I SA/Gl 363/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, Z.T. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie go od kosztów sądowych (patrz pismo z dnia 19 czerwca 2011 r.). W motywach wniosku odnotował, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi bez uszczerbku dla utrzymania jego i pozostałych członków rodziny. Odnotował, że prowadził działalność gospodarczą, która przez ostatnie lata przynosiła straty, dlatego też od dnia 3 lipca 2009 r. działalność ta została zawieszona. Skarżący wskazał nadto, że posiada liczne zadłużenie zarówno wobec Skarbu Państwa, ZUS i przedsiębiorców, w tym banków z tytułu wypowiedzenia umów kredytów. Odnotował przy tym, że zadłużenie powstało na skutek zdarzenia losowego – włamania do jego firmy oraz z powodu blokad rachunków bankowych dokonanych przez urząd skarbowy. Dodatkowo, w ostatnich latach, bardzo podupadł na zdrowiu i w związku z tym musiał prawie cały czas przebywać na zwolnieniu lekarskim. To – zdaniem skarżącego – nie pozwoliło mu ratować firmy. W tym czasie rosło zadłużenie wobec kontrahentów, którzy ostatecznie zrezygnowali ze współpracy ze skarżącym. W konsekwencji w krótkim czasie skutkowało to utratą płynności finansowej. Odnotował, że obecnie przeciwko skarżącemu prowadzona jest egzekucja komornicza na kwotę ponad 2 milionów złotych. Z.T. egzystuje głównie dzięki pomocy swojej rodziny. Skarżący oświadczył, że brakuje mu środków na życie, żona, która nigdy wcześniej nie pracowała zawodowo, w tym wieku i bez praktyki, również nie jest w stanie znaleźć zatrudnienia i jest zarejestrowana jako bezrobotna. Żona skarżącego pomaga w konsekwencji jego córce w opiece na dzieckiem, żeby córka mogła pracować i w zamian za to pomagać skarżącemu w utrzymaniu. W chwili obecnej z powodu długotrwałej choroby skarżący nie osiąga żadnych dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym (zawartym w druku PPF, który dołączono do pisma z dnia 19 czerwca 2011 r.) skarżący zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z żoną. Na jego majątek składają się: ½ części nieruchomości przy ul. [...] w C. o pow. 100 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 1,2 ha. Obie nieruchomości są przedmiotem zajęcia komorniczego. Skarżący oświadczył dalej, że prowadzona przez niego działalność jest zawieszona. Z kolei wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem ponosi córka. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku (pismo z dnia 6 lipca 2011 r.) skarżący oświadczył, że obecnie posiada dwa rachunki bankowe, na których nie odnotowano żadnych operacji w okresie ostatnich czterech miesięcy na skutek ustanowionych blokad. Oba rachunki są zadłużone a ich ujemne saldo wynosi: [...] – 1.405.732,53 zł, [...] – 1.409.136,50 zł (w załączeniu nadesłano stosowne wyciągi). Z.T. wyjaśnił dalej, że z dniem 15 lipca 2011 r. ponownie zawiesił działalność gospodarczą ("potwierdzenie przyjęcia wniosku" w załączeniu). Do pisma skarżącego z dnia 27 lipca 2011 r. dołączono nadto zaświadczenie A Sp. z o.o. z dnia 26 lipca 2011 r., z którego wynika, że w ostatnich czterech miesiącach skarżący nie osiągnął żadnego dochodu z powodu choroby. W rzeczonym piśmie skarżący oświadczył, że z pozostałą osobą zameldowaną w nieruchomości (zięć skarżącego), w której mieszka, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Podniósł nadto, że żona w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną (do pisma dołączono zaświadczenie właściwego PUP, z którego wynika dodatkowo, że od 7 lutego 2011 r. H.T. nie posiada prawa do zasiłku). Przy piśmie z dnia 27 lipca 2011 r. nadesłano nadto dokumentację medyczną, z której wynika, że w lipcu 2011 r. skarżący przebywał w szpitalu, w którym przeszedł zabieg chirurgiczny. Z kolei z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 7 lipca 2011 r. wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do 31 lipca 2014 r. Wskazane wyżej dokumenty źródłowe dołączono do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 1073/10. Należy w tym miejscu odnotować, że prawomocnym postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. referendarz sądowy WSA w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1073/10. W motywach tamtego rozstrzygnięcia zwrócono uwagę, że skarżącego i jego małżonkę łączy silna więź rodzinna z ich córką, która pomaga im w codziennym utrzymaniu. Ustalono, że na skarżących (H. i Z.T.) ciążą relatywnie wysokie zobowiązania finansowe, w tym wobec Skarbu Państwa. Z.T. pobierał w ubiegłym roku wynagrodzenie w kwocie 51,65 zł (lipiec 2010 r.) oraz w kwocie 147,05 zł (sierpień 2010 r.) jako prezes zarządu spółki noszącą taką samą nazwę jak firma, pod jaką prowadził działalność gospodarczą. W kolejnych miesiącach skarżący nie pobierał wynagrodzenia. Przyjęto wówczas, ze skarżąca jest osobą bezrobotną. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie referendarz sądowy podkreślił, że skarżący wykazali, że nie są w stanie "samodzielnie" ponieść kosztów sądowych, a tym samym nie mogą ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W toku rozpoznania wniosku nie stracono z pola widzenia okoliczności zajęcia majątku skarżących oraz stanu zdrowia Z.T. Zaznaczono nadto, że podejrzenia, jakie może budzić wiarygodność niektórych danych, zwłaszcza odnoszących się do wysokości wynagrodzenia wnioskodawcy, pełniącego przecież funkcję prezesa spółki stanowiącej niejako "przedsięwzięcie rodzinne", nie mogą prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Podważenie mocy dowodowej dokumentów przedłożonych przez stronę w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie może stanowić rezultatu domysłów, choćby częściowo uprawdopodobnionych, lecz wymaga wykazania sprzeczności w analizowanym materiale dowodowym, szczególnie poprzez sięgnięcie do innych dokumentów. Referendarz przyjął, że w sprawie wszelako takie sprzeczności nie występują, stąd wszelkie dostrzeżone wątpliwości rozstrzygnął na korzyść strony, zgodnie z dyrektywami wynikającymi z prawa do sądu, któremu realizacji prawo pomocy służy. Dodatkowo zaakcentował, że nie ma żadnego przepisu prawa, który nakładałby na córkę bądź zięcia skarżących obowiązek opłacania za rodziców kosztów sądowych. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc te uwagi do najogólniej pojmowanej sytuacji materialnej skarżącego, mając na uwadze zgromadzone obecnie dokumenty źródłowe, posiłkując się nadto ustaleniami dokonanymi w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1073/10, stwierdzić trzeba, że Z.T. wykazał, iż omówione okoliczności zachodzą w jego przypadku. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie może on ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Wprawdzie w toku tego wpadkowego postępowania wątpliwości może budzić deklarowana przez skarżącego okoliczność odrębnego gospodarowania z zięciem i córką, nie mniej jednak, w ślad za rozstrzygnięciem z dnia 14 lutego 2011 r. (sygn. akt I SA/Gl 1073/10), wypada odnotować, że nie ma żadnego przepisu prawa, który nakładałby na córkę bądź zięcia skarżącego obowiązek opłacania za rodzica kosztów sądowych. Przyjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie doznaje wzmocnienia w szczególności z uwagi na niezdolność skarżącego do podjęcia zatrudnienia, a także długotrwałe bezrobocie jego małżonki. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. oraz w oparciu o wskazane wyżej przepisy.