podwyższoną, w myśl § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia z 2015 r., o 23 % stawkę podatku od towarów i usług (41,40 zł). Stwierdzono przy tym, mając na uwadze przesłanki pozwalające na podniesienie wysokości opłaty, o których mowa w § 4 ust. 2, że nie zachodzi w tym przypadku sytuacja umożliwiająca ustalenie opłaty w kwocie wyższej niż ta, która wynika z § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia działając na postawie art. 250 § 1 P.p.s.a.