I SA/Gl 35/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi M.S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., mocą której uchylono decyzję Burmistrza Ż. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za rok 2010 r. W wykonaniu zaskarżonej obecnie decyzji, sprawę wymiaru podatku przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od rzeczonej wyżej skargi w kwocie 500 zł, M.S. nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła w pierwszej kolejności argumenty, które stanowią de facto powielenie zarzutów przyjętych w jej skardze. Dopiero w dalszej części uzasadnienia podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, i że ta nie pozwala jej na poniesienie opłaty sądowej. Ze sposobu wypełnienia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w części dotyczącej stanu rodzinnego, należy wnioskować, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jedyny majątek jakim dysponuje to 0,27 ha nieruchomości rolnej. Wskazała dalej, że jej dochód stanowi kwota 841,17 zł. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w konfrontacji z zawartością akt administracyjnych sprawy, pismem z dnia 7 lutego 2011 r., wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, tj. 1) przedłożenie kopii zeznań podatkowych za rok 2009 złożonych przez skarżącą, jej małżonka (lub ich wspólnego zeznania) i syna albo zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego, iż zeznania takie nie zostały złożone; w tych ramach można nadto nadesłać kopie informacji podatkowej za 2010 r., w tym: PIT-40 lub PIT-11; 2) wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; ubezpieczenie; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych ewentualnie posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 4) udokumentowanie wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (np. za pomocą kopii "odcinków" emerytury, zaświadczeń z zakładów pracy za ostatnie trzy miesiące, uwzględniających adnotację o sposobie wypłaty świadczeń, tj. przelew bankowy, wypłata gotówkowa, inne); 5) wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w Ż. przy ul. [...] (w tych ramach należy wykazać, czy jest to: umowa najmu, użyczenia, służebność, własność, współwłasność itp.) oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządowej o wszystkich osobach zameldowanych w tej nieruchomości. W przywołanym wyżej piśmie referendarza zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do wezwania w terminie siedmiu dni lub we wskazanym zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie skarżąca oświadczyła (patrz pismo z dnia 17 lutego 2011 r.), że dom, w którym zamieszkuje nie jest jej własnością, jest w nim tylko zameldowana. Podniosła dalej, że dzieci mają już swoje rodziny i są na własnym utrzymaniu. Przy piśmie nadesłano roczne obliczenie PIT-40A S.S., z którego wynika, że w roku 2009 osiągnął przychód w kwocie 12.700,08 zł (pobrano przy tym zaliczkę w kwocie 744,00 zł). Z nadesłanej informacji PIT-11 wynika, że w okresie od lutego do grudnia 2010 r. skarżąca osiągnęła przychód w kwocie 7.215,20 zł. Obecnie otrzymuje świadczenie przedemerytalne w kwocie 725,46 zł, co wynika z decyzji ZUS z dnia 12 stycznia 2011 r. o przyznaniu owego świadczenia. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Redakcja ostatniego z przytoczonych przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności stanu faktycznego, które mogłyby przyczynić się do zastosowania wnioskowanego obecnie dobrodziejstwa procesowego. Tym samym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09, publ.: LEX nr 552205). Mając na uwadze przytoczony wyżej reżim prawny, stanowisko judykatury oraz przede wszystkim okoliczności faktyczne uznano, że M.S. nie wykazała, iż w jej przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły jakim niewątpliwie jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek postawa procesowa skarżącej w niniejszym wpadkowym postępowaniu zmierza do wykazania tylko tych okoliczności stanu faktycznego, które mogłyby wpłynąć na pozytywne dla niej rozstrzygnięcie. Pomija natomiast te z nich, które mogłyby z kolei świadczyć o możliwości partycypacji w ponoszeniu kosztów sądowych. Taki stan rzeczy ma miejsce począwszy od urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym z kręgu osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca wyłączyła jej męża. W dalszej kolejności, pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie, skarżąca nie ujawnia jego bieżących dochodów. Trzeba podkreślić, że zresztą nie tylko dochodów jej męża. W pkt 4 wezwania z dnia 7 lutego 2011 r. zobowiązano przecież skarżącą do udokumentowania dochodów innych osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym. Wypada tutaj wyjaśnić skarżącej, że na gruncie analizy akt tej sprawy zrodziły się wątpliwości co do ilości osób pozostających w gospodarstwie domowym, w którym skarżąca zamieszkuje. Wątpliwości te pomimo wezwania referendarza nie zostały wyjaśnione. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że sformułowanie "stan majątkowy", użyte w art. 252 P.p.s.a., jest zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących w wnioskodawcą wspólnie gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Rzeczone wyżej wątpliwości zrodziły się w wyniku analizy akt sądowoadministracyjnych sprawy, a w szczególności zwrotnych potwierdzeń odbioru korespondencji kierowanej do podatniczki-skarżącej. Otóż z adnotacji pracowników poczty wynika, że pod adresem skarżącej rzeczoną korespondencję odbierali także: "mąż" i "syn". Osoby te oznaczano jako "dorosły domownik". Trzeba przy tym zaakcentować, że zaświadczenie wymieniające wszystkie osoby zamieszkałe w budynku mieszkalnym, który zajmuje skarżąca, nie wpłynęło do Sądu do dnia dzisiejszego. M.S. nie wykazała także wydatków, które obciążają jej budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Taki stan rzeczy, z jednej strony potwierdza przyjętą wyżej konstatację co do jej postawy procesowej, z drugiej zaś, może sugerować, w świetle oświadczenia, iż skarżąca jest jedynie zameldowana w nieruchomości, w której mieszka, że nie ponosi ona jakichkolwiek wydatków z tego tytułu. Bez względu jednak, która z hipotez znajduje odzwierciedlenie w stanie faktycznym, obie wpływają na odmowne rozpoznanie niniejszego wniosku. Znamienny dla tej sprawy, chociaż, z uwagi na zamknięty katalog przesłanek przyznania prawa pomocy oznaczony w art. 246 § 1 P.p.s.a., pozostający jedynie na marginesie poczynionych wyżej wywodów, jest przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowym. Trzeba w tym miejscu uświadomić skarżącej, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., którą uchylono decyzję organu I instancji, jest dla M.S. korzystna. Jeśli jednak z jakiegoś punktu widzenia stwierdziła, że decyzja ta narusza jej interes, to winna liczyć się z tym, że wysokość kosztów sądowych, a nawet wysokość samego wpisu sądowego od skargi, mogą przewyższać wartość przedmiotu zaskarżenia, którą de facto jest w tej sprawie kwota 2,25 zł (1/4 z 9 zł, tj. należności z tytułu podatku rolnego za rok 2010). W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.