I SA/Gl 356/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-11-07
Skład orzekający: Ewa Madej, Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności celnych, jeśli w obrocie prawnym znajduje się już ostateczna decyzja odmawiająca umorzenia tych należności, a przepisy prawa celnego nie przewidują możliwości umorzenia należności z powodu ich przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że Dyrektor Izby Celnej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności celnych. Odmowa była uzasadniona dwiema przesłankami przedmiotowej niedopuszczalności wszczęcia postępowania: po pierwsze, przepisy prawa celnego nie przewidują możliwości umorzenia należności celnych z powodu ich przedawnienia, a po drugie, w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja odmawiająca umorzenia tych należności, co wyklucza ponowne merytoryczne rozpatrzenie wniosku w tym samym przedmiocie.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o umorzenie należności celnych, powołując się na przedawnienie wykonania decyzji. Dyrektor Izby Celnej odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na istnienie ostatecznej decyzji odmawiającej umorzenia oraz brak podstaw prawnych do umorzenia należności celnych z powodu przedawnienia. Po utrzymaniu w mocy postanowienia przez Dyrektora Izby Celnej, strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie prawa i brak merytorycznego ustosunkowania się do kwestii przedawnienia. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - umorzenie należności celnej oddala skargę.
M. G., zwany dalej "stroną", wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...] r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności celnych.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym.
Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w C., zawartą w Dowodzie Odprawy Celnej z dnia 20 czerwca 1996 r. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzono należności celne od importowanego przez stronę samochodu. Dyrektor Urzędu Celnego w C., po przeprowadzeniu postępowania w trybie wznowieniowym, decyzją nr [...] z dnia [...]r. określił stronie niedobór cła w wysokości 17.044,40 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] z dnia [...]r. W związku z nie uiszczeniem przez stronę przedmiotowych należności w dniu 21 lipca 2003 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] i od 2003 r. toczy się postępowanie egzekucyjne.
Po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 14 grudnia 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówił umorzenia należności z tytułu cła wymierzonego decyzją z dnia [...]r. Decyzja wydana w pierwszej instancji została utrzymana w mocy decyzją nr [...] z dnia [...]r.
Wnioskiem z dnia 5 września 2011 r. strona zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w K. o umorzenie należności celnej ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...]r. "ze względu na okres przedawnienia wyżej wymienionej decyzji".
Pismem z dnia 19 września 2011 r. organ wezwał stronę do sprecyzowania charakteru prawnego wniosku poprzez jednoznaczne wskazanie, czy jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego czy wniosek o umorzenie należności celnych, czy też inny środek prawny.
W piśmie z dnia 30 września 2011 r. strona podała, że wniosek należy traktować jako wniosek o umorzenie należności celnych określonych w decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...]r.
Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. – odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że w obrocie prawnym znajduje się już decyzja ostateczna, w której odmówiono umorzenia należności celnych objętych wnioskiem strony, ponieważ nie została spełniona żadna z przesłanek umorzenia należności celnych, a podnoszone przez stronę okoliczności związane z jej sytuacją materialną nie wchodzą w zakres określonego w przepisach prawnych katalogu przesłanek umorzenia. Wskazał, że kolejna decyzja w tej sprawie byłaby dotknięta wadą kwalifikowaną stanowiącą podstawę stwierdzenia nieważności takiej decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na względzie odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a §1 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Wskazał, że do przesłanek przedmiotowych niedopuszczalności wszczęcia postępowania judykatura zalicza między innymi sytuację, gdy przepis prawny zakazuje rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
W zażaleniu na to postanowienie strona wskazała, że występowała o umorzenie należności celnej ze względu na okres przedawnienia wykonania decyzji z dnia [...] r., a w tej kwestii Dyrektor Izby Celnej nie zajął żadnego stanowiska.
Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu uznał to rozstrzygnięcie za prawidłowe, podzielając zawartą w jego uzasadnieniu argumentację. Odnosząc się do zarzutu strony sformułowanego w zażaleniu wskazał, że w piśmie precyzującym wniosek strona nie wskazywała na zarzut przedawnienia dlatego został on pominięty w skarżonym postanowieniu. Jednocześnie stwierdził, że przedmiotowe należności celne nie uległy przedawnieniu i podlegają w dalszym ciągu egzekucji. Wskazał na przepisy art. 83 ust. 3 i 5 Prawa celnego regulujące bieg terminu przedawnienia. Podał, że ustalił, iż postępowanie egzekucyjne, które przerwało bieg 3-letniego okresu przedawnienia, toczy się od 2003 r., nie zostało zakończone, a ostatnie wpłaty ściągnięte w trybie egzekucji administracyjnej odnotowano w listopadzie i grudniu 2011 r. Odniósł się do żądania strony przesłania jej kserokopii dokumentów celem zapoznania się, zgłoszonego w trakcie postępowania zażaleniowego. Wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. odmówił spełnienia tego żądania, bowiem przepisy prawne uprawniają stronę do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów – w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu oraz do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, a także do żądania wydania uwierzytelnionych odpisów, ponosząc koszty ich sporządzenia. Natomiast żaden przepis prawny nie przewiduje wymogu sporządzania i wydawania nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów z akt postępowania.
