I SA/Gl 369/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2009r. sprawy ze skargi M. i P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...], którym nie uwzględniono zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], obejmującego zaległość P. i M. M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. (wynikającą z decyzji tego organu z dnia [...] nr [...]). Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.) oraz art. 138 i art. 144 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu I instancji, decyzją z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. określił P. i M. M. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie [...] zł. Zaległość ta objęta została tytułem wykonawczym z dnia [...] nr [...]. Następnie dokument ten został przekazany do organu egzekucyjnego celem realizacji. Wskazano dalej, iż wbrew zarzutom zobowiązanych, w przedmiotowej sprawie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych. W dniu 3 grudnia 2008 r. organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego M.M. i P. M. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.. Organ wyjaśnił dalej, iż powyższe zawiadomienie przesłane zostało na adres zobowiązanych w dniu 9 grudnia 2008 r. i na potwierdzeniu odbioru tych dokumentów figuruje podpis M. M. – matki zobowiązanego, która podjęła się oddania przesyłki adresatowi), natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych odebrał zawiadomienie w dniu 10 grudnia 2008 r. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie prawa do dochodzenia powyższego zobowiązania podatkowego i tytuł wykonawczy o nr [...] pozostaje nadal aktualny. W toku postępowania egzekucyjnego pełnomocnik podatników stwierdził, że u P. M. nie istnieje obowiązek podatkowy podlegający wykonaniu. Rozumowanie to odniósł do faktu doręczenia decyzji wymiarowej z dnia [...] tylko żonie M.M., twierdząc przy tym, że ich wspólne rozliczenie podatkowe – jako czynność materialno-techniczna – nie przenosi ogółu praw i obowiązków jednego z małżonków na drugiego (art. 33 pkt 1 i 4 ustawy egzekucyjnej). Następnie zarzucił, iż nie doręczono zobowiązanym kopii tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu, gdyż odbioru pism dokonała osoba trzecia, która jednocześnie nie zobowiązała się do doręczenia pism P. M. (art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej). Dodatkowo wskazano, iż przedmiotowy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 pkt 8 i pkt 9 cyt. ustawy, gdyż strona nie została poinformowana o skutkach prawnych niezłożenia informacji o zmianie miejsca pobytu (zarzut oparto o art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Wobec powyższego, zdaniem strony, postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone, gdyż nie zostało prawidłowo wszczęte. Organ egzekucyjny dodatkowo zwrócił uwagę, iż odrębnym pismem z dnia 15 grudnia 2008 r. pełnomocnik zobowiązanych złożył skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego dokonaną zawiadomieniem z dnia 3 grudnia 2008 r., żądając jego wycofania z obiegu prawnego i umorzenia postępowania (postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę zobowiązanych). W zażaleniu na to postanowienie, zobowiązany P. M. podtrzymał dotychczasowe zarzuty, iż do wszczęcia egzekucji doszło dopiero w 2009 r. oraz, że pouczenie nie było kompletne. Do zażalenia załączył oświadczenie M. M., w którym jego matka wyjaśniła, iż była nieupoważniona i pomyłkowo odebrała pocztę adresowaną do jej syna. Ustosunkowując się do tych argumentów, organ egzekucyjny drugiej instancji wyjaśnił w pierwszej kolejności, że zarzut P. M. z art. 33 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest uzasadniony. Organ wskazał, iż obowiązek podatkowy z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. podlega wykonaniu wobec wydania w dniu [...] decyzji określającej M. i P. M. wysokość tego podatku. Wskazano, iż decyzja ta została doręczona stronom w dniu 27 listopada 2008 r., i w tym samym dniu wniesione zostało od niej odwołanie, (które podlega obecnie rozpoznaniu w toku instancji). Organ egzekucyjny wskazał dalej, że choć zobowiązani dobrowolnie nie uregulowali ciążących na nich zaległości podatkowych, to nie doszło do przedawnienia tych zobowiązań. Bieg terminu przedawnienia został przerwany zgodnie z przesłankami wynikającymi z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej wobec wszczęcia w dniu 9 grudnia 2008 r. postępowania egzekucyjnego. W tym też dniu odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego odebrała matka zobowiązanych, która korespondencję przyjęła i – jak twierdzi organ – z pewnością podjęła się jej przekazania. W przeciwnym razie, gdyby odmówiła przyjęcia korespondencji, doręczyciel nie przekazałby takiej osobie przesyłki. Uznano, iż prawidłowo w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 43 kpa w zw. z art. 18 kpa. Organ egzekucyjny zbadał też prawidłowość zawartych w tytule wykonawczym pouczeń w części "G", uznając zarzuty zobowiązanego za chybione. