I SA/Gl 361/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2014 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za część 2009 roku w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie, jak uściślił w skardze jej pełnomocnik będący adwokatem, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zwróciła uwagę na problemy finansowe spowodowane chorobą jej udziałowca i prezesa zarządu. Według wniosku wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5000 zł, a wartości środków trwałych oraz zysków lub strat za ostatni rok obrotowy są zerowe, tak samo jak stan jej rachunku bankowego. Do wniosku dołączono wyciąg z tego rachunku bankowego za styczeń bieżącego roku. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika Spółki do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie licznych dokumentów źródłowych, w tym wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, w szczególności z trzech rachunków bankowych, o których mowa w znajdującym się w aktach administracyjnych protokole kontroli, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, okoliczność tę należy udowodnić zaświadczeniem wystawionym przez bank po dniu otrzymania wezwania, informującym o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji po 2009 r. – stosownym zaświadczeniem wystawionym przez bank lub kopią umowy z bankiem o zamknięciu rachunku). W związku z wezwaniem nadesłano kopie: sprawozdania finansowego za 2012 r. (stwierdzono w nim, że zostało ono sporządzone z założeniem kontynuowania działalności przez kolejny rok i z zapewnieniem, że nieznane są okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie poważnych zagrożeń w tym zakresie; w rachunku zysków i strat wykazano przychód netto ze sprzedaży w kwocie 10.196,12 zł i zysk netto w kwocie 51 zł, w bilansie aktywa obrotowe w kwocie 3.735.559,43 zł, w tym 259.689 zł w towarach i 3.475.870,43 zł w należnościach krótkoterminowych, oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania w kwocie 3.730.508,43 zł), zeznania podatkowego Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za ubiegły rok (wykazano w nim przychód w kwocie 22.229 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 21.729 zł i dochód w kwocie 500 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od października ubiegłego roku do marca roku bieżącego (tylko w grudniu 2013 r. wykazano podstawę opodatkowania, w kwocie 22.229 zł), oświadczenie o braku środków trwałych, raporty kasowe za trzy pierwsze miesiące bieżącego roku (nie wykazują one żadnego obrotu) oraz umowę najmu nieruchomości stanowiącej siedzibę Spółki (wynajmującym jest prezes Spółki, kwotę czynszu określono na 10 zł miesięcznie). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że zachodzi przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., czyli nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Powinna ona zatem udowodnić ten fakt w sposób niepozostawiający wątpliwości, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. do złożenia dodatkowych wyjaśnień i do nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać zwłaszcza od takiej osoby prawnej, która reprezentowana jest przez pełnomocnika profesjonalnego. Odnosząc te spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że Spółka nie wykazała powyższej przesłanki. Nie ustosunkowała się bowiem w ogóle do wezwania w części dotyczącej rachunków bankowych, tj. ani nie nadesłała dokumentów wskazanych w wezwaniu, ani nie próbowała usprawiedliwić tego braku. Wezwanie to zostało zaś doręczone do rąk fachowego pełnomocnika i miało stosunkowo rozbudowaną treść, uwzględniającą różne warianty faktyczne. Wspominało wszak o trzech rachunkach bankowych Spółki, o których mowa w znajdującym się w aktach administracyjnych protokole kontroli, precyzując zarazem, w jaki sposób należy udowodnić ewentualne zajęcie tych rachunków w postępowaniu egzekucyjnym lub ich likwidację. Tymczasem pełnomocnik nie przedstawił nawet aktualnego wyciągu z rachunku bankowego z tego rachunku, z którego wyciąg załączono do wniosku – tamten wyciąg obrazował operacje ze stycznia bieżącego roku, podczas gdy w wezwaniu chodziło o trzy ostatnie miesiące. Pominięcie rozpatrywanych dokumentów wyklucza uwzględnienie wniosku, gdyż uniemożliwia całościową i wolną od jakichkolwiek wątpliwości ocenę sytuacji Spółki. Jest tak pomimo tego, że Spółka przedłożyła inne materiały wskazane w wezwaniu oraz że dowodzą one, iż ma ona poważne problemy finansowe. Otóż w świetle sprawozdania finansowego, które jednak zawiera dane sprzed półtorej roku, oraz deklaracji podatkowych ciążą na niej bardzo wysokie zobowiązania, a jej obroty są nieregularne. Raporty kasowe nie odnotowują też żadnych operacji gotówkowych. Z drugiej strony Spółka sporadycznie wykazuje jednak przychody, które w ubiegłym roku pozwoliły jej osiągnąć nawet niewielki dochód do opodatkowania, a brak dokumentów odnoszących się do rachunków bankowych nie pozwala odrzucić ewentualności, że dokonuje ona operacje bezgotówkowe, skądinąd nierzadkie w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Sprawia on też, iż nie można ustalić, jaki jest stan rachunków bankowych, w szczególności czy znajdują się na nich jakieś środki, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w całości lub choćby w części. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.