W skardze na to postanowienie strona wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Stwierdziła, że nie może się zgodzić z uzasadnieniem tego orzeczenia, ponieważ podatnik może w każdej chwili złożyć wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty należności. Wskazała, że złożyła wniosek o umorzenie należności celnych, a nie o wznowienie postępowania, które jest prawomocne. Ponadto podkreśliła, że złożyła wniosek o przesłanie kserokopii dokumentów zgromadzonych w sprawie w celu zapoznania się i nie otrzymała odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w skarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że do umarzania należności celnych nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące umarzania zaległości podatkowych, w tym art. 67a tej ustawy, który umożliwia wielokrotne występowanie o umorzenie zaległości. Ponadto stwierdził, że powody odmowy przesłania kserokopii akt sprawy omówił w skarżonym postanowieniu. Jeżeli natomiast chodzi o brak informacji strony na ten temat to wynika on z nieodebrania przesyłki listowej zawierającej egzemplarz tego aktu administracyjnego. Operator publiczny dwukrotnie awizował przesyłkę na zasadach prawem przewidzianych i doszło do doręczenia w trybie art. 150 § 1a i § 2 Ordynacji podatkowej.
W piśmie z dnia 23 kwietnia 2012 r. strona podtrzymała twierdzenia i wnioski zawarte w skardze.
Na rozprawie pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał wywody zawarte w odpowiedzi na skargę i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ wbrew twierdzeniom w niej zawartym zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego usunięcie z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inny naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zobowiązuje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Taka sytuacja nie miał jednak miejsca w badanej sprawie.
Sąd stwierdza, że Dyrektor Izby Celnej w K. dokonał prawidłowego badania wstępnego wniosku strony, w wyniku którego stwierdził niedopuszczalność przedmiotową wszczęcia postępowania i w konsekwencji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności celnych na podstawie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "Ordynacją podatkową".
Zgodnie z tym przepisem prawnym, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub, z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przytoczony przepis ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek, i rozwiązanie takie jest podyktowane ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie, mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Przepis wyróżnia przesłankę podmiotową niedopuszczalności wszczęcia postępowania (gdy podanie wniosła osoba niebędąca stroną) oraz przesłankę przedmiotową niedopuszczalności wszczęcia postępowania (gdy postępowanie z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte). Rozstrzygnięcie przewidziane w części dyspozytywnej tego przepisu, tj. odmowa wszczęcia postępowania nie jest uzależnione od uznania organu administracji; stanowi obligatoryjne następstwo stwierdzenia przez organ przesłanek w tym przepisie wyszczególnionych. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi obowiązek organu administracji w przypadku zaistnienia opisanej w tym przepisie sytuacji.
W rozpoznawanej sprawie przesłanka niedopuszczalności podmiotowej wszczęcia postępowania nie wystąpiła, natomiast organy obydwu instancji stwierdziły istnienie przedmiotowej przesłanki niedopuszczalności wszczęcia postępowania i Sąd pogląd ten podziela.
W orzecznictwie uznaje się, że zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (tak: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3288/06). Ponadto wskazuje się, że wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji (tak Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z dnia 1 grudnia 2004 r., sygn. akt FPS 583/2004).
W doktrynie wskazuje się, iż przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć:
1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego,
2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz
3) przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna).
Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły dwie przyczyny powodujące, że postępowanie nie mogło się toczyć. Pierwszą z nich jest okoliczność, iż znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawne nie przewidują możliwości wydania decyzji umarzającej należności celne ze względu na ich przedawnienie. Drugą z nich jest okoliczność, że w obrocie prawnym znajduje się już decyzja ostateczna orzekająca w przedmiocie umorzenia na wniosek strony należności celnych, a w sprawie nie ma zastosowania art. 67a Ordynacji podatkowej umożliwiający wielokrotne występowanie o umorzenie należności. Organy obydwu instancji powołały się wyłącznie na drugą z tych okoliczności, przy czym organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wskazał przepis prawny nakazujący uwzględnienie przedawnienia z urzędu, nie łącząc z tym jednak żadnych skutków w zakresie dopuszczalności wszczęcia postępowania. Nie skutkuje to jednak wadliwością skarżonego postanowienia nakazującą usunięcie tego aktu z obrotu prawnego, ponieważ organ jest obowiązany odmówić wszczęcia postępowania, jeżeli w sprawie występuje przynajmniej jedna przesłanka niedopuszczalności wszczęcia postępowania; wystąpienie większej ilości przesłanek nie wpływa na treść rozstrzygnięcia. Z tego względu powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.
