I SA/Gl 330/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. i J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości wskutek wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wnioskiem z dnia 16 listopada 2009 r. J. i J. G. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie ich od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. We wniosku skarżący wskazał, że obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie wraz z synem. W rubryce dot. posiadanego majątku odnotowano: "dom o pow. 135 m2" oraz "mieszkanie o pow. 100 m2". Zeznano nadto, że jedynym źródłem dochodu we wskazanym gospodarstwie jest praca dorywcza skarżącej z wynagrodzeniem około [...] euro. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt tej sprawy, jak również dokumentacji źródłowej zawartej w sprawie o sygn. I SA/Gl 1001/07, pismem z dnia 26 listopada 2009 r., wezwano skarżących do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektr., telefon, nakaz płatniczy podatku od nieruchomości, potwierdzenia opłat czynszowych itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należy wyjaśnić kto i w jaki sposób przyczynia się do ponoszenia tych kosztów; w tych ramach należy nadto udokumentować fakt wyprowadzenia się z nieruchomości córki wraz z zięciem (w przypadku dalszego zamieszkiwania należy wykazać ich dochody); nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na aktualny stan zameldowania w lokalu mieszkalnym w Z. przy ul. [...] nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę oraz pozostałych domowników rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; nadesłanie aktualnego nakazu płatniczego podatku od nieruchomości dot. lokalu mieszkalnego wskazanego w pkt 2 niniejszego wezwania; złożenie wyjaśnień dotyczących rozbieżności w oświadczeniach o stanie majątkowym. Otóż w dniu 21 stycznia 2008 r. skarżący zeznali, że są w posiadaniu: "mieszkania – 91 m² niewykończone część budynku gospod. przeznaczona na mieszkanie", "nieruchomość rolna – 890 m² działka pod budynkiem po dział. gospodarczą", "inne nieruchomości – nie skończony budynek pod działalność gospodarczą 180 m²." Z kolei w druku PPF z dnia 16 listopada 2009 r. skarżący zeznali, że posiadają: dom o pow. 135 m2, mieszkanie o pow. 100 m2. W przypadku jakichkolwiek czynności dokonanych przez skarżącego lub jego małżonkę, polegających na zniesieniu bądź nabyciu tytułu prawnego do ww. nieruchomości, należy tę okoliczność wykazać za pomocą kopii stosownych dokumentów. Wyjaśniono przy tym, że w druku PPF należało wskazać składniki majątku, w tym nieruchomości, wszystkich osób pozostających w gospodarstwie domowym. Nadto wezwano skarżących do nadesłania zaświadczenia bądź decyzji właściwego urzędu pracy wskazującej na utratę przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz nadesłania kopii zeznań podatkowych za rok 2008, w tym ewentualnie złożonych druków PIT-ZG bądź PIT-0 (ten punkt wezwania dotyczy wszystkich osób zamieszkujących nieruchomość wskazaną w pkt 2 niniejszego wezwania). W wezwaniu tym pouczono stronę skarżącą, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wezwanie doręczono w dniu 7 grudnia 2009 r. W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2009 r. J. G. wyjaśnił, że nieruchomości wskazane w druku PPF z dnia 21 stycznia 2008 r. należą do niego, natomiast "stary budynek o powierzchni 135 m2" jest własnością żony. W piśmie tym J.G. oświadczył nadto, że część dokumentów źródłowych zostanie dostarczona do Sądu przez jego żonę po powrocie z Niemiec, co ma nastąpić w okresie przedświątecznym. Przy omówionym piśmie skarżący nadesłał część dokumentów, w tym faktury za odbiór mediów w nieruchomościach przy ul. [...] ([...]zł – należność za gaz za okres dwóch miesięcy, odbiorcą mediów jest "Firma Handlowo-Usługowa") i 12 ([...]zł - należność za energię elektryczną za jeden miesiąc, [...]zł – należność na rzecz A Sp. z o.o.) w Z. Nadesłano także dokumenty kasowe Urzędu Miejskiego w Z., z których wynika, że skarżący wpłacili tam kwotę [...] zł w dniach 29 października 2009 r. i 30 listopada 2009 r. z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości. Skarżąca odprowadza w każdym miesiącu na rzecz ZUS składkę w wysokości [...] zł. W dniu 30 grudnia 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Sądu wpłynęło pismo przewodnie J. G., w którym wyjaśniła, że utrzymuje rodzinę tj. męża i syna z kwoty [...] euro, którą przesyła do domu co miesiąc z Niemiec. Podniosła nadto, że jej córki wraz z dziećmi prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Z tych też powodów nie podaje ich dochodów. Skarżąca oświadczyła dalej, iż nie posiada rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych. Przy piśmie nadesłano kolejną partię dokumentów źródłowych w tym: potwierdzenie wpłaty kwoty [...] zł tytułem spłaty umowy kredytowej zawartej w dniu 20 października 2000 r., zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały, z którego wynika, że w domu przy ul. [...] w Z. zameldowanych jest łącznie dziewięć osób, dokumentację medyczną J. G. (wynika z niej, że jej leczenie trwało od marca 2006 r. do września 2007 r.), zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 9 kwietnia 2009 r.