I SA/Gl 36/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 zł (pkt 1 sentencji). W pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalono (pkt 2 sentencji postanowienia). W motywach tego rozstrzygnięcia, ustalając ww. próg partycypacji w kosztach sądowych, zwrócono przede wszystkim uwagę na to, że skarżąca uzyskuje stały dochód, który pozwala jej na bieżąco i bez jakichkolwiek zaległości i przy zachowaniu choćby niewielkiego dodatniego salda na rachunku bankowym pokrywać wszystkie niezbędne wydatki. Sąd nie stracił przy tym z pola widzenia faktu, iż dożywotnik, z którym zamieszkuje skarżąca, zgodnie z jej oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. ponosi część kosztów związanych z utrzymaniem, co niewątpliwie wpływa na jej możliwości płatnicze. Sąd, akcentując wysokość ustalonego w tej sprawie progu zwolnienia od opłat sądowych, nadmienił, że konieczność wpłacenia większej kwoty mogłaby wiązać się z niebezpieczeństwem, iż skarżąca nie będzie miała środków wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego. Końcowo Sąd wyjaśnił, że odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie pozbawia skarżącej możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia. W dalszej kolejności skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem (patrz pismo z dnia 18 czerwca 2013 r.). Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2013 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu wezwał skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej z tytułu ww. wniosku w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na przywołane wyżej zarządzenie, skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk z dnia 1 lipca 2013 r.), w którym zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowała, że utrzymuje się ze skromnych dochodów jej niewielkiego gospodarstwa rolnego (786,77 zł rocznie) oraz czynszu z tytułu wynajmu w kwocie 250 zł miesięcznie. Wskazała w tym zakresie na obszernie zgromadzony materiał źródłowy, znajdujący się w aktach sprawy. Skarżąca oświadczyła, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a dożywotnik wyprowadził się z zajmowanej przez nią nieruchomości z początkiem maja 2013 r., pozostawiając do jej dyspozycji ww. dochód z tytułu czynszu najmu. Do formularza skarżąca dołączyła zaświadczenie z dnia 1 lipca 2013 r. Burmistrza Miasta S., z którego wynika, że pod adresem, w którym mieszka, nie jest już na stałe zameldowany dożywotnik, o którym wcześniej nadmieniła. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek okazał się zasadny, gdyż okoliczności dotyczące stanu majątkowego skarżącej przemawiają za całkowitym zwolnieniem jej od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Jest to wyjątek od generalnej reguły odpłatności postępowania sądowego - art. 199 P.p.s.a. Z tego też względu okoliczności dotyczące stanu majątkowego osoby występującej z takim wnioskiem poddawane są wnikliwej analizie. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. W myśl bowiem art. 164 P.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem. Z kolei stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Ocena sytuacji materialnej skarżącej musiała obecnie prowadzić do wniosku, że poprzednie orzeczenie (w części dotyczącej kosztów sądowych) uległo dezaktualizacji. Konsekwencją postanowienia Sądu z dnia 18 marca 2013 r. było bowiem ustalenie partycypacji skarżącej w kosztach sądowych na poziomie 100 zł w przypadku każdorazowej opłaty sądowej. Sąd już wówczas zauważył, że konieczność wpłacenia większej kwoty mogłaby wiązać się z niebezpieczeństwem, iż skarżąca, nie będzie miała środków wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego. Założenie to poczynione było jednak przy uwzględnieniu faktu, iż dożywotnik, z którym skarżąca zamieszkiwała, ponosi część kosztów związanych z utrzymaniem, co niewątpliwie wpływało na jej możliwości płatnicze. Obecnie sytuacja ta uległa jednak zmianie wszak skarżąca wykazała, że J. S. nie jest już zameldowany w lokalu mieszkalnym, w którym ona prowadzi gospodarstwo domowe. Taki stan rzeczy nie może pozostawać bez wpływu na ograniczenie możliwości płatniczych skarżącej. Przyjęte wyżej założenia pozwoliły na tym etapie postępowania sądowego na odstąpienie od podjętego uprzednio rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w części dotyczącej kosztów sądowych. Trzeba jednakowoż wyraźnie zaznaczyć, iż niniejsze postanowienie wiąże od chwili jego podpisania i nie ma mocy wstecznej. Oznacza to, że wpis sądowy od skargi, który skarżąca uiściła w dniu 5 kwietnia 2013 r. nie zostanie jej zwrócony. W tym stanie rzeczy, działając na postawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.