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej M. i P. M. ponowili zarzut naruszenia art. 33 pkt 1, 4, 6 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację zawartą w treści zarzutów oraz w zażaleniu na postanowienie je oddalające. W uzasadnieniu skargi ponownie podkreślono, iż podjęcie czynności egzekucyjnych nastąpiło nie w 2008, lecz w 2009 roku. Następnie skarżący wskazali na wadliwość dokonywanych w ich sprawie doręczeń, a to: decyzji wymiarowej – wyłącznie M. M. (żonie), a tytułu wykonawczego – osobie nieuprawnionej tj. M. M. (matce). Skarżący w dalszym ciągu utrzymywali, iż organ egzekucyjny nie poinformował strony w sposób wystarczający o skutkach prawnych niezłożeni informacji o zmianie miejsca pobytu. Wyrazili pogląd, iż zawarte pouczenie nie wymienia ustawy, będącej podstawą tych skutków prawnych. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest kwestia, czy w przedmiotowej sprawie nastąpiło skuteczne wszczęcie egzekucji prowadzonej w parciu o tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zobowiązanie podatkowe M. i P. M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z art. art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. w Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Strona skarżąca podniosła w skardze zarzuty z art. 33 pkt 1, pkt 4, pkt 6 i pkt 10 ustawy egzekucyjnej. Pierwszy z nich (nieistnienia obowiązku podatkowego) oparto na fakcie doręczenia decyzji wymiarowej żonie P. M. – M.. Wyjaśnić więc należy, że małżonkowie M. w omawianym roku podatkowym 2002 złożyli wniosek o wspólne opodatkowanie i z takiego rozliczenia skorzystali, podając przy tym wspólny adres zamieszkania. Zatem, fakt odbioru decyzji wymiarowej określającej wysokość podatku dla obojga małżonków (zgodnie z ich wnioskiem) przez jednego z nich – M. M., nie może naruszać prawa. Zwrócić też należy uwagę, że podatnicy w pełni skorzystali z przysługujących im praw do zaskarżenia decyzji wymiarowej organu I instancji (nie naruszając przy tym terminów procesowych) i ich odwołanie podlega rozpoznaniu przez organ podatkowy II instancji. Tym samym nieskuteczny jest też zarzut błędu co do osoby zobowiązanej, gdyż P. M. posiadał zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2002 i wiedział o wydaniu decyzji określającej jego zobowiązanie podatkowe, które następnie kwestionował w toku instancji. Podobny argument o wadliwości doręczenia, tym razem tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego sformułował P. M. w oparciu o zarzut z art. 33 pkt 6 omawianej ustawy (niedopuszczalność egzekucji administracyjnej). Okoliczność odbioru tej korespondencji przez dorosłego domownika – jego matkę – nie budzi wątpliwości. Odwrotnie, sporządzone następnie przez nią oświadczenie o braku upoważnienia do takiej czynności i braku zamiaru przekazania korespondencji synowi – nasuwa poważne zastrzeżenia, co do wiarygodności takich wyjaśnień. Z doświadczenia życiowego wynieść należy, iż tego rodzaju oświadczenia sporządzane są zazwyczaj właśnie na potrzeby postępowań podatkowych, a zwłaszcza w sytuacji zagrożenia koniecznością spłaty należności podatkowych. Omawiane dokumenty odebrała matka zobowiązanego (a więc osoba mu najbliższa), przy czy podatnik od razu złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a nadto dodatkowo (odrębnym trybem) złożył skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu prawa majątkowego. Brak jest więc podstaw do twierdzenia, że tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu zaopatrzenia emerytalnego nie został mu przekazany. Następnie strona wskazała, iż organ egzekucyjny nie poinformował ją wystarczająco o skutkach prawnych niezłożeni informacji o zmianie miejsca pobytu i wszelkich skutkach karnych dla zobowiązanych (zarzut z art. 33 pkt. 10). Zarzut ten uznać należy za bezpodstawny, gdyż tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...] spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 8 i 9 ustawy egzekucyjnej, a po drugiej stronie dokumentu w części "G" zawarte zostało pouczenie o możliwości zgłoszenia zarzutów (z czego podatnicy skorzystali w niniejszym postępowaniu) oraz o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu. Ponadto, po rubryce 41 (w ciemnym polu) wyraźnie wskazano, iż " wskazane w niniejszym tytule wykonawczym zobowiązanie pieniężne jest wymagalne i podlega egzekucji w trybie administracyjnym na podstawie art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz.1954 z 2005 r.). Stwierdzić ponadto należy, iż Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień przy ustalaniu stanu faktycznego i nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o którąkolwiek z przesłanek wynikających z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obowiązek, któremu podlegają skarżący pozostaje nadal wymagalny, a prowadzenie egzekucji było dopuszczalne. W sumie więc, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko organu egzekucyjnego drugiej instancji zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).