I SA/Gl 367/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 26 marca 2009 r. skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazano, że skarżąca znajduje się obecnie w trudnej kondycji finansowej. Przedłużające się postępowanie administracyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości, jak również konieczność uzyskania zezwoleń, nie pozwalają skarżącej w pełni wykorzystać nieruchomości na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Poprzedni rok obrotowy Spółka zakończyła ze stratą z uwagi na wzrost kursu euro, po którym spłaca zaciągnięte kredyty. Trudna sytuacja finansowa Spółki jest nadto wynikiem kryzysu gospodarczego, którego skutki spowodowały znaczne zmniejszenie zamówień w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a tym samym utratę płynności finansowej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki stanowi kwotę [...] zł. Wartość środków trwałych wyniosła [...] zł. W roku 2008 Spółka zakończyła rok bilansowy stratą w kwocie [...]zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy. Dokonawszy wstępnej analizy wniosku, co do wymogów formalnych i co do treści, pismem z dnia 14 maja 2009 r. referendarz sądowy wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dokumentów źródłowych. Wykonując to wezwanie strona nadesłała dwa pliki dokumentów (przy pismach z dnia 27 maja 2009 r. i z dnia 9 czerwca 2009 r.), w tym: zeznanie podatkowe CIT-8 za rok 2008 (dochód w kwocie [...] zł; nadpłata podatku [...] zł), wyciągi z rachunków bankowych (B S.A. stan konta na dzień 30 kwietnia 2009 r.: [...] zł, na dzień 8 maja 2009 r.: [...] zł; Bank C w R. stan konta na dzień 30 kwietnia 2009 r.: [...] zł, Bank D S.A. stan konta na dzień 26 maja 2009 r.: saldo debetowe [...] zł), deklaracje VAT-7 za okres do stycznia do kwietnia 2009 r. oraz deklaracja VAT-EU za I kwartał 2009 r. Z kolei przy piśmie procesowym z dnia 9 czerwca 2009 r. do Sądu nadesłano raport kasowy za okres ostatnich czterech miesięcy (saldo końcowe na dzień 30 kwietnia 2009 r.: [...] zł), aktualną ewidencję środków trwałych (wynika z niej między innymi to, że z dniem 31 grudnia 2008 r. przyjęto w poczet środków czterdzieści siedem pozycji o łącznej wartości początkowej [...] zł. Dodatkowo na podstawie sprawozdania finansowego za rok 2008 r. (patrz akta administracyjne sprawy) ustalono, że Spółka na dzień 31 grudnia 2008 r. posiadała środki pieniężne na rachunkach i w kasie w łącznej kwocie [...] zł. Stan aktywów obrotowych na ten dzień wyniósł [...] zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że Spółka w 2008 r. poniosła stratę w kwocie [...] zł. Z końcowej części informacji dodatkowej wynika, że "sytuacja majątkowa i finansowa spółki nie rokuje istotnych zagrożeń w kontynuacji działalności. Nastąpił spadek przychodów ze sprzedaży w stosunku do roku 2008 [?]. W roku 2008 Spółka zrealizowała stratę netto z działalności w wysokości [...] zł. Strata spowodowana była wzrostem kursu walutowego w zakresie realizacji spłaty pożyczki walutowej. Wynik na działalności operacyjnej jest dodatni i realnie przedstawia efekt działalności gospodarczej w 2008 r. i wyniósł przed sfinansowaniem kosztów odsetek [...] zł. Po odliczeniu spłaconych odsetek [...], oraz po korekcie o należny podatek dochodowy od osób prawnych [...] zł. W 2009 r. spółka będzie zmierzać w kierunku szybkiej realizacji i zakończenia procesów inwestycyjnych oraz spłaty zobowiązań z tytułu zaciągniętych na ten cel pożyczek." Wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie 1.085,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej Spółki jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPPr). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z tych względów rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się do zbadania, czy w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza wniosku przy uwzględnieniu przede wszystkim wskazanych wyżej realnych kosztów postępowania na jego obecnym etapie, pozwoliła jednak przyjąć, że Spółka nie wykazała, iż w jej sytuacji można [podkreślenie własne] zastosować wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego, jakim niewątpliwie jest prawo pomocy. Przyjęta konstatacja znajduje uzasadnienie zarówno w płaszczyźnie rozważań ogólnych w przedmiocie prawa pomocy, w części dotyczącej osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jak również na gruncie szczegółowej analizy rozpoznanego obecnie wniosku, a w szczególności zgromadzonych tu dokumentów źródłowych. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę Spółki, że opłaty sądowe, do których zalicza się wpis sądowy od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby (podmiotu) na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Trzeba też zaakcentować w tym miejscu, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu [bądź referendarza – patrz art. 258 § 1 P.p.s.a]. Oznacza to, że nawet w razie spełnienia przez taki podmiot ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy sąd może oddalić jego wniosek. Ta fakultatywność w tym przypadku wynika między innymi z faktu, że omawiany podmiot posiada zorganizowaną strukturę, który w swojej działalności winien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów postępowań związanych z ich funkcjonowaniem i zgromadzić środki na ten cel (postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I FZ 434/07, niepubl.). W tym konkretnym przypadku wypada zauważyć, że pomimo sygnalizowanych przez skarżącą problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Ta okoliczność nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy (podobnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 315/08, niepubl.). Poprzedzając część analityczną niniejszych rozważań należy wytknąć w tym miejscu stronie skarżącej, że już w druku PPPr nie ujawniła wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych. Takie działanie rzutuje na ogólną ocenę działań podjętych przez stronę skarżącą w toku tego wpadkowego postępowania. Zauważone zaniechanie może świadczyć o tym, iż podejmując działania zmierzające do zainicjowania postępowania z niniejszego wniosku, realizowane przecież świadomie, skarżąca Spółka kierowała się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jej wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Obszernie zgromadzony w tej sprawie materiał źródłowy zobowiązuje do poczynienia uwag o charakterze analitycznym. W pierwszej kolejności, nawiązując jeszcze do wątku posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, należy odnotować, że stan środków na rachunkach, które nie zostały ujawnione w druku PPPr, wyniósł w dacie sporządzenia wniosku kwotę [...] zł, co bez mała stanowi równowartość wpisu sądowego w tej sprawie. Trzeba stwierdzić, że w omawianym tutaj okresie czasu Spółka miała możliwość pozyskania środków niezbędnych dla pokrycia należnych kosztów sądowych. Możliwości tej należy upatrywać w odpowiednim zarachowaniu nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie [...] zł. Na gruncie zdarzeń gospodarczych odnotowanych na posiadanych przez Spółkę rachunkach bankowych i w raporcie kasowym wypada zaznaczyć, że preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Dodatkowo wypada zauważyć, że pomimo akcentowanej w druku PPPr utraty płynności finansowej, Spółka w poprzednim roku obrotowym poczyniła relatywnie spore inwestycje skutkujące zwiększeniem wartości środków trwałych w budowie. Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.