I SA/Gl 357/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant apl. radc. Bartosz Poniatowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. oddala skargę Działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Dyrektor Izby Skarbowej w K. po uwzględnieniu w całości skargi U.K. na jego własne postanowienie ostateczne z dnia [...] Nr [...] o pozostawieniu bez rozpoznania zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] Nr [...] odmawiającego umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł i uchyleniu tego postanowienia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz art. 18 i art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po merytorycznym rozpoznaniu zażalenia utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia nawiązano do przebiegu postępowania i ustalonego w sprawie stanu faktycznego i w tych ramach wskazano na to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko U.K., wszczęte na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach [...] do [...], obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do listopada 1998 r. i od stycznia do czerwca 1999, doręczonych zobowiązanej w odpisie 22 lutego 2001 r. W ramach realizacji tych tytułów wykonawczych, zawiadomieniem z dnia 28 lutego 2001 r. zajęto zobowiązanej wynagrodzenie za pracę w Spółce z o.o. A w D. i naliczono koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą egzekucyjną. Uznanie zajęcia przez pracodawcę zobowiązanej zaowocowało sukcesywnym przekazywaniem na konto organu egzekucyjnego miesięcznych potrąceń, zaliczanych na rzecz kosztów egzekucyjnych, korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia w rozumieniu art. 115 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Następnie wskazano, że w dniu 17 września 2007 r. U.K. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, uzasadniając wniosek niemożliwością spłaty zaległości podatkowych oraz odsetek i kosztów egzekucyjnych z powodu zdiagnozowanej i leczonej choroby nowotworowej. Wskazała, że dochody jakie otrzymuje z wynagrodzenia za pracę, będące jedynym jej majątkiem, po potrąceniu obciążenia egzekucyjnego są jednym źródłem utrzymania i nie wystarczają na codzienne utrzymanie oraz koszty leczenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. nie uwzględnił jednak tej argumentacji i postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił zobowiązanej umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na nie realizowanie się przesłanek z art. 64e § 2 ustawy egzekucyjnej. Zażalenie na to postanowienie pozostawione zostało bez rozpoznania postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] Nr [...], gdyż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonego postanowienia czytelnie odnotowano datę jego doręczenia w dniu 23 listopada 2007 r., co oznacza, że wniesienie zażalenia 3 grudnia 2007 r. nastąpiło z uchybieniem 7 dniowego terminu, przewidzianego dla jego wniesienia w art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej. Do skargi na to ostateczne postanowienie U.K. załączyła pismo Urzędu Pocztowego w S. z dnia 22 stycznia 2008 r. informujące, że list polecony Nr [...] nadany przez Urząd Skarbowy w B. dnia 23 listopada 2007 r. doręczony jej został w dniu 26 listopada 2007 r. To zaś oznacza – zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej - że nadane 3 grudnia 2007 r. w placówce pocztowej zażalenie na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego I instancji wniesione zostało w ustawowym terminie. Rozpoznając zażalenie skarżącej, w którym wniosła ona o uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego w oparciu o zarzuty: - nierozważenia przez organ I instancji jej choroby jako przesłanki uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych, - braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dlaczego jej choroba stanowi lub nie stanowi przesłanki do udzielenia ulgi i nie jest tożsama z pojęciem ważnego interesu podatnika, - błędnego przyjęcia przez organ I instancji, że przesłankę negatywną udzielenia ulgi stanowi brak pomocy finansowej ze strony małżonka i córki, organ odwoławczy nawiązał na wstępie do normy art. 64 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą egzekucyjną. Zgodnie z tym przepisem, w egzekucji należności pieniężnej pobiera się opłaty za dokonane czynności, enumeratywnie wymienione w tym przepisie oraz opłatę manipulacyjną za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. W tym kontekście podkreślono, że w prowadzonym wobec skarżącej postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, wiążących się z mocy ustawy z obowiązkiem naliczania kosztów egzekucyjnych, a mianowicie doręczył zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, prawa majątkowego w B S.A. oraz spisał protokoły o stanie majątkowym. Zauważono, że wskutek uznania zajęcia przez zakład pracy skarżącej, firma A Spółka z o.o. w T. przekazuje periodycznie potrącenia z wynagrodzenia za pracę na konto organu egzekucyjnego Urzędu Skarbowego w B., który zgodnie z nakazem art. 115 § 1 ustawy egzekucyjnej zarachowuje je na rzecz kosztów egzekucyjnych korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił dalej, że szczególne znaczenie przypisane kosztom egzekucyjnym oraz sukcesywne ich zaspokajanie nie wyczerpuje przesłanki z art. 64 e § 2 ustawy egzekucyjnej stanowiącej, iż koszty egzekucyjne mogą być umorzone, gdy: - stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, - za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, - ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Koszty