I SA/Gl 355/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja, Sędziowie WSA Bożena Pindel, Teresa Randak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J.O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J.O.(dalej również jako "skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...] i [...] wystawionych w dniu 25 września 2012 r. przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B., Placówkę Terenową w B. (dalej także w skrócie: "KRUS"). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przywołano w pierwszej kolejności dotychczasowy przebieg postępowania. W tych ramach odnotowano, co następuje: Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. na podstawie ww. tytułów wykonawczych prowadził egzekucję do majątku J.O. Podstawę prawną wystawienia tych dokumentów stanowi orzeczenie (decyzja) z dnia [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zobowiązania objęte ww. tytułami wykonawczymi dotyczą nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okresy: IV/2005, III i IV/2006, oraz od I//2007 do III/2007. Wystawienie ww. tytułów wykonawczych poprzedzone zostało doręczeniem w dniu 13 września 2007 r. upomnień przedegzekucyjnych stanowiących wezwanie do uregulowania należności. Klauzula o skierowaniu ww. tytułów wykonawczych do egzekucji została nadana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. w dniu 10 października 2007 r. Wszczynając postępowanie egzekucyjne, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. skierował zawiadomienie z dnia 27 lutego 2008 r. nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. A S.A [...], natomiast zobowiązany potwierdził odbiór ww. zajęcia wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 11 marca 2008r. Pismem z dnia 5 marca 2008 r. A S.A. poinformował organ egzekucyjny, iż rachunek należący do J.O. został zamknięty w dniu 10 lipca 2006r. W dniu 17 marca 2008 r. J.O. złożył zarzut cyt. "brak zobowiązania" do ww. tytułów wykonawczych. W toku przedmiotowego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. po uzyskaniu stanowiska wierzyciela tj. KRUS wydał w dniu 6 maja 2008 r. postanowienie o odrzuceniu zarzutu, na które zobowiązany wniósł zażalenie. Dyrektor Izby Skarbowej w K., postanowieniem z dnia [...] nr [...], w wyniku rozpoznania zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie organu nadzoru zostało zaskarżone przez zobowiązanego do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/GI 779/08 oddalił skargę J.O. Zawiadomieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.(pismo z dnia 8 maja 2012 r. potwierdzające skuteczność zastosowanego środka egzekucyjnego art. 1a pkt 12a tiret trzecie ustawy egzekucyjnej). W dniu 15 maja 2012 r. do kancelarii Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo zobowiązanego z dnia 11 maja 2012 r. zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne tytułu wykonawczego w poz. 1 i 2 jako zarzut braku zobowiązania". Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. za pismem z dnia 21 maja 2012 r. przesłał organowi nadzoru ww. pismo wraz z aktami sprawy, celem rozpatrzenia wniosku zobowiązanego jako skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego dotyczące zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 31 maja 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., wezwał J.O. do doprecyzowania wniesionego środka prawnego w terminie siedmiu dni od otrzymania wezwania poprzez wskazanie, czy pismo to stanowi: skargę na czynności egzekucyjne w rozumieniu art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015; dalej w skrócie: “ustawa egzekucyjna" lub “u.p.e.a."), czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 tej ustawy. Jednocześnie wskazano, że brak doprecyzowania we wskazanym terminie spowoduje rozpoznanie pisma zgodnie z jego treścią tj. jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W wyniku braku odpowiedzi na ww. wezwanie, Dyrektor Izby Skarbowej w K. zwrócił akta sprawy organowi egzekucyjnemu wraz z wnioskiem zobowiązanego o umorzenie postępowania. W toku rozpatrzenia sprawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, będący wierzycielem, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2012 r. nr [...] odmówił uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt istnienia zobowiązania tj. zaległości objętych tytułami wykonawczymi. