I SA/Gl 34/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Madej (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2015 r. sprawy ze skargi A s.c. w C. – W. M., K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwestii zawartego w skardze z dnia 4 grudnia 2014 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżąca Spółka cywilna sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie to przedstawiła następnie na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wskazała, że przedmiotem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej jest sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych oraz pozostałych wyrobów prowadzona na straganach i targowiskach, jak również działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju. Zadeklarowała brak kapitału zakładowego, rachunku bankowego oraz zysku za 2014 r., a wartość środków trwałych wyceniła na 600 zł. Podkreśliła jednocześnie, że jej wspólnicy znajdują się w dramatycznej sytuacji finansowej. K. M. (jeden z nich) ma na utrzymaniu małoletnie dziecko i nie może liczyć na pomoc finansową jego ojca, gdyż ten przebywa w zakładzie karnym. Ponieważ jej udziały w Spółce wynoszą 25%, a dochód uzyskany z prowadzenia tej działalności kształtuje się na poziomie 450 zł miesięcznie, musi korzystać z pomocy bliskich, tym bardziej, że względem niej toczy się postępowanie egzekucyjne w związku z zadłużeniem, jakie posiada wobec P. M. (około 60.000 zł) i Sądu Okręgowego w C. (około 38.000 zł). Z kolei W. M. (drugi ze wspólników), którego udział w Spółce jest równy 75%, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Ich łączne dochody wynoszą 2.694 zł, a konieczne wydatki, zgodnie z oświadczeniem, opiewają na kwotę około 1.500 zł. Ponadto dom o powierzchni 120 m2, w którym wspólnicy skarżącej Spółki mieszkają jest obciążony hipoteką, a do spłaty pozostało około 30.000 zł. Na poparcie wniosku skarżąca przedłożyła (w postaci kserokopii): listę środków trwałych, podatkową księgę przychodów i rozchodów za 2014 r. i pierwsze dwa miesiące 2015 r. wraz z bilansem z tego okresu, deklaracje VAT-7 za grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. i luty 2015 r., zeznania podatkowe (PIT-36) wspólników za 2012 r., 2013 r. oraz 2014 r., wezwanie do zapłaty kosztów sądowych, zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz dwa, wydane w toku postępowania przed sądami powszechnymi, postanowienia o zwolnieniu wspólników od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w dniu 2 kwietnia 2015 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Odpis tego orzeczenia doręczono każdemu ze wspólników skarżącej w dniu 10 kwietnia 2015 r. We wniesionym w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprzeciwie skarżąca wystąpiła z prośbą o uwzględnienie jej żądania, akcentując, że sytuacja, w jakiej się znajduje, nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w tej i pozostałych jej sprawach. Suma wpisów od skargi w tej i trzech równoległych sprawach skarżącej wynosi 3.786 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wymaga dostrzeżenia, że w rozpatrywanym przypadku zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), następnie powoływanej jako: p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy z kolei rozpocząć od wyjaśnienia, że prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nie ulega zatem wątpliwości, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich ponoszenia, mający zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie prawa do sądu. Co więcej, ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania spoczywa na wnioskodawcy, a jeżeli jest nim osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, to wykazanie przez nią zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy sprawia, że weryfikacja ta może (ale nie musi) być dla niej pozytywna. Analiza zaprezentowanego wyżej stanu faktycznego nie pozwala na uznanie, by skarżąca nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, a dla tej kwalifikacji przesądzające znaczenie mają argumenty, który w swoim orzeczeniu przedstawił już referendarz sądowy. Istotnie bowiem za niebudzący wątpliwości uznać należy pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe stanowią normalne koszty działalności gospodarczej, a ewentualność ich poniesienia – ryzyko przedsiębiorcy. W rezultacie możność pokrycia tych należności podlega ocenie przez pryzmat osiąganych przychodów, a nie dochodów. W tym kontekście odnotowania wymaga, że strata poniesiona przez skarżącą w 2013 r. w wysokości 32.329,31 zł nie była spowodowana nierentownością tej Spółki, gdyż przychód przez nią osiągnięty wyniósł 214.655,55 zł. Co więcej, w ubiegłym roku przy przychodach rzędu 229.908,04 zł skarżąca wypracowała zysk w kwocie 20.743,08 zł, a w dwóch pierwszych miesiącach bieżącego roku osiągnęła przychód w wysokości 33.562,71, który przekracza wszak sumę wpisów od skarg należnych w tej oraz trzech równolegle toczących się jej sprawach. Nie może przy tym umknąć uwadze, że wbrew twierdzeniom skarżącej posiada ona środki trwałe o wartości 818.354,15 zł, natomiast zabezpieczenie rachunku bankowego nie oznacza braku możliwości korzystania ze wszystkich środków na tym rachunku zgromadzonych, gdyż zobowiązany ma prawo skorzystać z uprawnień przysługujących mu na podstawie art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t. j. - Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) lub art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. - Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Okoliczności te przesądzają o niemożności uwzględnienia rozpatrywanego wniosku skarżącej i skutkują koniecznością odmówienia przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.