W zakresie pierwszej z przesłanek, pominiętej przez organy, Sąd wskazuje, że przepisy prawne znajdujące zastosowanie w sprawie nie przewidują możliwości orzekania w przedmiocie umorzenia należności celnych z powodu ich przedawnienia, czy jak to określiła strona: przedawnienia wykonania decyzji. Na mocy art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (tj.: Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zmianami) - która w tym zakresie znajdzie zastosowanie w oparciu o reguły intertemporalne, ponieważ przepis prawa materialnego formalnie derogowany ma nadal zastosowanie do ustalenia skutków zdarzeń zaistniałych w czasie, w którym przepis ten obowiązywał - przedawnienie uwzględnia się z urzędu. Oznacza to, że po upływie określonego czasu zobowiązanie wygasa. Po upływie okresu przedawnienia z mocy prawa, bez wydawania żadnych decyzji, przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem. Zobowiązanie, które wygasło nie może być umorzone, a skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania organy są obowiązane uwzględniać z urzędu. Nie ma podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności celnych z powodu ich umorzenia. Nie może się wiec toczyć postępowanie w tym przedmiocie zmierzające do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Konsekwencją takiej regulacji prawnej jest obowiązek odmowy wszczęcia postępowania. Jest to jedna z przesłanek przedmiotowych niedopuszczalności wszczęcia postępowania zobowiązująca organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Natomiast organ odwoławczy zasadnie ustalił istnienie drugiej z przesłanek przedmiotowej niedopuszczalności wszczęcia postępowania stwierdzając, że ponieważ w obrocie prawnym znajduje się już decyzja ostateczna odmawiająca stronie umorzenia należności celnych, niedopuszczalnym jest wszczęcie kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie i podkreślając, że w sprawie nie znajduje zastosowania art.. 67a Ordynacji podatkowej.
Uzasadniając to twierdzenie wskazać trzeba na reżim prawny, który znalazłby zastosowanie w sprawie, gdyby możliwe było jej merytoryczne rozpatrzenie. Sprawa toczyłaby się w oparciu o przepisy prawne nieobowiązującej już ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zmianami), ponieważ na mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zmianami) przepisy dotychczasowe tj. Kodeks celny i przepisy wykonawcze do tej ustawy, stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – a taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Przepisy Kodeksu celnego przewidują możliwość umorzenia należności celnych w przypadkach określonych w art. 246 i 248. Zgodnie z art. 246 § 1 należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. Natomiast zgodnie z art. 248 § 1 należności celne mogą zostać zwrócone lub umorzone również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, że w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Nadto w przepisach wykonawczych do Kodeksu celnego – w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653), zwanym dalej "rozporządzeniem", określono dodatkowe wypadki, w których należności celne są umarzane. W § 2 rozporządzenia wskazano, że należności celne są zwracane lub umarzane, gdy:
1) po zwolnieniu towarów niekrajowych objętych procedurą celną odprawy czasowej, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, towary te zostały skradzione, a następnie odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży, przy czym nastąpiło to przed przewidywanym w pozwoleniu terminem zakończenia procedury odprawy czasowej;
2) towary, które ze względu na ich przeznaczenie zostały dopuszczone do obrotu z zastosowaniem środków taryfowych, o których mowa w art. 14 Kodeksu celnego, zostały skradzione, a następnie, nie później niż w okresie sześciu miesięcy, odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży;
3) niemożliwe jest otwarcie środka transportu, w którym znajdują się towary uprzednio dopuszczone do obrotu, i w związku z tym niemożliwe jest dokonanie jego rozładunku;
4) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie objęte procedurą uszlachetniania biernego, w celu bezpłatnego usunięcia przez dostawcę usterek występujących w towarze, a kontrahent zagraniczny zdecydował się na zatrzymanie towarów i organ celny, który wydał pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego, został o tym fakcie powiadomiony;
5) po zwolnieniu towarów dopuszczonych do obrotu stwierdzono, że w momencie zwolnienia towarów obowiązywał zakaz posiadania, rozpowszechniania lub obrotu takimi towarami;
6) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie, za zgodą dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne, bezpłatnie przekazane:
a) organizacjom społecznym lub jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej, pod warunkiem że będą przeznaczone do nieodpłatnej dystrybucji wśród osób potrzebujących, o ile przedmiotem przekazania są towary pierwszej potrzeby,
b) państwowym jednostkom organizacyjnym, gminom, organizacjom społecznym lub jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej, pod warunkiem że będą przeznaczone do bezpłatnego rozdania ofiarom klęski żywiołowej lub katastrofy albo oddania do dyspozycji ofiarom klęsk żywiołowych lub katastrofy i pozostaną własnością tych jednostek;
7) towary zostały dostarczone odbiorcy wskutek pomyłki kontrahenta zagranicznego;
8) towary okazały się nieprzydatne do użytku, przewidzianego przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury celnej, z powodu oczywistej pomyłki w zamówieniu;
9) towary zostały dostarczone osobie korzystającej z procedury celnej po terminie dostawy przewidzianym w kontrakcie;
10) zastosowano retrospektywnie środki taryfowe, o których mowa w art. 13 § 3 pkt 2, 4 i 5 oraz w art. 14 § 2 Kodeksu celnego.
