I SA/Gl 351/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów na czynności egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...]. Rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o poniższy stan faktyczny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] w sprawie nr [...] określił skarżącemu B. G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. w kwocie [...] zł. Decyzja ta stała się podstawą, do wystawienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...] tytułu wykonawczego nr [...], przeciwko skarżącemu. Kwestionując zasadność prowadzenia egzekucji, B. G. zgłosił zarzuty na podstawie art.33, 27 § 2 w związku z art.3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pismo w sprawie zarzutów wpłynęło do Urzędu Skarbowego w B. w dniu 19 grudnia 2006r. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że tytuł wykonawczy jest wadliwy, albowiem nie doręczono mu upomnienia wyzywającego do zapłaty zaległości podatkowej i wskazano niewłaściwą kwotę należności głównej. Poza tym skarżący zarzucił błędne oznaczenie w tytule wykonawczym orzeczenia stanowiącego podstawę jego wydania oraz przedawnienie zobowiązania podatkowego. Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 3 powołanej ustawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie przepisów art. 17 i art. 34 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.z2005r. Dz. U. Nr 229, poz. 1964 ze zm.) [dalej u.p.e.a.], jako wierzyciel zajmujący stanowisko w sprawie zarzutów, nie uznał zarzutów wniesionych przez skarżącego. Uzasadniając swoje stanowisko Naczelnik wskazał, że wystawiony przeciwko B. G. tytuł wykonawczy obejmuje zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. określone decyzją z dnia [...]. Z uwagi na treść przepisu §13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), wierzyciel zwolniony był z obowiązku doręczenia skarżącemu upomnienia, gdyż należność pieniężna została określona w orzeczeniu organu podatkowego. Poza tym Naczelnik, odnosząc się do zarzutów skarżącego stwierdził, że w myśl przepisu art. 70 § 6 pkt 2 oraz art. art. 70 § 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 08, poz. 60 z późn. zm.) [dalej O.p.], bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie został zawieszony wskutek wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję określającą wysokość zobowiązania i biegnie na nowo od dnia 18 lutego 2006r., a zatem zobowiązanie będące przedmiotem egzekucji jest nadal wymagalne. Tytuł wykonawczy został doręczony skarżącemu w dniu 12 grudnia 2006r. Za bezpodstawne uznał Naczelnik również pozostałe zarzuty. Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. skarżący wniósł zażalenie. Domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego ponowił zarzuty odnośnie braku upomnienia, wadliwości tytułu wykonawczego i niedopuszczalności egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 138 §2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) [dalej k.p.a.], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje stanowisko i Dyrektor wskazał na treść art. 33 i art. 34 § 1, art.15 u.p.e.a. oraz §13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów i podkreślił, że wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za rok 1999 została określona B. G. decyzją, na podstawie której wystawiono później tytuł wykonawczy i wszczęto postępowanie egzekucyjne Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł skargę do sądu administracyjnego i domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia, gdyż zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 15 §1, 3a, 26a, 33 pkt 7 i 10 u.p.e.a. oraz art. 133, 130 § 2 k.p.a. i art. 120, 122, 123, 178§1 i 2 O.p., z uwagi na błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny uchybił obowiązkowi doręczenia mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 §1 u.p.e.a., ponieważ w myśl §13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, lecz z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a u.p.e.a., czyli zobowiązań podatkowych powstałych w wyniku zaistnienia określonego zdarzenia. Zgodnie z art. 3a §2 pkt 2 do tego typu zobowiązań również stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu wskazane upomnienie. Przywołany artykuł, zdaniem skarżącego, rodzi obowiązek doręczenia upomnienia. Nadto skarżący odwołując się do treści przedłożonych w toku postępowania pism wskazał, iż pismo Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] potwierdza słuszność zarzutów podniesionych w skardze, a okoliczności dotyczące uchylenia tytułów wykonawczych opisane w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] potwierdzają nieistnienie jego zaległości podatkowych. Skarżący zarzucił również, że w toku postępowania, organ egzekucyjny uniemożliwiał mu branie czynnego udział w sprawie, a pracownicy organu zataili istotne dla tego postępowania dokumenty. Zdaniem skarżącego w sprawie naruszona także została zasada prawdy obiektywnej, a postępowanie prowadzone było w przewlekły sposób. Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaznaczył ponadto, że przeciwko skarżącemu został wydany nowy tytuł wykonawczy, będący przedmiotem niniejszego postępowania, a zatem zajęcia dokonane na podstawie poprzedniego tytułu wykonawczego, na które powołuje się skarżący, zostały uchylone i nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Kontrola legalności, przeprowadzona zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 33 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. We wskazanym artykule w punktach 1-10 wymieniono podstawy, na których można oprzeć zarzuty. Zarzuty należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, który powinien zawierać pouczenie o możliwości wniesienia tego środka prawnego, a powinność ta wynika z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7,9 i 10 organ rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów o których mowa w art.33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Swoje stanowisko wierzyciel zajmuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. w istocie rozpoznawał zażalenie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. Jak wynika bowiem z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 17 i 34 § 1 u.p.e.a., a Naczelnik zajmując stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów działał jako wierzyciel. Wprawdzie w sentencji postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej znalazło się stwierdzenie, że przedmiotem sprawy było rozpatrzenie zarzutów na czynności egzekucyjne, to jednak wskazany numer i data postanowienia, jak również sporządzone uzasadnienie rozstrzygnięcia, jednoznacznie precyzują przedmiot sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przepis art. 34 § 1 u.p.e.a. nakazujący wypowiedzenie się wierzyciela w sprawie zarzutów (zajęcie stanowiska), a następnie rozpatrzenie zarzutów przez organ egzekucyjny, w sytuacji gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jeden i ten sam podmiot, budził wątpliwości i prowadził do rozbieżnych wyroków. Część sądów uznawała, iż w wypadku, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jeden i ten sam podmiot, uzyskiwanie stanowiska wierzyciela w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., jest oczywiście bezprzedmiotowe, bowiem nie tylko nie chroni uprawnień zobowiązanego, ale narusza także interesy wierzyciela prowadząc do oczywistego przedłużenia czasu trwania postępowania egzekucyjnego. Rozwiązanie tego problemu nastąpiło wraz z wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 25 czerwca 2007r., sygn. akt I FPS 4/06 uchwały w składzie 7 sędziów (publ. ONSA/WSA 2007/5/112). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni powołanego przepisu wskazał, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w przytoczonej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem w sytuacji, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. był jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wydanie przez niego postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela było bezprzedmiotowe. W postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a stosownie do art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Rozpatrując sprawę ponownie Dyrektor Izby Skarbowej, mając na względzie wskazaną uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego powinien rozważyć umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.