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. jako organ egzekucyjny, w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2) oraz § 3 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J.O. na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okresy: IV/2005, III i IV/2006, oraz od I//2007 do III/2007. Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia J.O. na ww. postanowienie, postanowieniem z dnia [...] nr [...], uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tych ramach zarzucono organowi egzekucyjnemu, że w uzasadnieniu postanowienia powołał się jedynie na stanowisko wierzyciela, które jest tylko jednym z elementów składowych rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów, a co więcej, na gruncie art. 59 u.p.e.a., nie jest ono wymagane. Pismem z dnia 14 listopada 2012 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. Z.J. poinformował organ egzekucyjny, iż Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] rozstrzygnął zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej wyznaczając jego do prowadzenia egzekucji, wzywając jednocześnie do przekazania akt egzekucyjnych J.O. W konsekwencji akta egzekucyjne zostały przekazane ww. Komornikowi. Następnie, organ egzekucyjny przeprowadził ponownie analizę zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, wydając postanowienie z dnia [...], mocą którego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J.O. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, § 3, § 4 u.p.e.a. W uzasadnieniu ww. postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. stwierdził, iż nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności należności objętych tytułami wykonawczymi. Podkreślił, że pełną dokumentację dotyczącą sposobu rozliczenia dokonywanych wpłat przez zobowiązanego na poczet składek KRUS dysponuje wierzyciel, który w piśmie z dnia 8 sierpnia 2012 r. potrzymał swoje stanowisko w kwestii zasadności i wymagalności zaległości objętych ww. tytułami wykonawczymi. Pismem z dnia 17 grudnia 2012 r. J.O. wniósł zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego podnosząc, iż jest ono nieuprawnione i bezzasadne, z uwagi na nieistnienie zaległości wobec KRUS. Zobowiązany wyjaśnił, iż to KRUS zalega na jego rzecz kwotę [...] zł tytułem niewypłaconych zasiłków rodzinnych na trójkę małoletnich dzieci, a później na dwójkę już dorosłych, lecz uczących się (studia) za okres od 1 czerwca 1994r. do 31 sierpnia 2005r., a należnych na podstawie składanych wniosków w ww. Placówce Terenowej KRUS. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...]. W tych ramach odnotował, że tytułu wykonawcze, na których podstawie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, zostały wystawione prawidłowo, albowiem decyzja KRUS z dnia 1 września 1997 r. miała w dacie ich wystawienia przymiot ostatecznej i podlegała wykonaniu. Organ podkreślił, że postępowanie zainicjowane zarzutem zobowiązanego co do wykonania obowiązku zakończyło się prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 779/08. W wyroku tym, Sąd podzielił zdanie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w kwestii braku zaległości oraz niewypłaconych zasiłków przez KRUS na trójkę dzieci. Dyrektor zaznaczył, że na gruncie art. 29 § 1 u.p.e.a., że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on zobowiązany do sprawdzenia czy obowiązek ten istnieje. W tym też zakresie organ egzekucyjny podjął stosowne czynności, a stanowisko wierzyciela z dnia 8 sierpnia 2012 r. zostało przez niego uwzględnione. W skardze z dnia 1 marca 2013 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J.O., powtórzył argumentację zawartą w piśmie z dnia 11 maja 2012r. oraz argumenty podniesione w zażaleniu z dnia 17 grudnia 2012 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]. Wskazał, że w dniu wydania postanowienia przez organ egzekucyjny, KRUS zalegał na jego rzecz z kwotą [...] zł z tytułu zasiłków na dzieci. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie. W tych ramach podtrzymał stanowisko przyjęte wcześniej w zaskarżonym postanowieniu. Reasumując, organ nadzoru doszedł do przekonania, że materiał zgromadzony w aktach sprawy jednoznacznie potwierdzał brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie. Istota sporu sprowadza się do tego, czy organy egzekucyjne zasadnie odmówiły skarżącemu umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany w skardze podniósł, że "KRUS zalegał skarżącemu kwotę [...] zł. z tytułu niewypłaconych a zależnych zasiłków rodzinnych". Stwierdził ponadto, że ubezpieczenie społeczne rolników w KRUS opłacone jest do 25 września 2015 r. Warunki umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego – poza zgłoszonymi zarzutami – uregulowane zostały w art. 59 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny, 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu, 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, 9) na żądanie wierzyciela, 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji określonej w art. 59 § 1 u.p.e.a. jest obligatoryjne, a to oznacza, że organ umarza postępowanie, pod warunkiem ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek w nim określonych. Skarżący wnioskując o umorzenie postępowania wskazał na nieistnienie obowiązku z tytułu składek na KRUS wobec niewypłacenia należnych mu na dzieci zasiłków rodzinnych. Analiza art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej wskazuje, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tej mierze, organ egzekucyjny powołał się na postanowienie Prezesa KRUS – u z dnia 8 sierpnia 2012 r., w którym stwierdzono istnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Co prawda rozpoznanie wniosku zgłoszonego w trybie art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. nie wymaga stanowiska wierzyciela to w sytuacji zgłoszenia istnienia przesłanki nieistnienia obowiązku, organ egzekucyjny winien skonfrontować tę okoliczność z wierzycielem celem ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wobec braku uprawnienia organu do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, organ nie mógł nie uwzględnić postanowienia Prezesa KRUS – u stwierdzającego odmienny fakt od podnoszonego przez skarżącego. Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny właściwie zastosował art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane przez wierzyciela okoliczności, m.in. to, że skarżący nigdy nie składał wniosku o wypłatę zasiłków rodzinnych oraz że objęte tytułami wykonawczymi składki są wymagalne (karta nr 22 akt egzekucyjnych) przesądziły w ocenie Sądu o braku istnienia przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Przyjdzie ponadto wskazać, że w wyroku z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 779/08, tut. Sąd wskazał skarżącemu, że "istnienia czy też nie istnienia nadpłaty należałoby dochodzić przed KRUS – m, w postępowaniu wszczętym z wniosku skarżącego, a nie w postępowaniu egzekucyjnym, w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze wystawione zostały i doręczone zobowiązanemu, w których wskazano podstawę egzekwowanego obowiązku, po uprzednim doręczeniu zobowiązanemu upomnień." Skarżący w skardze nie kwestionował, że za wskazane w tytułach wykonawczych okresy nie regulował składek na rzecz KRUS – u, a to oznacza, że obowiązek określony w tytułach wykonawczych istniał i był wymagalny. Argumenty podnoszone przez skarżącego – jakkolwiek istotne z jego punktu widzenia – nie mogły skutecznie wzruszyć zaskarżonego aktu, a to z tej przyczyny, że nie narusza on prawa, a tylko takie naruszenie i to uzasadnione w sposób nie budzący wątpliwości może spowodować uwzględnienie skargi. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że zarzut dotyczył nieistnienia obowiązku podatkowego. Skarżący wywiódł przy tym istnienie tej przesłankę w oparciu o "nieuregulowanie na jego rzecz zasiłków rodzinnych na dzieci", a więc w oparciu o jego roszczenia wobec KRUS – u. Organ egzekucyjny nie posiada kompetencji do oceny wszystkich okoliczności podnoszonych we wniosku. Dotyczy to zwłaszcza obowiązku w takim zakresie, w jakim "może być przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu" (porów. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 1762/06 – publik. System Informacji Prawnej LEX Nr 486044 ). Nie była zadaniem organu egzekucyjnego ocena twierdzeń skarżącego w zakresie nieuregulowania na jego rzecz przez KRUS zasiłków rodzinnych na dzieci. Z uwagi na fakt, że nieistnienie obowiązku skarżący oparł na tym właśnie fakcie, organy zasadnie odmówiły umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Wniosek powyższy jest tym bardziej uzasadniony, że skarżący nie kwestionuje faktu nie regulowania składek za okresy objęte tytułami wykonawczymi. Reasumując zatem powyższe wywody, uznać należało, że zaskarżone postanowienie podjęte zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wyrażone w postanowieniu stanowisko organu odwoławczego zostało właściwie uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku.