I SA/Gl 367/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku o przyznanie praw pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy; W druku PPPr z dnia [...] skarżąca Spółka zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skarżąca znajduje się obecnie w trudnej kondycji finansowej. Przedłużające się postępowanie administracyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości, jak również konieczność uzyskania zezwoleń, nie pozwalają skarżącej w pełni wykorzystać nieruchomości na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Poprzedni rok obrotowy Spółka zakończyła ze stratą z uwagi na wzrost kursu euro, po którym spłaca zaciągnięte kredyty. Trudna sytuacja finansowa Spółki jest nadto wynikiem kryzysu gospodarczego, którego skutki spowodowały znaczne zmniejszenie zamówień w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a tym samym utratę płynności finansowej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki stanowi kwotę [...] zł. Wartość środków trwałych wyniosła [...] zł. W roku 2008 Spółka zakończyła rok bilansowy stratą w kwocie [...] zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku strona nadesłała dwa pliki dokumentów źródłowych (przy pismach z dnia [...] i z dnia [...]), w tym: zeznanie podatkowe CIT-8 za rok 2008 (dochód w kwocie [...] zł; nadpłata podatku [...] zł), wyciągi z rachunków bankowych (PKO BP S.A. stan konta na dzień [...]: [...] zł, na dzień [...]: [...] zł; Bank Spółdzielczy w R. stan konta na dzień [...]: [...] zł, Bank Zachodni WBK S.A. stan konta na dzień [...]: saldo debetowe [...] zł), deklaracje VAT-7 za okres [...] oraz deklaracja VAT-EU za [...]. Z kolei przy piśmie procesowym z dnia [...] do Sądu nadesłano raport kasowy za okres ostatnich czterech miesięcy (saldo końcowe na dzień [...]: [...] zł), aktualną ewidencję środków trwałych. Dodatkowo na podstawie sprawozdania finansowego za rok 2008 r. (patrz akta administracyjne sprawy) ustalono, że Spółka na dzień [...] posiadała środki pieniężne na rachunkach i w kasie w łącznej kwocie [...] zł. Stan aktywów obrotowych na ten dzień wyniósł [...] zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że Spółka w 2008 r. poniosła stratę w kwocie [...] zł. Z końcowej części informacji dodatkowej wynika, że "sytuacja majątkowa i finansowa spółki nie rokuje istotnych zagrożeń w kontynuacji działalności. Nastąpił spadek przychodów ze sprzedaży w stosunku do roku 2008 [?]. W roku 2008 Spółka zrealizowała stratę netto z działalności w wysokości [...] zł. Strata spowodowana była wzrostem kursu walutowego w zakresie realizacji spłaty pożyczki walutowej. Wynik na działalności operacyjnej jest dodatni i realnie przedstawia efekt działalności gospodarczej w 2008 r. i wyniósł przed sfinansowaniem kosztów odsetek [...] zł. Po odliczeniu spłaconych odsetek [...], oraz po korekcie o należny podatek dochodowy od osób prawnych [...] zł. W 2009 r. spółka będzie zmierzać w kierunku szybkiej realizacji i zakończenia procesów inwestycyjnych oraz spłaty zobowiązań z tytułu zaciągniętych na ten cel pożyczek." Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Pismem procesowym z dnia [...] skarżąca Spółka wniosła sprzeciw od przywołanego wcześniej orzeczenia. W tych ramach zarzucono referendarzowi poczynienie błędnych ustaleń co do stanu fatycznego, a w konsekwencji wyciągnięcie nieprawidłowych wniosków. Podjęto polemikę ze stwierdzeniem, że Spółka nie ujawniła w druku PPPr wszystkich swoich rachunków bankowych, wskazując przy tym, że w rzeczonym druku jest miejsce tylko na jeden rachunek bankowy. Podkreślono dalej, że ujawnione przez referendarza środki pieniężne nie wystarczyłyby na poniesienie wpisów sądowych w dwóch sprawach ze skarg Spółki. Zauważono nadto, że w postanowieniu referendarza błędnie uznano, że w 2008 r. Spółka dokonała inwestycji na kwotę ponad [...] zł. Wyjaśniono jednocześnie, iż nieporozumienie to wyniknęło z faktu, iż osoba prowadząca księgowość Spółki przeniosła na koniec 2008 r. zapisy z ręcznie prowadzonej ewidencji środków trwałych do księgi prowadzonej elektronicznie, dlatego dało to zniekształcony obraz rzeczywistego standingu Spółki. Wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnotować, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa [wniosek o przyznanie prawa pomocy – spr.] będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Taki stan rzeczy znajduje bowiem podstawę prawną w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Intencją Skarżącej Spółki jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPPr). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona jest przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 w zw. z art. 211 P.p.s.a.) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przenosząc przytoczone wyżej ustalenia prawne stwierdzono na gruncie tej sprawy, że skarżąca Spółka nie wykazała, iż w jej przypadku spełniona została przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Trafnie przyjęto już w poprzednim postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy, iż opłaty sądowe, do których zalicza się wpis sądowy od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby (podmiotu) na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Trzeba też zaakcentować w tym miejscu, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu. Oznacza to, że nawet w razie spełnienia przez taki podmiot ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy sąd może oddalić jego wniosek. Ta fakultatywność w tym przypadku wynika między innymi z faktu, że omawiany podmiot posiada zorganizowaną strukturę, który w swojej działalności winien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów postępowań związanych z ich funkcjonowaniem i zgromadzić środki na ten cel (postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I FZ 434/07, niepubl.). W tym konkretnym przypadku wypada zauważyć, że pomimo sygnalizowanych przez skarżącą problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Ta okoliczność nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy (podobnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 315/08, niepubl.). Słusznie - zdaniem Sądu - referendarz sądowy wytknął skarżącej, że już w druku PPPr nie ujawniła wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych. Takie działanie rzutuje na ogólną ocenę działań podjętych przez stronę skarżącą w toku tego wpadkowego postępowania. Zauważone zaniechanie może świadczyć o tym, iż podejmując działania zmierzające do zainicjowania postępowania z niniejszego wniosku, realizowane przecież świadomie, skarżąca Spółka kierowała się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jej wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Niezrozumiałe są natomiast wyjaśnienia Spółki w tym zakresie zawarte w sprzeciwie, jako że druk PPPr pozwala na umieszczenie trzech pozycji rachunków bankowych (vide poz. 9.1. druku). Analiza materiału źródłowego zgromadzonego w tej sprawie pozwoliła stwierdzić, że na dzień wniesienia skargi do Sądu i jednocześnie w dacie sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, Spółka posiadała środki pieniężne w kwocie [...] zł, w tym [...] zł na rachunkach bankowych, a pozostałą kwotę w kasie. Środki te pozwoliłyby – zdaniem Sądu – uiścić wpis sądowy w tej sprawie, jak również w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 368/09. Argumentacja Skarżącej zawarta w sprzeciwie, że jakoby środki te muszą pozostawać do dyspozycji z przeznaczeniem w szczególności na wynagrodzenia, kłóci się z niektórymi zdarzeniami gospodarczymi ujawnionymi w wyciągach z rachunków bankowych (np. wypłata na rzecz radcy prawnego E. K., wpis w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, opłata sądowa przed Sądem Rejonowym w C.), czy w kasie (np. opłaty notarialne, opłata KRS). Godzi się podkreślić, że preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Trzeba stwierdzić, że w omawianym tutaj okresie czasu Spółka miała możliwość pozyskania środków niezbędnych dla pokrycia należnych kosztów sądowych. Możliwości tej należy upatrywać w odpowiednim zarachowaniu nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie [...] zł. Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 254 § 1 P.p.s.a. i art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.