I SA/Gl 362/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Poczty Polskiej Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Podkreślił, że sprawa jest dla niego skomplikowana, a w przeciwieństwie do organu nie stać go na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, toteż jego ustanowienie z urzędu zagwarantuje wyrównanie praw i szans stron w procesie. Oświadczył, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury. Pośród swoich wydatków skarżący wyliczył: czynsz w wysokości 700 zł, spłatę zadłużenia wobec spółdzielni mieszkaniowej w wysokości 300 zł, zapewne miesięcznie, ratę pożyczki w kwocie 400 zł oraz koszty utrzymania psa wynoszące 200 zł. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie m.in. wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a nadto dokumentów dotyczących lokat, a także kopii umowy pożyczki, o której mowa we wniosku, oraz zaświadczeń spółdzielni i pożyczkodawcy wskazujących wysokość miesięcznej raty spłacanej przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub innego dokumentu, z którego wynikałyby te dane, np. kopii harmonogramu spłaty. Odpowiadając na wezwanie wnioskodawca nadesłał wyciągi z rachunku bankowego za okresy od 16 grudnia 2014 r. do 13 stycznia 2015 r., od 14 lutego 2015 r. do 13 marca 2015 r. i od 14 marca 2015 r. do 13 kwietnia 2015 r. (dokumentują one zawsze saldo ujemne przy limicie kredytowym w wysokości 5000 zł, ostatnie w kwocie 3967,51 zł, wpływy emerytury i wypłaty gotówkowe), kopie decyzji o waloryzacji emerytury (kwotę do wypłaty określono w niej na 2612,42 zł) i rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy oraz kopie dokumentów dotyczących kosztów utrzymania: dowody spłaty pożyczki z dnia 27 stycznia 2015 r., i 20 lutego 2015 r., dowody opłacenia rachunków za telefon stacjonarny i komórkowy w wysokości odpowiednio 50,64 zł i 82,70 zł i za energię elektryczną (obecnie miesięczna opłata z tego tytułu wynosi 41,65 zł) i pisma spółdzielni mieszkaniowej z dnia 30 czerwca 2015 r. (według niego miesięczny wymiar opłat z tytułu zajmowania lokalu bez tytułu prawnego wynosi od dnia 1 lipca 2015 r. 394,72 zł; kwotę zadłużenia czynszowego określono na kwotę 3.612,87 zł). To, że skarżący posiada psa i ponosi związane z tym koszty, udokumentował on kopią zaświadczenia o szczepieniu psa przeciwko wściekliźnie. Wnioskujący uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł. Wpis w takiej samej wysokości opłacił także w drugiej sprawie, w której również wniósł o ustanowienie pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub innego fachowego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przesłanki przyznania prawa pomocy ograniczają się więc do sytuacji materialnej wnioskodawcy i z ich punktu widzenia bez znaczenia pozostają takie okoliczności jak poziom jego wiedzy prawniczej czy stopień złożoności sprawy. Nie oznacza to jednak nierówności szans i praw stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym na korzyść organu, który powinien występować w tym postępowaniu w sposób profesjonalny. W myśl wszak art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Ponadto udział stosownie do art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. udział fachowego pełnomocnika w postępowaniu staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Niemniej strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Minimum staranności, jaką w tej materii powinien się wykazać wnioskujący, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący nie wykonał tego wezwania w taki sposób. I tak przedstawił wprawdzie trzy miesięczne wyciągi z rachunku bankowego, lecz nie za okresy wskazane w wezwaniu. Była w nim mowa o trzech ostatnich miesiącach, natomiast ostatnia operacja odzwierciedlona w wyciągach nadesłanych została dokonana ponad trzy miesiące temu. Ponadto powinno pozostawać poza sporem, że chodzi o trzy kolejne miesiące, podczas gdy wnioskodawca pominął wyciąg za okres od połowy stycznia do połowy lutego bieżącego roku. Ten mankament jest jednak drugorzędny, skoro brakujący wyciąg obrazował stan sprzed ponad pół roku i nie byłby miarodajny, tak jak pozostałe przedłożone wyciągi, dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Wnioskodawca nie udokumentował również zadłużenia zgodnie z wezwaniem. Dostarczył jedynie potwierdzenie wpłaty dwóch rat pożyczki sprzed kilku miesięcy, co pozwala powziąć wątpliwość, czy pożyczka ta nadal jest spłacana, i uniemożliwia stwierdzenie, jaka jej część została uregulowana, a jaka wciąż ewentualnie musi być uiszczona. Wezwanie służyło ustaleniu tej kwestii. Z kolei pismo spółdzielni mieszkaniowej wskazuje ogólną kwotę zadłużenia, ale nie potwierdza oświadczenia, iż rata w tym zakresie wynosi 300 zł. Oświadczenie to wymaga zaś weryfikacji, skoro ze wspomnianego pisma wynika, że opłata za mieszkanie jest znaczenie niższa niż podano we wniosku. Nie można również tracić z pola widzenia, że skarżący dysponuje stałym dochodem w wysokości sporo przewyższającej wszystkie udokumentowane przez niego wydatki, w tym ponadprzeciętne opłaty za telefony, wynoszące łącznie 133,34 zł miesięcznie, a więc więcej niż wpis od skargi w rozpatrywanej sprawie. Nawet jeżeli do wydatków tych dodać raty zadłużenia z tytułu pożyczki i korzystania z lokalu w kwocie podanej we wniosku, to uzyskana suma (1269,72 zł) nie przekroczy połowy dochodu. Kwota, jaka pozostałaby po uiszczeniu tych stałych wydatków (1342,70 zł) stanowi prawie siedmiokrotność sumy wpisów od skarg w obu sprawach skarżącego, będącej zresztą równowartością wydatków, jakie skarżący ma ponosić na utrzymanie psa, których wysokości skądinąd nie udokumentował. Ponadto oba wpisy zostały opłacone, co samo w sobie wyklucza przyjęcie, iż wnioskodawca nie ma środków na potrzeby postępowania. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.