I SA/Gl 36/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wniesioną przez J. N. na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. W dniu 4 sierpnia 2008 r. stwierdzono prawomocność tego orzeczenia. Następnie w dniu 21 stycznia 2009 r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o "przesłanie postanowienia Sądu wraz z uzasadnieniem (...)." W odpowiedzi na powyższe pismo, pismem z dnia 3 lutego 2009 r., doręczonym w dniu 24 lutego 2009 r., poinformowano skarżącego, że w niniejszej sprawie w dniu 24 czerwca 2008 r. zapadł wyrok oddalający skargę, nie wydano zaś żadnego postanowienia. Jednocześnie poinformowano skarżącego m. in., że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Wskazano, że taki wniosek w sprawie nie został zgłoszony, zatem uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone. W dniu 6 marca 2009 r. do sądu wpłynęło pismo skarżącego z dnia 28 lutego 2009 r., w którym wniósł on m. in. "o przywrócenie terminu do złożenia wniosku (...) o uzasadnienie wyroku (...)". W treści uzasadnienia wniosku podniósł, że nie został poinformowany o obowiązkowej obecności na posiedzeniu Sądu. Oświadczył przy tym, że "w tamtym czasie podupadł[em] na zdrowiu oraz że zamieszkuje w odległości około [...] kilometrów od G.", nie będąc zaś poinformowany o obowiązku uczestniczenia w rozprawie, nie wziął udziału w posiedzeniu Sądu. W dalszej części pisma stwierdził, że brak doręczenia wyroku uniemożliwił mu podjęcie czynności w sprawie, tj. jak wskazał "złożenia sprzeciwu, złożenia wniosku o wydanie uzasadnienia wyroku, złożenia skutecznego odwołania od wyroku do wyższej instancji", a także odniósł się do problematyki dotyczącej działań organu podatkowego oraz biegłego sądowego. W dalszej kolejności, skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku poprzez złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wniósł pismo z dnia 23 marca 2009 r., którym uzupełnił powyższy brak w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony skarżącej interpretację, trzeba stwierdzić, iż wskazana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu – jego niewiedza o ogłoszeniu wyroku – ustała z dniem doręczenia mu pisma z dnia 3 lutego 2009 r., czyli w dniu 24 lutego 2009 r., wniosek zaś został złożony w dniu 2 marca 2009 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy. W żaden sposób za taką okoliczność nie może być uznany powołany przez niego fakt, że nie został "poinformowany o obowiązku uczestniczenia w rozprawie", jak również znaczna odległość między jego miejscem zamieszkania a siedzibą sądu. Przede wszystkim bowiem skarżącemu skutecznie doręczono zawiadomienie o rozprawie, w którym wyraźnie wskazano, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe, a także pouczono go, że niestawiennictwo nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Przekonanie zatem skarżącego o obowiązkowym stawiennictwie czy też o braku takiego pouczenia nie było w najmniejszym stopniu uzasadnione. Nadto należy zwrócić uwagę, że zawiadomienie o rozprawie zawierało pouczenie, że "sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie, z wyjątkiem strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która była nieobecna na rozprawie z powodu pozbawienia wolności" oraz że "uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną". Tym samym należy stwierdzić, że skarżący powinien mieć wiedzę co do tego, jakie czynności należy podjąć na danym etapie postępowania. Niezłożenie zatem wniosku w terminie jest, w ocenie Sądu, wynikiem niezachowania należytej staranności procesowej przez skarżącego, który przecież mógł przypuszczać, że w dniu 24 czerwca 2008 r. może zostać ogłoszony wyrok i dlatego powinien poczynić odpowiednie kroki celem uniknięcia negatywnych skutków w tym zakresie. Pomimo więc zamieszkiwania w znacznej odległości od Sądu oraz problemów zdrowotnych, skądinąd niesprecyzowanych przez skarżącego i nieudokumentowanych, nic nie stało na przeszkodzie, aby np. telefonicznie dowiedział się on o wyniku rozprawy, tym bardziej że numer telefonu podany został w każdym piśmie adresowanym do skarżącego, a następnie w terminie nadał wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Pozwala to zatem przyjąć, że jego nieobecność nie uniemożliwiła mu dochowania terminu. W ocenie Sądu skarżący nie dochował staranności, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej. Tym samym można mu przypisać winę w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.