I SA/Gl 334/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 marca 2009 r. skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazano, że skarżąca nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych ponieważ jest prowadzona egzekucja komornicza przez I [...] Urząd Skarbowy. W dalszej kolejności zaakcentowano, że rachunki bankowe Spółki zostały zajęte co doprowadziło do utraty płynności finansowej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki stanowi kwotę [...] zł. Wartość środków trwałych wyniosła [...] zł. W roku 2008 Spółka zakończyła rok bilansowy zyskiem w kwocie [...] zł. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, na których stan środków pieniężnych wynosi łącznie "[...]" zł. Pomimo wskazania wśród załączników do wniosku nie dołączono zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych. Dokonawszy wstępnej analizy wniosku, co do wymogów formalnych i co do treści, pismem z dnia 14 maja 2009 r. referendarz sądowy wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dokumentów źródłowych. Wykonując to wezwanie strona nadesłała plik dokumentów, w tym: wykaz środków trwałych na dzień 31 stycznia 2009 r. (wykazano w nim środki trwałe, m.in. w postaci nieruchomości, o łącznej wartości [...] zł), raporty kasowe za okres od 1 listopada 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r., sprawozdanie finansowe za 2008 r., tj. w szczególności: bilans (wykazano w nim na koniec okresu m.in. aktywa obrotowe w kwocie [...] zł, należności krótkoterminowe w kwocie [...] zł i środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie [...] zł, a z drugiej strony zobowiązania w kwocie [...] zł, w tym publicznoprawne w kwocie [...] zł) i rachunek wyników (wykazano w nim m.in. przychody netto ze sprzedaży w kwocie [...] zł, koszty działalności operacyjnej w kwocie [...] zł oraz zysk netto w kwocie [...] zł, którą to kwotę – w adnotacji odręcznej – zmniejszono o [...] zł), odpis protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia 31 marca 2009 r., m.in. zatwierdzającego sprawozdanie finansowe (w uchwale nr 4 wskazano na perspektywy rozwojowe Spółki, polegające na sprzedaży nieruchomości oraz na rozwoju dzierżawionej stacji paliw, zaś w uchwale nr 5 zdecydowano o przeznaczeniu zysku na pokrycie starty z lat ubiegłych), zeznania podatkowego za 2008 r. (wykazano w nim przychody w kwocie [...] zł, koszty ich uzyskania w kwocie [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł, od którego odliczono stratę z lat ubiegłych), odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres od listopada 2008 r. do kwietnia 2009 r. (kwota do przeniesienia na następny miesiąc w kwietniu 2009 r. wyniosła [...] zł), spis podmiotów zobowiązanych majątkowo (łączna kwota zobowiązań [...] zł), wyciągi z rachunków bankowych (spółka posiada rachunek "śpiący", na którym ustanowiono blokadę do kwoty [...] zł; łączna kwota dostępnych środków na trzech rachunkach stanowi kwotę [...] zł). Wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie 1.500,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej Spółki jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów (vide pkt 4 druku PPPr). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z tych względów rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się do zbadania, czy w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza wniosku przy uwzględnieniu przede wszystkim wskazanych wyżej realnych kosztów postępowania na jego obecnym etapie, pozwoliła jednak przyjąć, że Spółka nie wykazała, iż w jej sytuacji można [podkreślenie własne] zastosować wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego, jakim niewątpliwie jest prawo pomocy. Przyjęta konstatacja znajduje uzasadnienie zarówno w płaszczyźnie rozważań ogólnych w przedmiocie prawa pomocy, w części dotyczącej osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jak również na gruncie szczegółowej analizy rozpoznanego obecnie wniosku, a w szczególności zgromadzonych tu dokumentów źródłowych. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę Spółki, że opłaty sądowe, do których zalicza się wpis sądowy od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby (podmiotu) na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Trzeba też zaakcentować w tym miejscu, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu [bądź referendarza – patrz art. 258 § 1 P.p.s.a]. Oznacza to, że nawet w razie spełnienia przez taki podmiot ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy sąd może oddalić jego wniosek. Ta fakultatywność w tym przypadku wynika między innymi z faktu, że omawiany podmiot posiada zorganizowaną strukturę, który w swojej działalności winien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów postępowań związanych z ich funkcjonowaniem i zgromadzić środki na ten cel (postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I FZ 434/07, niepubl.). W tym konkretnym przypadku wypada zauważyć, że pomimo sygnalizowanych przez skarżącą problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Ta okoliczność nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy (podobnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 315/08, niepubl.). W tych ramach należy zaakcentować, że wskaźnik bieżącej płynności finansowej w roku 2008, chociaż pozostający poniżej wartości optymalnej, miał tendencję wzrostową. Obszernie zgromadzony w tej sprawie materiał źródłowy zobowiązuje jednak do poczynienia uwagi o charakterze analitycznym. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w maju 2009 r. Spółka miała możliwość pozyskania płynnych środków pieniężnych w kwocie [...] zł (zadeklarowana przez skarżącą nadwyżka podatku naliczonego nad należnym w kwietniu 2009 r.), a więc kwotę stanowiącą siedmiokrotność wpisu sądowego w tej sprawie. Trzeba też zauważyć, że z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne Spółka prowadzi działalność gospodarczą stosując obrót gotówkowy znajdujący odzwierciedlenie w raportach kasowych. Łączny obrót w okresie od stycznia do kwietnia 2009 r. wyniósł [...] zł. W uznaniu rozpoznającego wniosek przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych stanowi kwotę [...] zł, a obrót w przeciągu czterech miesięcy przekracza [...] zł byłoby sprzeczne z zasadami słuszności. Trzeba przy tym zaznaczyć, że ewentualne preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.