egzekucyjne należne od zobowiązanej bezspornie są ściągalne, ich dochodzenie nie powoduje niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych, a także nie przemawia za ich umorzeniem interes publiczny. Kontynuując wywód, wskazano, że aczkolwiek ów interes publiczny nie został przez ustawodawcę zdefiniowany, to posługując się wykładnią tego sformułowania zaprezentowaną w wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 646/05 należy przyjąć, iż nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy zasadności umorzenia tych kosztów, a w rezultacie o obciążeniu nimi Skarbu Państwa, czyli całego społeczeństwa. W tym kontekście zauważono, że w odniesieniu do skarżącej udzielenie tego typu pomocy pozostaje wręcz w sprzeczności z interesem publicznym, albowiem poprzez rozdysponowanie majątku, udaremniła zaspokojenie zobowiązania podatkowego w kwocie sięgającej [...] zł, za co została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego U.K. powtórzyła istotę zarzutów podnoszonych na etapie zażalenia, podkreślając zarazem, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do nich w sposób należyty. Jeszcze raz podkreśliła, że choroba nowotworowa jaka ją dotknęła, w sposób istotny pogorszyła jej sytuację finansową, gdyż wszelkie dochody jakie osiąga przeznacza w pierwszej kolejności na leczenie. Aktualnie jedynym źródłem utrzymania jest renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wywołanej chorobą. Uważa, że organy rozstrzygające sprawę w sposób niewłaściwy oceniły zaistnienie ustawowych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, w szczególności zaś nie wzięły pod uwagę, iż poniesienie kosztów egzekucyjnych spowoduje znaczny uszczerbek w jej sytuacji finansowej (przesłanka "słusznego interesu obywatela") to zaś spowoduje konieczność ubiegania się przez nią o przyznanie pomocy ze strony Państwa (przesłanka "ważnego interesu społecznego"). Końcowo zwróciła uwagę na to, że Dyrektor Izby Skarbowej uwzględnił jej skargę na ostateczną decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej i uchylił w całości własną decyzję w tej sprawie. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawą do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w tym zakresie stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, że postanowienie objęte skargą, wydane zostało na podstawie art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej ustawą egzekucyjną. Zgodnie z regulacją § 2 przywołanego przepisu organ egzekucyjny może umorzyć koszty w całości lub w części, między innymi gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, bądź gdy za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów egzekucyjnych, że przepis ten pozostawia kwestię umorzenia kosztów uznaniu organów, a skoro mamy do czynienia z uznaniowym charakterem przepisu to nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny może, ale nie musi, umorzyć te koszty. Istotą uznania administracyjnego nie jest swoboda oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale możliwość negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 646/05; Lex 190818). Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Sąd nie ocenia również poddanego kontroli aktu z punktu widzenia słuszności czy sprawiedliwości. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w toku przedmiotowego postępowania organ egzekucyjny podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebrał oraz rozważył wszystkie okoliczności w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek umorzenia. Postąpił zatem zgodnie z zasadą, iż w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia organy orzekające powinny uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych mogących wskazywać na istnienie tych przesłanek. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektorowi Izby Skarbowej znana była podnoszona przez skarżącą jako rozstrzygająca o zasadności jej wniosku okoliczność zapadnięcia na chorobę nowotworową. Dokonując analizy okoliczności, które winny zostać uwzględnione przy ocenie zasadności wniosku organ uznał za najistotniejszą jednak tę okoliczność, iż to sama skarżąca swym zachowaniem doprowadziła do konieczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a tym samym do powstania kosztów z nim związanych. Jeszcze bowiem przed określeniem wysokości zobowiązania podatkowego i zaległości z tego tytułu za poszczególne okresy organ podatkowy dokonał zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego w przewidywanej wysokości na majątku skarżącej. W tych ramach wydano postanowienie o zajęciu ruchomości i wierzytelności z rachunku bankowego. Próba dokonania tego zajęcia okazała się nieskuteczna, gdyż skarżąca ruchomości sprzedała a rachunek bankowy zlikwidowała. Niezależnie od tego zbyła należącą do niej nieruchomość zagrożoną zajęciem. Takie działanie skarżącej zostało zakwalifikowane jako przestępstwo z art. 300 § 2 kodeksu karnego, za które została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] (sygn. akt [...]). Na płaszczyźnie takich – nie kwestionowanych przez stronę skarżącą – ustaleń faktycznych nie sposób zarzucić organom rozstrzygającym sprawę, iż opisaną okoliczność uznały za przesądzającą o tym, że brak w sprawie przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Taka bowiem ocena zasadności wniosku skarżącej mieści się w ramach uznania administracyjnego przysługującego organom rozstrzygającym sprawę. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi Sąd działając w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.