I SA/Gl 347/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wykonując wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że od kilku lat nie uzyskuje żadnych dochodów oraz że ma na utrzymaniu małoletniego syna. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku poza mieszkaniem ("70 m2 w budynku gospodarczym") oraz nieruchomością o powierzchni 1977 m2, w tym rolną o powierzchni 0,0980 ha. Do wniosku załączono kopie zeznań podatkowych skarżącego za ubiegły rok, tj. deklaracji PIT-36 i dotyczącego dochodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej wykonywanej w ramach A S.C. formularza PIT/B – wszystkie wpisy mają w nich postać: "0,00" lub "0". Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, także tych wykorzystywanych dla potrzeb działalności gospodarczej, i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w ramach A S.c. (wskazano, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za 2009 r. złożonych przez osoby pozostające ze skarżącym w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w wypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości posiadanego przez skarżącego gospodarstwa rolnego oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy skarżący lub któraś z osób pozostających w jego gospodarstwie domowym otrzymują dopłaty związane z posiadanym gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, a nadto udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Na wezwanie to skarżący nadesłał, poza przedstawionymi już wcześniej kopiami deklaracji podatkowych: poświadczenie zameldowania, wymieniające – oprócz jego i jego syna – jeszcze jedną osobę, zaświadczenia, że skarżący nie jest zarejestrowany w ewidencji producentów prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i w związku z tym nie otrzymuje płatności od tej Agencji oraz że posiadany przez niego grunt nie stanowi gospodarstwa rolnego, a także wyciąg łączony z rachunku bankowego wskazujący zerowe saldo i dokumenty dotyczące stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, m.in. zapłacony w dniu 26 kwietnia 2010 r. rachunek za usługi telekomunikacyjne, opiewający na kwotę 96,97 zł. Wnioskodawca wyjaśnił dodatkowo, że osoba z nim zameldowana, będąca jego wspólnikiem we wspomnianej spółce cywilnej, nie jest z nim spokrewniona, "nie wnosi żadnych opłat czynszowych", a jej meldunek związany jest "ze wspólnym prowadzeniem działalności gospodarczej". Odnośnie do tej działalności oświadczył, że "od 2000 roku A nigdy nie podjęła działalności gospodarczej" i że "została wyrejestrowana z ZUS, a jej działalność zawieszona". Jak podkreślił, jego "żona wyjechała w 2001 roku do Hiszpanii, gdzie mieszka wraz z córką i pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu (...), nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów". Wnioskodawca wyliczył wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego na kwotę około 526 zł miesięcznie, zastrzegając jednak, że ponosi jeszcze wydatki na żywność i środki czystości. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. To na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa więc ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (tak postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka została spełniona, ponieważ jego oświadczenia oraz przedłożony materiał dowodowy nie pozwalają na wolną od wątpliwości ocenę okoliczności mających znaczenie dla rozpoznania wniosku. Wątpliwości te dotyczą przede wszystkim rzeczywistej sytuacji dochodowej skarżącego i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, której wyjaśnieniu służył punkt pierwszy wezwania referendarza sądowego. Jest bowiem oczywiste, że w ramach tego gospodarstwa muszą pozostawać do dyspozycji dochody lub szerzej zasoby majątkowe, które wnioskodawca pominął podczas postępowania, a które stanowią źródło pokrycia wskazanych przez niego wydatków. Ponosi on wszak wydatki i to przekraczające, tylko jeśli chodzi o wyliczone we wniosku koszty podstawowego utrzymania, pięciokrotność należnego w sprawie wpisu od skargi. Fakt ten stoi w jawnej sprzeczności z oświadczeniami skarżącego oraz nadesłanymi dokumentami, co z kolei musi być wzięte pod uwagę podczas rozpoznawania wniosku o prawo pomocy. Ocena takiego wniosku nie może przecież odbiegać od rzeczywistych możliwości płatniczych strony, wobec czego niemożność ich ustalenia, wiążąca się z nierozwiązywalną sprzecznością pomiędzy materiałami dostarczonymi przez tę stronę, wyklucza przyjęcie, że nie może ona pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym uwzględnienie wniosku. Może to wchodzić w rachubę jedynie wtedy, gdy skarżący, wywiązując się z omówionych wyżej powinności łączących się ze spoczywającym na nim ciężarem dowodu, w sposób udokumentowany wyjaśni, także w ramach ewentualnego sprzeciwu do niniejszego postanowienia, wskazane rozbieżności i odpowie na pytanie o źródło finansowania swoich wydatków, wykonując należycie wezwanie referendarza sądowego, np. w zakresie odnoszącym się do działalności gospodarczej (powinien m.in. udokumentować w sposób wskazany w wezwaniu swoje oświadczenie, że działalność ta jest "wyrejestrowana" czy też zawieszona, tym bardziej iż oświadczenia nakazują zadać kolejne pytanie – o przyczyny złożenia "zerowej" deklaracji podatkowej związanej z tą działalnością; wyjaśnienia domaga się również kwestia prowadzonej przez skarżącego szklarni wykorzystywanej do produkcji ogrodniczej). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.