I SA/Gl 365/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, stwierdził, że działa w interesie nie tylko własnym, ale i społecznym oraz że nie zdawał sobie sprawy, iż będzie musiał ponosić opłaty z tym związane. Podkreślił, iż pomoc adwokacka "byłaby wskazana" z uwagi na jego brak wykształcenia prawniczego. Według wniosku skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie z małżonką, posiada segment mieszkaniowy, domek kampingowy, samochód osobowy oraz oszczędności pieniężne w wysokości około [...] zł. Dochód rodziny stanowią emerytury w łącznej wysokości [...] zł. Wnioskodawca zwrócił również uwagę na znaczne koszty leczenia ponoszone przez niego i jego małżonkę. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Unormowanie to ustanawia zasadę obowiązującą w postępowaniu sądowoadmnistracyjnym, a wszelkie odstępstwa od niej należy uznać za rozwiązania wyjątkowe (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Jeden z takich wyjątków stanowi instytucja prawa pomocy. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Inaczej niż w postępowaniu cywilnym bez znaczenia natomiast pozostaje to, czy udział profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu jest potrzebny (wskazany), np. ze względu na poziom wiedzy prawniczej czy nieporadność strony lub stopień skomplikowania sprawy ewentualnie jej społeczny wymiar. Jedyne kryterium, od jakiego uzależnione jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ma więc charakter materialny i jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1516/04, LEX nr 302273). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że w przypadku skarżącego powyższa przesłanka nie zachodzi, przy czym konstatację taką można sformułować na podstawie treści wniosku, bez potrzeby wzywania o dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Jest tak nie tylko dlatego, że według wniosku w ramach gospodarstwa domowego skarżącego uzyskiwane są stałe dochody, których wysokość w ocenie rozpoznającego wniosek pozwala na zgromadzenie środków potrzebnych na opłacenie kosztów postępowania, ale przede wszystkim z uwagi na posiadane majątek i oszczędności. Suma tych ostatnich przekracza przecież wielokrotnie kwotę wpisu sądowego od skargi, czyli najwyższej opłaty sądowej, której uiszczenie może wchodzić w grę w postępowaniu, skoro wpis ów stanowi równowartość 1% wspomnianej sumy. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, by niewielka część tych oszczędności mogła być przeznaczona na cele postępowania. Tego rodzaju uszczerbek majątkowy powinien pozostawać bez jakiegokolwiek odczuwalnego wpływu na sytuację materialną skarżącego i jego małżonki. Na marginesie warto zauważyć, iż udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny, gdyż – zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.