Stosownie natomiast do § 4 rozporządzenia należności celne mogą zostać umorzone w całości lub w części:
1) jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego;
2) w wypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie.
Przytoczone przepisy prawne zawierają katalog zamknięty przypadków, w których jest możliwe umorzenie należności celnych. Nadto regulacja prawna zawiera wymogi dotyczące terminu złożenia wniosku o umorzenie należności celnych. Jak już wyżej wskazano w obrocie prawnym znajduje się decyzja ostateczna wydana w sprawie umorzenia na wniosek strony należności celnych. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że kolejna decyzja wydana w tym przedmiocie byłaby dotknięta wadą kwalifikowaną. W art. 247 w § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej jako wadę kwalifikowaną stanowiąca przesłankę nieważności decyzji wymieniono bowiem sytuację wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
W tym miejscu trzeba się jeszcze odnieść do argumentacji strony wskazującej, że podatnik może w każdej chwili złożyć wniosek o umorzenie należności. Jakkolwiek strona nie podała wyraźnie przepisu, na podstawie którego sformułowała to twierdzenie, to wskazać trzeba na przepis art. 67a Ordynacji podatkowej, który reguluje między innymi zasady umarzania zobowiązań podatkowych w sposób - sugerowany przez stronę - zakładający możliwość wielokrotnego merytorycznego rozpatrywania wniosku o takie umorzenie. Sąd podziela pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, że ten przepis nie znajduje zastosowania do umarzania należności celnych. Zacytowane wyżej przepisy Kodeksu celnego mają charakter przepisów szczególnych w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej regulujących ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Zgodnie z przepisem art. 1 Kodeksu celnego ustawa ta reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. W tej sytuacji uprawnionym jest twierdzenie, iż Kodeks celny oraz przepisy wykonawcze całościowo regulują problematykę celną również w zakresie umarzania należności celnych, któremu to zagadnieniu poświęcono przepisy zawarte w dziale V Kodeksu celnego. Nie zmienia tego twierdzenia okoliczność, że Kodeks celny w art. 262 zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, ponieważ jest to odesłanie jedynie do art. 12 regulującego terminy oraz do przepisów działu IV dotyczącego postępowania podatkowego. Nie odsyła do regulacji zawartej w art. 67a. Brak jest zatem podstaw do zastosowania regulacji dotyczącej ulg w spłacie zobowiązań podatkowych zawartej w Ordynacji podatkowej, w sprawie z wniosku o umorzenie należności celnych.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w sprawie wystąpiła również wskazana przez organ odwoławczy przedmiotowa przesłanka niedopuszczalności wszczęcia postępowania, co obligowało ten organ do odmowy wszczęcia postępowania.
Odnosząc się do zarzutu strony, że ograniczono jej uprawnienia do udziału w postępowaniu poprzez nie załatwienie jej wniosku o przesłanie kserokopii akt sprawy Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajdują się dowody na okoliczność doręczenia zastępczego postanowienia odmawiającego przesłania kserokopii dokumentów. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, iż przepisy prawne nie nakładają na organ obowiązku wykonywania i przesyłania stronom kserokopii akt postępowania. Wskazuje jednakże, iż organ jest obowiązany wydać z akt sprawy uwierzytelnione odpisy. Z tego względu organ winien wyjaśnić jednoznacznie wolę strony. Informując ją o możliwości uzyskania uwierzytelnionych odpisów winien ustalić, czy takie załatwienie wniosku jest objęte jej żądaniem. Takich ustaleń organ odwoławczy nie poczynił, jednak jest to uchybienie, które nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ rozstrzygnięcie nie mogło być inne.
Z powodów wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że przy wydaniu skarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie tego postanowienia, a w świetle znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawnych rozstrzygnięcie nie mogło być inne.
W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło