I SA/Gl 334/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2006 sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] roku, nr [...], którą organ ten odmówił umorzenia A.K. zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny. Wynikało z niego zaś, że wnioskiem z dnia [...] roku pełnomocnik A. K. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z prośbą o umorzenie zaległości podatkowej podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. Organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego odmówił podatniczce umorzenia zaległości podatkowej wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] roku. Uzasadniając swoje stanowisko organ podatkowy wskazał, iż umorzenie zaległości podatkowej możliwe jest w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, jednak ulga ta ma charakter nadzwyczajny – wobec nadrzędnej zasady, jaką jest płacenie podatków. Oceniając sytuację materialną podatniczki organ stwierdził, że jest ona trudna, jednakże nie zagraża bezpośrednio jej egzystencji. Podatniczka posiada bowiem dochód ponad kryterium dochodowe, co umożliwia jej uregulowanie zaległości podatkowych. Organ podatkowy podkreślił również, iż ogromna grupa społeczna o niskich dochodach, pomimo trudnych warunków materialnych płaci podatki, dlatego też przyznanie podatniczce pomocy w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę byłoby sprzeczne z interesem publicznym. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik A. K. wniósł o jej uchylenie i umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. Uzasadniając swoje żądanie pełnomocnik podniósł, iż podatniczka jest osobą w podeszłym wieku ([...] lata), schorowaną i nie mającą środków pieniężnych potrzebnych do zapłacenia zaległości podatkowych. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności przywołał treść art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wyjaśniając, że z przepisu tego wynika, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w części lub w całości zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Podkreślił zarazem, że zastosowanie ulg w spłacie zaległości podatkowej możliwe jest jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, których istnienie musi zostać stwierdzone w toku postępowania prowadzonego przez organ podatkowy. Następnie podniósł, iż nie ma możliwości, aby w sposób generalny określić rodzaj okoliczności mogących stanowić o istnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika czy interesu publicznego. Przy ocenie tych przesłanek należy jednak pamiętać, że powinna ona być dokonywana w sposób obiektywny, przy szczególnym uwzględnieniu wartości takich jak życie, zdrowie ludzkie. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż podatniczka uzasadniając swój wniosek o udzielenie ulgi wskazała na swoją sytuację materialną (w tym dochodzenie należności od stron umów cywilnoprawnych) i zdrowotną. Stwierdził także, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że sytuacja finansowa podatniczki (miesięczne dochody w wysokości około [...] złotych oraz kwota stałych wydatków w wysokości [...] złotych), jak również należące do niej nieruchomości, nie uzasadnia przyznania jej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Przyznał, że sytuacja zdrowotna oraz wiek A. K. przemawia za istnieniem po jej stronie ważnego interesu podatnika. Rozważając natomiast kwestię interesu publicznego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w interesie publicznym leży zapewnienie na rzecz Skarbu Państwa wpływów w należytej wysokości i terminie. Interes publiczny przemawiający za umorzeniem zaległości podatkowych przejawiać się może również w utrzymywaniu przez firmę określonej ilości miejsc pracy, w konieczności sięgnięcia przez stronę do środków pomocy społecznej w przypadku braku udzielenia ulgi. Konkludując stwierdził, że w przedmiotowej sprawie żadna z wymienionych wyżej okoliczności przemawiającej za istnieniem ważnego interesu publicznego nie występuje, a zatem brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanej przez podatniczki ulgi w spłacie zaległości podatkowej. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik A.K. zarzucił, iż : - zaskarżona decyzja jest dla podatniczki krzywdząca, - roszczenia pomiędzy stronami umów cywilnoprawnych powinny mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, - organy podatkowe nie wzięły pod uwagę opinii kancelarii prawnej. Zarzucił także naruszenie art. 120, art. 121, art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej oraz błędną ocenę pełnomocnictwa. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie. Oceniając stanowisko zajęte w niej przez organy podatkowe należy w pierwszej kolejności wskazać, iż istota sporu sprowadza się do oceny zagadnienia, czy w przedmiotowej sprawie organy podatkowe w sposób poprawny przeprowadziły postępowanie podatkowe wszczęte wnioskiem podatnika o umorzenie zaległości podatkowej oraz, czy odmawiając umorzenia tejże zaległości nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami). Stosownie do tego przepisu organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Słuszną jest zatem teza wynikająca z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, a ponadto iż obowiązującą w polskim prawie jest zasada obowiązkowego płacenia podatków. Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział w przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez dopuszczenie możliwości udzielania pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w wypadku zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj.: ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, albo też oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zobowiązania podatkowego. Z faktu, iż decyzje podejmowane na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej mają charakter rozstrzygnięć uznaniowych wynika, iż Sąd nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji. Kontrola Sądu obejmuje zatem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy podatkowe oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 roku, sygn. akt III SA/Wa 1264/05, Mon. Podatkowy 2005/12/4). Użycie przez Ustawodawcę ogólnych zwrotów: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" stwarza konieczność dokonania przez organ szerokiej oceny różnych wartości, w tym również systemu ocen pozaprawnych. Granice swobodnego uznania wyznacza choćby interes publiczny, co wiąże się z koniecznością odpowiedzi na pytanie – czy w konkretnym przypadku domaganie się spełnienia obowiązku podatkowego nie będzie sprzeczne z tym interesem. Wbrew stanowisku skarżącej Sąd uznał, iż organy dokonały prawidłowego ustalenia sytuacji materialnej podatniczki, na podstawie zebranego przez siebie materiału dowodowego, a przyjęte w oparciu o ten materiał rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice dopuszczalnego uznania administracyjnego. Dokonano również wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę argumentów. W skardze do sądu administracyjnego strona zwraca uwagę na swój wiek, stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną. Wskazuje również na problemy związane z egzekucją czynszu dzierżawnego. Zapewne z powyższych okoliczności podatniczka wywodzi istnienie przesłanki umorzenia zaległości podatkowej – "ważnego interesu podatnika". O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jednak subiektywne jego przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektyzowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Z ustalonej przez organy sytuacji materialnej podatniczki wynika, iż osiąga ona miesięczne dochody w wysokości około [...] złotych. Posiada również nieruchomości. Powyższe okoliczności nie pozwalają na uznanie, iż udzielenie w tych warunkach ulgi polegającej na umorzeniu zaległości podatkowej byłoby zgodne z interesem publicznym. Jeżeli bowiem pojęcie interesu publicznego ograniczyć do dyrektywy postępowania nakazującej mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, słuszność, zaufanie obywateli do organów władzy, równość itp., to w świetle przedstawionych wyżej okoliczności odmowa umorzenia zaległości podatkowej nie będzie sprzeczna z tym interesem. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 120, art. 121, art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zapadły po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, w ramach którego w sposób rzetelny zebrano materiał dowodowy, a nadto dokonano jego właściwej oceny. Uzasadniono również powody odmowy umorzenia zaległości podatkowej. W postępowaniu w sprawie umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę niedopuszczalna jest natomiast weryfikacja rozstrzygnięć wydanych w toku odrębnego postępowania podatkowego, zakończonego ostateczną decyzją. Stąd też w rozpatrywanej sprawie nie podlega ocenie decyzja wymiarowa z dnia [...] roku, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).