I SA/Gl 332/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze kasacyjnej datowanej na 25 listopada 2014 r. a wniesionej od wyroku z dnia 10 września 2014 r. oddalającego wyżej wskazaną skargę P. G. pełnomocnik skarżącego wystąpił o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Wniosek ten został następnie złożony na urzędowym formularzu przez skarżącego. W uzasadnieniu skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe tworzy z żoną i małoletnią córką. Jedynym źródłem ich dochodów jest jego wynagrodzenie w kwocie 2.400 zł netto, które obecnie podlega zajęciu. Żona opiekuje się córką i nie pracuje. Na ich majątek składa się: nieruchomość o powierzchni 1.166 m2, która, jak zaznaczył, jest obciążona kredytem hipotecznym, oraz samochód Audi Q5 z 2010 r., na którym ustanowiono zastaw skarbowy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia tych danych, które obejmowało m. in. udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów i przedstawienie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 1 stycznia 2015 r. wyjaśnił, że skarżący korzysta z pomocy finansowej rodziny wobec braku pieniędzy na spłatę kredytu hipotecznego. Środki, jakie uzyskał ze zbycia swego poprzedniego mieszkania posłużyły mu jako wkład własny do uzyskania tego kredytu. Natomiast nieruchomość, której adres wskazał jako adres do doręczeń w niniejszej sprawie, stanowi przedmiot własności jego teściów. Zarazem pełnomocnik skarżącego przedstawił: umowę najmu lokalu mieszkalnego dla skarżącego jako [...] (określony w niej czynsz najmu wynosi 2.400 zł), potwierdzenia dokonanych przez właściciela tego mieszkania opłat za energię elektryczną, potwierdzenia przelewu z rachunku bankowego żony skarżącego środków na pokrycie należności związanych z korzystaniem z tego lokalu w kwocie 1.509,12 zł (opłaty za sierpień i wrzesień 2014 r.) oraz 640,59 zł ("wpłata"), zeznanie podatkowe PIT-36L za 2013 r., w którym skarżący wykazał roczny dochód w wysokości 166.814,76 zł, kontrakt sportowy wskazujący miesięczne honorarium skarżącego w kwocie 2.400 zł, elektroniczny wydruk księgi wieczystej potwierdzający obciążenie hipoteką wspomnianej na wstępie nieruchomości skarżącego, umowę kredytu i harmonogram jego spłat (wynika z niego, że rata w lutym bieżącego roku wyniosła 4.161,54 zł), a także dokumenty związane z egzekucją zaległości skarżącego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. i 2010 r., w tym: tytuły wykonawcze, upomnienia, zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia skarżącego i potwierdzenie blokady jego rachunku bankowego. W dniu 16 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, akcentując, że przedstawiony przez niego materiał jest niewystarczający do uwzględnienia jego żądania. Odpis tego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 lutego 2015 r. We wniesionym w dniu 6 lutego 2015 r. sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zażądał zmiany tego orzeczenia. W uzasadnieniu oświadczył, że kredyt został przez skarżącego rozdysponowany w całości na budowę domu, który nie nadaje się do zamieszkania, gdyż brak środków uniemożliwia przeprowadzenie prac wykończeniowych. Stwierdził, że dla oceny zasadności wniosku nie ma znaczenia to, czy drugi samochód skarżącego, na którym również ustanowiono zastaw skarbowy, został – zgodnie z twierdzeniem skarżącego – zbyty przed ustanowieniem tego zabezpieczenia. Za bezprzedmiotową w tym względzie uznał także kwestię skorzystania przez skarżącego z przysługujących mu mechanizmów zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podkreślając zarazem, że postępowanie egzekucyjne co do jednego okresu obrachunkowego zostało zawieszone z uwagi na zabezpieczenie wierzytelności na pojazdach, a ich wartość nie pozwala na zabezpieczenie pozostałych roszczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Odnosząc się w pierwszej kolejności do sformułowanego w sprzeciwie wniosku o zmianę zaskarżonego postanowienia, przytoczyć należy brzmienie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a. Zawiera on bowiem wyjaśnienie przyczyny niemożności uwzględnienia takiego żądania, co jednakże nie stanowi przeszkody do zbadania, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z tą regulacją w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wymaga jedynie dodania, że przepis ten ma zastosowanie w rozpatrywanym przypadku. Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy z kolei rozpocząć od podkreślenia, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna. By stwierdzić jej istnienie, trzeba więc poznać sytuację wnioskodawcy. Niezbędne jest przy tym zaakcentowanie, że to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania. Domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych, a więc prawa pomocy w zakresie częściowym, podlega bowiem uwzględnieniu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Odniesienie tych spostrzeżeń do rozpatrywanego przypadku nie pozwala na stwierdzenie, by skarżący spełniał przesłanki przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Zarazem wymaga podkreślenia, że decydujące znaczenie dla tej kwalifikacji ma właśnie postawa skarżącego, który swą sytuację przedstawił w sposób uniemożliwiający wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Dostrzec bowiem należy, że obszernie udokumentował stan swego zadłużenia, natomiast w kwestii źródeł utrzymania ograniczył się do wykazania wysokości przysługującego mu honorarium i złożenia oświadczenia o tym, że korzysta z finansowego wsparcia rodziny. Wysokość tej pomocy nie została jednak ani udokumentowana, ani nawet sprecyzowana, co pozostawia bez odpowiedzi pytanie o to, jakimi środkami skarżący w rzeczywistości dysponuje. Biorąc pod uwagę fakt, że w świetle przedstawionych materiałów źródłowych skarżący ponosi wydatki niewspółmiernie większe od osiąganych wpływów, wyjaśnienie tej okoliczności uznać należy za tym bardziej istotne. Poza tym dostrzeżenia wymaga, że – mimo wezwania – nie przedłożono wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego, z którego nastąpił przelew należności za korzystanie z najmowanego mieszkania. Nie wiadomo zatem, jaki jest stan tego rachunku, jak również jakie inne operacje są dokonywane w jego ramach. Bierna postawa skarżącego w przedstawionym zakresie sprawiła, że poznanie rzeczywistej zdolności płatniczej, w jakiej się znajduje, jest wręcz niemożliwe, co stanowi przeszkodę do pozytywnej weryfikacji jego żądania. Z tego względu należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy, co uczyniono na podstawie powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.