(wynika z niego, że J. G. jest tam zarejestrowany jako osoba bezrobotna od 13 sierpnia 2008 r. do nadal), zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, z których wynika, że skarżący osiągnął w 2008 r. dochód w kwocie [...]zł; skarżąca w tym czasie nie osiągnęła dochodu, nakaz płatniczy podatku od nieruchomości za 2008 r. na kwotę [...]zł, skierowany do skarżącego z tytułu posiadania nieruchomości przy ul. [...] w Z., nakaz płatniczy skierowany do J. G. na kwotę [...]zł za rok 2009 z tytułu posiadania nieruchomości przy ul. [...]. W piśmie z dnia 30 grudnia 2009 r. skarżąca zwróciła się nadto o umorzenie zaległego podatku, gdyż w roku 2006 jej rodzina przeżywała kryzys finansowy. W dalszej kolejności postanowieniem z dnia 6 stycznia 2010r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Następnie w terminowo złożonym sprzeciwie od wyżej wskazanego postanowienia referendarza, skarżący wskazali na jego bezzasadność. Podali, iż od 20 lat obarczani są podatkiem za garaż wolnostojący, który w ogóle nie istnieje. Nadto wskazali, iż zaciągnięty kredyt w B Banku przeznaczony był na samochód, który następnie został przez Bank zabrany, a to w związku z powstałymi trudnościami finansowymi. Podnieśli też, iż referendarz nie uwzględnił faktu, że skargę kasacyjną musi sporządzić adwokat, na którego ich nie stać. W opinii skarżących, niedorzecznym jest także twierdzenie referendarza o spłacaniu przez nich zaległości podatkowych, gdyż gdyby tego nie czynili pozbawieni zostali by dorobku całego życia. Dalej podali, iż po ciężkiej chorobie skarżąca zmuszona została do pozostawienia rodziny i wyjazdu do Niemiec w celach zarobkowych. Poza tym stwierdzili, że w domu, w którym zamieszkują zameldowanych jest dziewięć osób (dzieci wraz z wnukami) jednakże osoby te prowadzą odrębne gospodarstwa domowe i skarżący nie korzystają z ich pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem strony wniosek ten obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego) sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym- obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego- może być natomiast przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy bierze się pod uwagę przede wszystkim jego dochody, nie tracąc jednakże z pola widzenia stanu jego posiadania. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zatem, iż ocena taka nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochody ale również polega na zbadaniu czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych (postanowienie WSA w Łodzi z dnia 10 października 2008r., sygn. akt. II SA/Łd 480/08 LEX nr 504537). W tym miejscy godzi się wskazać, iż wnioskodawcy posiadają budynki mieszkalne o powierzchni 91 i 135 m2, budynki mieszkalne pod działalność gospodarczą o powierzchni 180 m2, grunty pozostałe o łącznej powierzchni 1900 m2. Uznać zatem należy, iż majątek posiadany przez skarżących znacznie wykracza poza stan posiadania przeciętnego obywatela i nie wskazuje na to, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania koszty te wynoszą [...] zł (wpis od skargi kasacyjnej). W dalszej kolejności wskazać należy na utrwalony już w orzecznictwie sądowym pogląd, iż rozpoznając wniosek o prawo pomocy sąd oceniając sytuację materialną strony bierze pod uwagę również dochody uzyskiwane przez członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie ze stroną (postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt I OZ 393/08 LEX nr 493832,również postanowienie NSA z dnia 26 maja 2008r. sygn. akt. 210/08 LEX nr 478983, postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2008r. sygn. akt. II OZ 322/08 LEX nr 479084). Tymczasem jak wynika z akt sprawy, w budynku mieszkalnym zamieszkiwanym przez J. i J. G. zameldowanych jest w sumie dziewięć osób. Wnioskodawcy pomimo stosownego wezwania w tym zakresie nie wykazali dochodów tychże osób utrzymując, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, nie wykazując jednocześnie w żaden sposób tej odrębności. Przez pojęcie ,,pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z kolei należy rozumieć stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa. Niekorzystnie dla skarżących ocenić zatem należy nie wykazanie dochodów pozostałych członków gospodarstwa domowego. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż postępowanie wszczęte na skutek wniosku skarżących o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego nie wykazało istnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie nie może zatem znaleźć zastosowanie instytucja stanowiąca wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązująca w procedurach sądowych w tym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. działając w oparciu o art. 260 tej ustawy odmówiono przyznania skarżącym prawa pomocy.