I SA/Gl 359/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenia na raty zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżący pismem z dnia 3 kwietnia 2012 r. wniósł o zwolnienie go z tej opłaty. W konsekwencji referendarz sądowy, nawiązując wprost do wspomnianego pisma, wezwał go do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu. Wnioskodawca wykonał wezwanie w terminie, nadsyłając urzędowy formularz, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, oświadczył, że uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości od 2600 do 3000 zł oraz że zarówno on, jak i jego małżonka otrzymują dodatkowo świadczenia rentowe. Zwrócił jednak zarazem uwagę na swoje znaczne zadłużenie publiczno i prywatnoprawne. Według wniosku na majątek strony składają się dom i nieruchomość rolna. Pismem doręczonym w dniu 7 maja 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2011 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedstawienie dokumentów dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, w szczególności odpisów: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, a także ewidencji środków trwałych, nadesłanie zaświadczenia wydanego przez właściwą agencję udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy skarżący lub jego małżonka otrzymują dopłaty związane z posiadanym przez nich gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, przedłożenie zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, oraz udokumentowanie za pomocą odpisów faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Pismem z dnia 12 maja 2012 r., nadanym jednak dopiero w dniu 16 maja 2012 r., skarżący, ustosunkowując się do wezwania, oświadczył, że nie był w stanie w wyznaczonym terminie zgromadzić wskazanych w nim dokumentów. W związku z tym zwrócił się "o podanie, czy wniosek o uzupełnienie dotyczy też wpłaty na rzecz Sądu kwoty 500 zł, o którą wnioskowa[ł] o zwolnienie, czy też przedmiotowa kwota podlega wpłaceniu, a jeżeli tak, to czy zostało już wydane w tej sprawie stosowne postanowienie dotyczące tej wpłaty". Wezwanie do chwili obecnej nie zostało wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przede wszystkim przedkładając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Nie może mieć przy tym znaczenia, iż nawiązał on do tego wezwania w piśmie z dnia 12 maja 2012 r. Pismo to ogranicza się wszak do sformułowania pytania, które musi być zresztą uznane za całkowicie niezrozumiałe. Jest przecież oczywiste, że wezwanie do nadesłania urzędowego formularza stanowiło reakcję na wniosek skarżącego z dnia 3 kwietnia 2012 r. o zwolnienie od wpisu od skargi, skoro to właśnie ten ostatni wniosek miał być złożony na formularzu; analogicznie kolejne wezwanie, do nadesłania dokumentacji źródłowej, dotyczyło wniosku wyrażonego na formularzu. Nie można było mieć zatem jakichkolwiek wątpliwości, że prawo pomocy, którego skarżący sam domagał się we wniosku będącym przedmiotem niniejszego postępowania, miało obejmować również zwolnienie od wpisu od skargi. Pismo z dnia 12 maja 2012 r. nie może więc mieć żadnego wpływu na bieg terminu do wykonania wezwania i na konsekwencje jego bezskutecznego upływu. Skądinąd zostało ono wniesione do Sądu już po tym upływie, skoro zgodnie z art. 83 § 3 P.p.s.a. za chwilę wniesienia pisma należy uznać moment oddania go w polskim urzędzie pocztowym, ten zaś wynika z daty nadania wynikającej z pieczęci odciśniętej przez urząd na kopercie. Z tego powodu nie może wchodzić w grę przedłużenie terminu wyznaczonego w wezwaniu, które musiałoby nastąpić z urzędu, ponieważ wnioskodawca nie złożył żadnego wniosku w tym zakresie, przyznając jedynie, iż terminu nie dochował. Nie można przedłużyć terminu, który już zakończył swój bieg. Należy przy tym podkreślić, że w wyznaczonym terminie skarżący nie nadesłał żadnego spośród wielu żądanych dokumentów, w tym tych, które mogły być zgromadzone bez większych trudności i w krótkim czasie, jak np. rachunki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Zaznaczyć zaś wypada, iż wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, stosownie do art. 255 P.p.s.a., wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentacji, o którą wzywano, wyklucza jakiekolwiek ustalenia dotyczące sytuacji skarżącego – zwłaszcza jego dochodów, wydatków, stanu jego przedsiębiorstwa oraz wysokości i sposobu spłaty zadłużenia – a tym samym rozważenie, czy sytuacja ta pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, iż w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.